Shkrimtaret kunder shkrimtareve kujtimet e Skender Luarasit per Konferencen III te Lidhjes se Shkrimtareve zbardhin pjesen e censuruar te debateve qe cuan ne perjashtimin e tij Sejfulla Maleshoves dhe Ymer Dishnices. Si u krye ekzekutimi i letersise me urdher te Enver Hoxhes dhe zbatim nga Shefqet Musaraj dhe te tjere personazhe te kohes




Ne mbledhjen e Byrose Politike te KQ te PPSH me date 7 qershor 1949 Enver Hoxha mbajti diskutimin Letersia jone te ece ne rrugen e realizmit socialist. Ne kete mbledhje u ftuan disa nga drejtuesit e Lidhjes se Shkrimtareve Dhimiter Shuteriqi Shefqet Musaraj Mark Ndoja dhe u degjua raporti i tyre per problemet qe mendonin te ngrinin ne Konferencen e Trete.


Qe ne fillim te diskutimit E. Hoxha theksoi Deshirojme te dime si mendoni ju te zhvillohet Konferenca e Trete e LSH ne menyre qe te kemi edhe ne mundesi tju ndihmojme me keshillat tona. Ne materialin tuaj ku jane hedhur idete kryesore te referatit flitet shume per shkrimtaret e paraluftes ndersa per shkrimtaret e Luftes Nacionalclirimtare e te pasluftes flitet pak. Ne kete menyre shkrimtaret e vjeter eklipsojne te rinjte. Ne deshirojme qe ju te na thoni si keni ardhur ne keto rezultate dhe pastaj sic thashe tju japim dhe ne ndihmen tone. Sipas pikepamjes sime Fishta me satirat e tij nuk pi uje perpara Epopese se Ballit Kombetar te Shefqet Musarajt. Te mos merremi me diskutime boshe per autore reaksionare si Fishta e Koliqi por te veme ne dukje vlerat e atyre qe shkruajne per popullin. Me gjithe keto studimi qe ka paraqitur Dhimiter Shuteriqi eshte i mire. Kjo eshte nje pune qe ne asnje menyre nuk duhet te nenvleftesohet. Si kudo edhe ne fushen e letersise ne duhet te qendrojme fort ne pozitat e partise. Shkrimtareve te vjeter ua kemi vene mire ne dukje si anet pozitive ashtu edhe te metat po te keni kujdes qe si ne referat edhe ne konference kjo ceshtje te mos behet problem central. Organizimin qe mendoni bejeni pse koha kerkon te keni nje drejtim me te shendoshe. Ne punimet e konferences te keni parasysh te kapeni mire nga permbajtja ideologjike e krijimtarise letrare E. Hoxha vepra 6 f. 188-197. Preokupim i Enver Hoxhes pasqyrohet edhe ne shenimet Keshilla per shkrimtaret e rinj qershor 1949 Vepra 6 f. 207



Kujtime te Skender Luarasit per konferencen


S. Luarasi kujton Qe kur u ktheva ne Shqiperi nga kampet e perqendrimit ne France me 13 qershor 1945 dhe gjer ne tetor 1949 kur u mbajt Konferenca e Trete e Lidhjes se Shkrimtareve keta kater vjet isha akoma i dobet qe te mos them i semure porse ndihesha i lumtur ne atdheun tim. Mund te kisha vdekur i gezuar si ne nje enderr-agoni por i helmuar prej njerezve keqdashes te cilet ne marredheniet tona shoqerore duke mos i njohur fare mire i quaja shoke. Gjithe qortimet e fyerjet qe me beheshin i ndieja sic i ndien i semuri injeksionet e mjekut sepse besoja se me beheshin me dashamiresi nga shoke te Kryesise se Lidhjes te cilet deklaronin se ne jemi ushqyer me marksizem - si foshnja qe ushqehet me qumeshtin e nenes. Marksizmin e kemi ngrene me luge te


madhe Por me kalimin e kohes u binda se me beheshin me dashakeqesi dhe ketu nuk ishin vlera materiale qe humbisja por vlera morale. Qe ne Konferencen e Pare te Lidhjes se Shkrimtareve 7.10.1946 me paten zgjedhur anetar te Komitetit porse ne mbledhjet e saj nuk me therrisnin vecse kur sekretari i Lidhjes te kishte ndonje interes te vetin per te kenaqur. Sidoqofte ne Konferencen e Trete me ftuan edhe mua me kembengulje ndonese isha i semure. Seancen e pare ku merrnin pjese te ftuarit e delegacionet e huaja e hapi Dhimiter Shuteriqi i cili propozoi presidiumin e lexoi rendin e dites. Prej komitetit te shoqates zune vend ne kryesi nenkryetari Shefqet Musaraj anetari


