Sa sht i pasur Katari? Pse bn shopping n bot? A sht e vrtet q t dieln punohet? Dhe mbi t gjitha pse sht n kriz me vendet e tjera t gjirit?


Dimensionet


Nuk llogariten. Katari sht pak m i madh se Abruzzo ( 11.437 kundr 10.795 km kuadrat). Kjo e bn t 167-tin vend n bot pr nga siprfaqja. Por sht m i pasuri pr t ardhurat pr frym:  127.800 dollar pr banor. Blen gjithcka. T bsh listn e blerjeve t fundit nga fondet e investimeve q rimbursohen n Katar sht e vshtir. N 2005 u krijua Autoriteti i investimeve n Katar, jo me qllimin pr t br shopping n t gjith botn dhe redukton kshtu ekspozimin e vendit n cmimin e nafts. Ndrmjet m t famshmve, skuadra e futbollit e Parisit Saint- Germain, 10% e shoqris spanjolle El Corte Ingles (zinxhiri m i madh t depove m t mdha t Europs Perndimore) dhe depot e mdhaja Harrods, gratacieli Shard dhe shum ndrtesa n qytetin e Londrs.


Ari i zi


Nga vjen gjith kjo pasuri? Katari prodhon 620 mij fuci naft t paprpunuar n dit. Katari nuk sht nj prodhues kryesor i nafts, por sht furnizuesi kryesor i gazit natyror t shkrir n bot, (gnl) me eksportim pr 77,2 milion tonelata n 2006, nj e treta e oferts totale.


Para zbulimit t nafts, u zhvillua rreth fillimit t viteve 40, ishte nj vend, n zhvillim e sipr ku shum jetonin duke fituar me peshq moluski nga perla. Vetm n 9 vitet e fundit, Pili i tij sht rritur n 12,4.


Ar ngjyr mjalti


Ari i vrtet I Katarit pr banort e tij ka nj ngjyr tjetr: ajo ngjyr  mjalti, n qendr t nj industrie t lulzuar dhe t kulturs ushqimore t vendit. Ka nj tradit n Katar q t hash nj lug mjalt gjat nats dhe n mngjes.


Filantropi


N qoft se mendoni q investimet e fondit Sovran t Katarit jan mbyllur vetm n futboll, n luks dhe n financ, gaboheni. Bamirsia e Katarit, formalisht organizat joqeveritare, por ngushtsisht e lidhur me antart e familjes reale, ka objektiva thjesht filantropike. Ndihma dhe prmirsimi i kushteve t jets n komunat n nevoj n Katar dhe n vendet e tjera; promovimi i kulturs islamike


Akuzat pr botn e futbollit


N 2002 Katari priti botn e futbollit dhe jo pa polemika. T part jkan patr rryshfete t mundshme t paguara delgatve t Fifs pr t fituar detyrn; ka pasur pastaj ato relativet n klimn e  rrafsht, n t ciln do t luanin skuadrat e futbollit; n fund dhe m t rnda, akuzat e shum ONG, mbi kushtet gjysm skllave, n t ciln ishin vendosur puntort, kryesiht t ardhur nga lindja aziatike, t angazhuar n ndrtimin e stadiumeve; t detyruar t jetojn t tubuar n vende t rrnuara duke marr paga shum t ulta dhe nuk kan mundsi t ln vendin sepse pasaportat e tyre jan konfiskuar nga pundhnsit. Sipas shum ONG do t kishte m shum se njqind mij puntor t vdekur pr Botrorin Fifa 2022.


Luku katariot


Thobe sht kostumi tradicional i burrave n Katar: nj tunik e bardh e gjat q vishet sipr panatallonave t shkurtra dhe t gjata prej pambuku t bardh. Ndryshimi me stilet e tjera t thobeve, t ndryshm n vendet e tjera arabe, sht tek kapelja, forma e t cils t kujton kokn e nj kobre. Grat n Katar veshin nj mantel t zi dhe t gjat, gt njohur si Abaya q l t zbuluar duart, kmbt dhe kokn q shpesh mbulohen me Shayla.


Stop gjrave t turpshme


Katari sht ndoshta m tolerant nga emirate, prsa i prket lookut: n kuptimin q n 2012, nj shoqat ka organizuar nj fushat, duke mbajtur nj qndrim mbi turpin publik sepse mendonin q qeveria nuk kontrollonte shum si visheshin t huajt q prbnin shumicn e popullit t vendit.


Puna dhe televizioni


Java e puns fillon t dieln. Fundi i javs zgjat deri t premten (dita e faljes pr myslimant) dhe t shtunn. Zyrat qeveritare happen shpejt q n 6 t mngjesit dhe ato komerciale n 7.30 (kjo vlen edhe pr bankat). Al jazeira, rrjeti kryesor i bots arabe, e ka bazn n Katar dhe financohet me pjes nga familja e vrtet katariote.


Demokracia e re


Katari, sic e njohim sot, sht pak m shum se maxhorene. Deri n 1971, ihte b nj protektorat britanik. Pastaj me marrjen e pavarsis, pushteti I kthehet familjes reale Al Thani. Ekspertt e lindjes s mesme e kan ngritur pavarsin e emirateve n 1999, kur Katari nii zgjedhjet bashkiake, n t cilat patn gt drejt vote edhe grat.


Pas referendumit kushtetues n 2003, emirate jan br formalisht nj monarki kushtetuese q parashikon zgjedhje t drejtprdrejta me 30 nga 45 antar t Asambles kushtetuese ndrkoh q 15 zgjidheshin nga emiratet. Zgjedhjet e para shum her qen shtyr. N fakt pushteti hst prqndruar n duart e emirateve. Nuk jan lejuar as edhe partit politike.


21 gusht 2017 (gazeta-Shqip.com)