Mark Ndoja vete sekretari Dhimiter Shuteriqi e te tjere. Binte ne sy mungesa e kryetarit Sejfulla Maleshova. Programi si u zhvillua konferenca. Ne revisten Literatura jone pershkruhet programi i zhvillimit te Konferences se Trete.



Jeta kulturore e vendit Konferenca e Trete e Lidhjes se Shkrimtareve te Shqiperise nr. 8 tetor 1949 f. 43-46. Me 9-12 tetor u zhvillua ne Tirane Konferenca e Trete e Lidhjes se Shkrimtareve. Seanca e pare u cel ne oren 10 te mengjesit dt. 9 tetor ne sallen e Teatrit Popullor ndersa seancat e tjera ne sallen e Klubit te Punetoreve te Artit dhe te Kultures. Ishin te ftuar sekretari i PPSH Bedri Spahiu Hysni Kapo Liri Belishova Nexhmie Hoxha si dhe shkrimtari i laureuar me cmimin Stalin Arkadi Pervencov etj. Shoku Dh. Shuteriqi sekretar i pergjithshem i Lidhjes se Shkrimtareve e hapi mbledhjen dhe propozoi per ne presidium shoket A. Xhuvani Sh. Musaraj Dh. Shuteriqi M. Ndoja M. Treska Z. Sako K. Jakova S. Spasse S. Caci. Kryeson shoku Dhimiter Shuteriqi i cili lexoi rendin e dites 1 Pershendetje 2. Referati 3. Zgjedhja e Komisioneve 4. Diskutimet 5. Statuti 6. Zgjedhja e Komitetit Drejtues 7. Rezolucioni.


I jepet fjala Arkadi Pervencevit qe pershendet ne emer te shkrimtareve sovjetike e me pas e merr fjalen Shefqet Musaraj i cili mban referatin. Ne fund te referatit Dhimiter Shuteriqi propozon sekretaret e konferences A. Varfi dhe I. Zamputi Mbyllet seanca e pare ne oren 13.



Skender Luarasi kujton


Dhimiter Shuteriqi ia dha kryesine n/kryetarit Shefqet Musaraj i cili lexoi perpara ndo njeqind anetareve raportin e tij te gjate me akuza rreth oportunistit Sejfulla Maleshova. Tani kuptuam perse nuk u duk ne presidium edhe kryetari i Lidhjes ate e paten rrezuar nga pozita e tij me perpara pa dijenine e anetareve te Lidhjes. Te gjithe kthyen syte nga Sejfulla Maleshova te cuditur se si nuk u qe njoftuar ky fakt me perpara.


Me bene pershtypje mbi te gjitha citimet Shquhen Pas shpalljes se indipendences me 1912 Cajupi Noli Ndre Mjeda Sejfulla Maleshova dhe i riu Millosh Gjergj Nikolla i cili perfaqeson perpjekjen letrare te te rinjve perparimtare te viteve te fundit te regjimit zogist. Me Gjegj Fishten e Ernest Koliqin ne krye qe i ndanin nje here e mire llogarite me popullin tone qe i shkuan tradhtise gjer ne fund duke vene pa rezerva ne sherbim te okupatoreve fashiste gjithe talentin e tyre. Kjo rryme beri ke me shume e ke me pak shume nga shkrimtaret e njohur e te afirmuar te kohes. Mitrush Kuteli per te mbjelle konfuzion ne radhet e letrareve te luftes shkruante me 1 maj 1944 Per tu quajtur shkrimtar ose poet kombetar nuk duhet medoemos shtize dyfek a mitraloz. Mjafton qe te shkruash bukur ne gjuhen e paster te kombit per vepra e ndjenja fisnike. Qe ne themelimin e saj Lidhja u influencua shume nga fryma oportuniste e Sejfulla Maleshoves qe ishte atehere minister i Kultures dhe u zgjodh ne Konferencen e Pare edhe Kryetar i Lidhjes. Ne raport ne nje ane vleresohej S. Maleshova ne nje rang me Cajupin Nolin Mjeden e Millosh Gjergj Nikollen ne anen tjeter denohej per frymen e tij oportuniste duke qene kryetar i Lidhjes dhe ne te njejten kohe minister i Arsimit. Shkruanin tani kunder Fishtes e Koliqit ata qe dikur i thurnin lavde. A nuk kishim te benim me dublicitete fjalesh e oportunizem Dhimitri Paskon Mitrush Kuteli e njihja per patriot e te talentuar e jo sic na paraqitej ne raport. Sa mbaroi Sh. Musaraj se lexuari raportin u ngrit S. Maleshova jashtezakonisht i nevrikosur dhe kerkoi qe ti jepej fjala per tiu pergjigjur akuzave Mjaft ta kemi degjuar zerin tend prej korbi - i bertiti Sh. Musaraj. Filloi njefare grindjeje si tek cezmat e arave qemoti ne Korce midis grash qe kerkonin te pranditnin njera-tjetren. Kjo mu duk e peshtire per nje mbledhje te larte intelektualesh sidomos ajo e folura cinike e dy-tre vetave te komisionit me beri qe te kerkoj fjalen te cilen kryesia ma dha. Thashe Ne kete mbledhje qe ne fillim u shkel rregulli parlamentar. Duhet te ishte zgjedhur prej te gjithe anetareve nje kryesonjes i paanshem. Te gjithe anetaret e lidhjes kane te drejte te marrin fjalen ca me shume ish-kryetari. Duam te dime edhe pikepamjet e tij.. Jemi demokrate dhe punet duhet ti zhvillojme sipas rregullave parlamentare. Ketu jemi mbledhur te kerkojme llogari prej komitetit te Lidhjes. Qe ne fillim shohim se kryetari paska qene shkarkuar perbrenda komisionit qe mbledhjen e celi sekretari i cili i dha drejtimin e mbledhjes n/kryetarit ne vend qe tua linte delegateve te zgjidhnin nje chairman dhe pastaj te lexohej e te gjykohej raporti. Te gjithe ne qe jemi anetare te Lidhjes kemi te drejte te kerkojme fjalen dhe te na jepet. Na intereson ta dime cka te na thote kryetari i pushuar ne menyre te jashtezakonshme. Ne gjyq edhe nje krimineli i jepet e drejta te thote fjalen e fundit.


Urdheroi gjeneral Bedri Spahiu Seanca mbyllet. Hapet pas dreke Pas shume peshperitjesh e skermitjesh me ne fund te nesermen pasi kaloi nje seance diskutimesh ne seancen e trete ia dhane fjalen Sejfulla Maleshoves Si paraqitet vazhdimi i Konferences Seanca e dyte hapet ne oren 16. Kryeson Shefqet Musaraj i cili propozon Zgjedhjen e Komisioneve dhe me pas kalohet ne diskutime Seanca e dyte mbyllet ne oren 19 Te nesermen10.10.1949 ora 10 hapet seanca e trete. Kryeson Shefqet Musaraj.



Vazhdojne diskutimet. Fjala i jepet S. Maleshoves


Fjala e Sejfulla Maleshoves botohet e copetuar dhe e perifrazuar ne broshuren Konferenca e Trete e Lidhjes se Shkrimtareve S. Maleshova nuk eshte dakord me disa pika te referatit te komitetit drejtues te cilen e gjeti skematik dhe artificialhellip Pergjithesisht ka patur gabime por nuk ka pasur nje oportunizem ne pergjithesi. Pikepamjet e S. Maleshoves ndonese te veshura me frazeologji marksiste gjeten disaprovimin e plote te konferences... S. Maleshova ne diskutimin e tij jo vetem qe perpiqet te mbroje pikepamjet e tij likujdatore por shkon edhe me tej duke goditur referatin komitetin drejtues Lidhjen e Shkrimtareve dhe vete vijen e partise. Keto pikepamje antimarksiste antiparti konferenca e ndihmuar nga KQ i denoi rende duke forcuar keshtu Organizaten e Shkrimtareve dhe per nje pune me te madhe dhe me te shendoshe mbi baza te drejta marksiste-leniniste f. 44 po aty



Skender Luarasi kujton


Sejfulla Maleshova alias poeti Lame Kodra shkruante nje shqipe te paster te bukur por e copezonte. Kur foli ai disa nga anetaret e komitetit e nderprisnin here pas here e qeshnin dhe e perqeshnin u mungonte serioziteti qene dehur prej keqdashjes. Ish-kryetari tha se nuk ishte dakord me sa thuhej ne raporte kryesise dhe e mbylli fjalimin duke thene se cdo vendim per cdo veprim e paten marre se bashku me miratimin e te gjitheve dhe po ashtu duhej ta mbanin edhe pergjegjesine. Diskutuan te tjere Mbyllet seanca e trete ne oren 12.30. Nder diskutantet qe mbajten qendrim te pavarur jane Nonda Bulka e Milto Sotir Gura


Cthuhet ne raport per Luarasin. Seanca e katert hapet ne dt. 11tetor ora 9. Pas disa diskutanteve e merr fjalen Skender Luarasi i cili diskuton ne nje menyre konfuze duke mbrojtur pa rezerva pikepamjet oportuniste armike te Sejfulla Maleshoves pikepamje te cilat ai i fsheh nen nje lloj anarkizmi pseudorevolucionar te perzier me llagomani pa fre.


f. 45 po aty Fjalimi i S. Luarasit nuk jepet. Ne broshuren shkruhet hellipI jepet


fjala Skender Luarasit. Skender Luarasi kritikoi referatin qe ishte i gjate dhe i ceket kerkoi nga X te njohe me shume luften e madhe qe kane bere prinderit tane per te krijuar levizjen tone kombetare dhe u bashkua me mendimin e S. Maleshoves qe te mos u leme as kaq armiqve nga ajo qe eshte e jona. Kisha per te folur me shume per keto gjera - perfundoi S. Luarasi - por pasi S. Maleshova i tha te gjitha une u lehtesova. Tre vjet kane qene per ne tre vjet ziehellip Si skemi plasur si skemi vrare veten. Po kjo konference i varrosi te gjitha ne te shkuaren sot e tutje te veshtrojme te veme secilin ne vendin e merituar. Pas S. Luarasit e mori fjalen Ymer Dishnica qe sic pritej jo vetem i mbajti


ison Sejfulla Maleshoves por tha edhe ato qe spati guxim ti thoshte shoku i tij. Behen dhjete minuta pushim. Seanca hapet perseri. Kryetari i seances Misto Treska pasi ve ne dukje se diskutimet kane marre fund u jep fjalen shokeve te presidiumit te cilet kane verejtjet e tyre ne lidhje me diskutimet e zhvilluara. Diskutojne me radhe X Y Z. Qe te tre me argumente dhe fakte rrezojne plotesisht pikepamjet oportuniste dhe antimarksiste te Sejfulla Maleshoves Ymer Dishnices dhe te Skender Luarasit duke bere te qarte per te gjithe inkompetencen e ketyre te treve ne fushen e interpretimit te ceshtjeve tona historiko-letrare.



Shkrimtaret kunder shkrimtareve


Ja cfare thane shkrimtaret dhe anetaret e Lidhjes kunder tre personazheve qe me vone u perjashtuan nga lidhja. Sh. M. Sefulla Maleshova nuk i shfaq sot keto ide oportuniste. Sot ai mbron vijen e tij te vjeter vijen e thelle oportuniste qe u solli kaq deme punes sone letrarehellip Kaq kisha per Sejfullain. S. Luarasit nuk i paska zene syri gje tjeter vecse zi ne punen tone letrare. Ne degjuam ketu kaq vete qe folen gjate gjithe seancave te ndryshme te konferences. Asnje nga shoket nuk e paraqiti situaten te zeze si e paraqiti Luarasi. Ai qe shfaqi opinion te ngushte personal i cili ska me vete asnje nga anetaret e kesaj konference S. Luarasi kujton se nderkaq Sh. M. shtoi Kaq ta besh dhembin ne ste leme ty te shkruash per Migjenin - dhe Dh. Sh Ashtu de Mire ia bere Sipas shenimeve te Luarasit.


Raporti vazhdon me tej Ja edhe fjalet e shkrimtarit Dh. Sh. Do te them dicka edhe mbi sa foli Skender Luarasi. Skender Luarasi ka tre vjet qe shikon vetem zi ne vendin tone - keshtu na tha. Por Skender Luarasi ka 40 vjet qe shikon zi dhe qe nuk shikon kurre drite te bardhe. Nuk di se cfare shikonte ne kohen e Nolit. Ne kohen e Zogut domosdo ka pare zi. Po qe sot tre vjet pse sheh vetem zi Luarasi Ky njeri mbeti me kritiken te buza si nje varrmihes i vertete. Luarasi foli ketu per dublicitetin e fjaleve dhe te mendimeve. Po ja qe fjala eshte fjale dhe ska pse te jete duble po te mos e duam ne. Cfare deshi te provonte Skender Luarasi mbi dublicitetin e fjaleve dhe te fjalive Sigurisht te kritikonte po kritike terthorazi. Ne fakt qe ai vete qe na foli ketu me fjale e fjali duble qe beri dublicitet. Luarasi tha se gjate ketyre tre vjeteve ai ska pushuar se foluri kunder padrejtesive qe paska bere kryesia e Lidhjes se Shkrimtareve.


S. Luarasi kujton Kur mbaroi seanca dhe u nisem per ne shtepi asnjeri prej shokeve me te cilet isha takuar ne mbledhje nuk me shoqeroi ne shtepi pervec Nonda Bulkes. Ky me tha udhes Sa i forte u tregove kur te shane dhe aspak su zemerove por qeshe I thashe O sa do te isha zemeruar po te me kishin lavderuar ata njerushka Sharja me e madhe ne Konferencen e Trete mu be kur mu tha se une qeshe shkrimtar pa parime dhe se ne fushen e letrave nuk kisha bere as aq sa mund te ngrinte nje milingone. Jo qe nuk u zemerova nga kjo sharje por edhe qesha me perbuzje. Keto pune te mia nuk mund ti dinte sepse ai qendronte ne anen e kundert te barrikadave si sherbetor i dy zoterinjve. Vec mesimeve te perditshme pata perkthyer qe nga Vilhelm Teli deri tek Boris Godunovi dhjete vepra te letersise boterore prej te cilave vetem pese shpetuan se qene botuar me perpara sesa te nisesha per ne frontin e Madridit. Nuk paskam bere as sa mund te ngreje nje milingone Vetem ne motin 1949 ne kuadrin e aktiviteteve letrare me rastin e pervjetoreve te poeteve Gete Shiler Pushkin Petef Haine. Perktheva pervec poezive minore te Getes si Kenga e shpirtrave mbi uje Kenga e Muhamedit Prometeu edhe pjesen e pare te Faustit. Plot shkrime te tjera nuk mi botuan. Pas clirimit beharin e motit 1948 i dergova kryesise se Lidhjes se Shkrimtareve Migjeni jeta dhe vepra qe te botohej me rastin e dhjetevjetorit te vdekjes se poetit. Perse nguli kembe Y qe te mos botohej me emrin tim por ia dhane nje tjetri qe ta redaktonte e botonte



Ne botimin zyrtar te konferences shkruhet


Pas tyre i deleguari i KQ i PPSH pasi kerkoi leje te beje disa verejtje rreth diskutimeve me nje analize te shpejte po te mprehte prej marksist-leninisti ua hoqi edhe levozhgen e fundit qe u kishte mbetur Sejfulla Maleshoves Ymer Dishnices dhe Skender Luarasit dhe i nxori ne shesh ne lakuriqesine e tyre prej megalomanesh te semure. Seanca e peste hapet pasdreke ne oren 17 ku u fol per projekt-statutin Seanca mbyllet ne oren 20.30. Seanca e gjashte hapet te nesermen date 12 tetor ora 16. Kalohet ne piken e peste te rendit te dites Zgjedhja e Komitetit Drejtues dhe e Komisionit te Kontrollit. Komisioni i zgjedhjeve paraqit listen e cila me perjashtim te ndonje tentative denigrimi te ulet qe provoi Skender Luarasi pranohen njezeri dhe me duartrokitje.


Skender Luarasi kujton Ne seancen e fundit te Konferences se Trete ku do te behej zgjedhja e Komitetit Drejtues kryesia e mbledhjes me ane te X propozoi nder anetaret e rinj edhe ata tre te vjetrit. Perseri kerkova fjalen e ma dhane dhe thashe Propozimet duhet te behen prej delegateve dhe jo prej kryesise se komisionit te vjeter. Ne komisionin e ri jam kunder rizgjedhjes se X Y Z. Po jap arsyet S. Luarasi dha arsyet perse i quante te papershtatshme kandidaturat e tyre si oportunistet e vertete.


Cilet jane oportunistet e vertete M. N. eshte modeli tipik i oportunistit. Lexoni artikullin e tij per Pater Fishten ne Destaptur 1943. Atje ka thene se populli shqiptar duhet te edukohet edhe njeqind vjet pastaj te kuptoje sa i madh eshte Gjergj Fishta. Dhe lexoni artikullin e tij pas clirimit mbi dom Ndre Mjeden qe ta shihni se qysh e poshteron Fishten Ne konkursin e Himnit Mbreteror me 1937 marshi me pseudonimin Duke et detvorum est pro patria mori eshte i tij.


Dh. Sh. eshte tipi i diplomatit qe kthen fytyren nga te fryje era. Ai flet punon e shkruan me dublicitete. Ne konkursin e Himnit Mbreteror 1937 marshi me pseudonimin Shpati eshte i tij. Kete marsh Dh. Sh. adhuruesi i Mustafa Krujes te cilit i dedikon edhe nje ekzemplar te vjershave te tija me dedikim Levruesit te madh te gjuhes shqipe me perunjesi te thelle. Kete marsh them diten e 28 Nentorit 1937 shkoi ne Grenebel ne Gjeneve per ta kenduar ne darken e kryekonsullit te Naltmadherise se Tij Zogut te Pare. Te na thote Dh. Shuteriqi se nen cilin plaf politik ka fjeturhellip me Mustafa Krujen te cilit i ka dedikuar kete liber me ish-mbretin apo mehellip


Une nuk pata mbaruar fjaline kur Dh. Sh. nderhyri Une vertet fjeta ate nate ne shtepi te Mustafa Krujes ne Gjeneve por nuk bera politike lojtem kartra. Ja pyetni edhe M. D.... Dh. Shuteriqi nuk e pati mbaruar fjaline kur Bedri Spahiu i bertiti Mos iu pergjigj Dhe mua Skender Skender Mos kritiko por bej autokritike Dhe kthehu nga udha qe ndjek se do te biesh ne gremine Ku ishe ti kur Dh. Sh. luftoi per Shqiperine Ky - iu pergjigja - per Shqiperine nuk jep as nje fije flokesh te tij te brilantosur. Ju duhet ta dini se ku isha une asaj kohe. Mua te mos me krahasoni me kete por me ndonje oficer shqiptar i cili qe betuar te mbronte flamurin e Skenderbeut diten e 7 Prillithellip



Cdo te beje ti ate dite


Do te kisha mbetur ne Durres perkrah Mujo Ulqinakut. Sa per autokritiken ckerkoni ju prej meje Apo te them qe me vjen keq qe nuk u ndodha ne Tirane. Do te kisha fituar para duke perpiluar antologji fashiste tok me Dh. Sh. apo duke ndihmuar kolonine italiane diten e 6 prillit ose duke bredhur me Fiatin e regjentit fashist neper Laberi qe ti coja bashkudhetaret e mi te luftonin krahperkrah ushtareve te Musolinit sic beri Sh. Mhellip


Kur do te beheshin votimet ashtu toptan dhe emrat e X Y Z u lane ne liste une nuk bertita. Ne fshatrat tane barinjte u bertasin berrave njerezit u therrasin njerezve. Pas zemerimit me pushtoi mallengjimi. Kujtova patriotin francez Jean Montin themeluesin e Keshillit Kombetar te Republikes te cilin nazistet e arrestuan dhe e vdiqen me tortura udhes per ne Gjermani po pas clirimit populli francez e percolli ne Panteon. Eumlshte e tmerrshme kur njeriun e zemeruar e pushton mallengjimi. Kjo ndjenje me pushtoi mua ate cast kur kujtova nxenesit e mi Qemal Stafen Emin Durakun Vojo Kushin Ali Demin Asim Zenelin Nexhat Agollin Teufik Cangen Kristo Isakun Murat Pacin Skender Cacin Hajdar Dushin Elez Brahen Reshit Collakun Pandi Xhamballon Vildan Luarasin Stefan Luarasin etj. shoket e mi te Spanjes Asim Vokshin Urfi Gollin Teni Konomin Musa Fratarin Koste Dhimiter Liton Zef Hotin Ramiz Varvaricen Thimio Gogozoton Xhemal Kaden sikur te gjithe mu sulen dhe me thirren Pse hesht pse hesht Dhe une klitha Nje here klith njeriu ne jete kur sheh driten e diellit per te paren here dhe bukurine e nenes natyre. Porse kjo eshte klithme ngazellimi. Te dyten here une klitha nga zemerimi i thelle e i papermbajtur Kush voton keta te tre shkel gjakun e deshmoreve



Vazhdimi sipas botimit Literatura jone


Keto verejtje shkaktuan nderhyrjen e sekretarit te PPSH i cili edhe nje here tregoi vijen e shendoshe te partise dhe demaskoi meskinitetin dhe dobesine e Skender Luarasit. Ne Komitetin Drejtues u zgjodhen shoket Sh. Musaraj Dh. Shuteriqi M. Ndoja A. Xhuvani Z. Sako M. Treska A. Caci K. Jakova S. Spasse S. Caci F. Gjata. Pastaj u kalua ne piken e gjashte te rendit te dites. Sh. M. lexoi rezolucionin. Ne oren 20 date 12 tetor 1949 ne mes duartrokitjesh te nxehta u mbyll Konferenca e Trete e Lidhjes se Shkrimtareve te Shqiperise. Po ate mbremje Lidhja e Shkrimtareve dha nje bufe ne hotel Dajti ku moren pjese te gjithe shkrimtaret. Po ne kete kohe Komiteti Drejtues ne mbledhje te vecante procedoi ne zgjedhjen e sekretariatit te tij. Kryetar u zgjodh Shefqet Musaraj nenkryetar Dhimiter Shuteriqi dhe sekretar Mark Ndoja.



Perfundimi i Konferences


Ne broshuren Konferenca e Trete e Lidhjes se Shkrimtareve te Shqiperise faqe 1-2 shkruhet Partia e Punes i dha te gjithe rendesine e duhur kesaj konference e cila u pergatit dhe u mbajt me ndihmen e saj te plote. Konferenca e aprovoi thuajse unanimisht raportin e Komitetit Drejtues te Lidhjes te mbajtur nga shoku Shefqet Musaraj. Ne kete raport u be kritika dhe autokritika e gjithe punes letrare ne vendin tone qe nga organizimi i lidhjes si dhe ne vija te pergjithshme kritika e gjithe te kaluares sone letrare. Sikunder pritej nuk qe i nje mendje me Komitetin Drejtues ish-kryetari i Lidhjes Sejfulla Maleshova kembengules ne pikepamjet e tij oportunisto-likuidatore qe e kane demtuar aq shume popullin tone dhe posacerisht kulturen tone te cilen Sejfulla Maleshova kerkon ta orientoje nga Perendimi. Me pikepamjet e tij u bashkuan edhe dr. Ymer Dishnica shok i vjeter i mendimit dhe i veprimit i Maleshoves si dhe Skender Luarasi.


Pikepamjet e ketyre tre personave pesuan disfaten me te madhe para konferences. Ato u demaskuan ne menyren me te plotehellip Nga ndeshja me pikepamjet armike te Sejfulla Maleshoves me shoke shkrimtaret nuk pane vetem se sa i demshem eshte oportunizmi ne letersi po ata pane sheshazi edhe inkompetencen flagrante te Sejfulla Maleshoves dr. Ymer Dishnices dhe Skender Luarasit per te biseduar mbi ceshtjet e letersise ne pergjithesi dhe mbi ceshtjet e letersise sone vecanerisht. Para konferences u ra maska e tyre prej njerezish te vetequajtur te ditur ketyre gogomeleve te kultures. Konferenca e njohu injorancen e tyre megalomane dhe te semurehellip Tani keto ferra u spastruanhellip Partia mendon per letersine dhe per shkrimtaret dhe do ti udheheqe kurdohere me siguri. Perjashtimet. Kryesia e re e Lidhjes se Shkrimtareve te Shqiperise ne mbledhjen e dates 10 qershor 1950 duke analizuar ceshtjen e anetaresise dhe punen per 6-mujorin e pare vendosi perjashtimin nga radhet e Lidhjes se Shkrimtareve te anetareve Sejfulla Maleshova Ymer Dishnica dhe Skender Luarasi per qendrimin e tyre armiqesor karshi partise e vijes se saj ne letersi si dhe karshi Lidhjes se Shkrimtareve dhe letersise se re shqipe te manifestuar ne formen me te theksuar ne Konferencen e Trete te Shkrimtareve. Komiteti Drejtues perjashtoi gjithashtu per aktivitet antipushtet ose per shkelje te ligjit qe percakton statuti shkrimtaret Hafez I. Dalliu M. Kuteli A. Frasheri N. Nikaj. Revista Literatura jone viti 1950 nr. 7 f. 69.



Skender Luarasi kujton


Kjo qe nje akuze shume e rende per mua por te verteten do ta zbulonte koha. Thelle ne ndergjegjen time i bera vetes pyetjen Po ku e gjeten keta laspangjere te drejten ta peshojne dashurine time per atdhene per popullin tim shqiptar per moralin e drejtesine me kandarin e tyre prej batakciu Dhe u pergjerova ti percmoj keta qe me quanin shok por prapa kurrizit me hapnin varrin e me merrnin nderin neper kembe


S. Luarasi shton Ka dy lloj njerezish njerez me nder dhe njerez pa nder. Natyra u ka dhene njerezve jeten por nderin e krijon njeriu vete me punen e tij te mire per familjen per atdhene per njerezimin. Njeriu i mire e ben kurban jeten per dobi te atdheut te mbare njerezimit dhe mbron nderin si thesarin me te shtrenjte qe mund te kete pronje. Nga rrethi i njerezve te tille kane dale luftetaret e botes per te mbrojtur idealet e njerezimit prej rrethit te tille dolen edhe deshmoret e Luftes Nacionalclirimtare. Njerezit pa nder e vrasin shokun e tyre prapa kraheve.




Fjala e Enver Hoxhes pas konferences



Nje dite pas mbylljes se Konferences III E. Hoxha mbajti fjalen e mbylljes ne Plenumin 3-te te KQ te PPSH 13 tetor 1949 Te shtojme vigjilencen revolucionare per te ruajtur fitoret e arriturahellip Vepra 6 f. 338-374 viti i bot. 1971


Enver Hoxha per Skender Luarasin


Ne vepren e 6-te te Enver Hoxhes f. 353 e botuar ne vitin 1971 shkruhet Ne konferencen e shkrimtareve pati edhe ndonje element si S. L. qe bertiste te lejohej te fliste Sejfulla Maleshova se te ne ka liri fjale. Tipa si ky kane nje kuptim borgjez per lirine e fjales dhe jane gati ne emer te saj te mbrojne e te kenaqin interesat e tyre te ngushta prej intelektuali te semure e arrivisti pa princip.


Ky qendrim a nuk eshte i nje oportunisti


Kur do te beheshin votimet ashtu toptan dhe emrat e tre laspangjereve u lane ne liste une nuk bertita. Ne fshatrat tane barinjte u bertasin berrave njerezit u therrasin njerezve.