Ditëlindja e 67-të e John Belushit, aktorit shqiptar me famë botërore


Nëse ai do të ishte gjallë, sot do të festonte 67-vjetorin e lindjes. Aktori dhe këngëtari me origjinë shqiptare dhe me famë botërore John Belushi lindi pikërisht në 24 janar të vitit 1949 dhe vdiq në moshën 33 vjeçare në 5 mars 1982.


Aktori shqiptar u bë i famshëm në Shtetet e Bashkuara me komedinë The Blues Brothers. Fillimet e suksesit të tij në art, i pati në filmin e parë të tij Animal House. Një nga paraqitjet e tij të fundit, ishte roli i tij në një serial humoristik Police Squan.


Ndërsa në gjithë SHBA-të bëhet i njohur me rolin e tij në emisionin televiziv Saturday Night Live, emision ky që është një nga shkallët e para për shumë aktorë që synojnë Hollivudin.


Belushi lindi në Çikago dhe ishte djali i Adam dhe Agnes Belushi. Babai i tij ishte një emigrant shqiptar që kishte lindur në  Qytezë të Korçës dhe që në vitin 1934 ai vendosi që të emigrojë në Shtetet e Bashkuara për të hapur më vonë dy restorante. John Belushi u rrit në Wheaton, në periferi të Çikagos, së bashku me vëllezërit më të vegjël Billy dhe Jim, dhe motrën Marian. John Belushi u rrit në Kishën Ortodokse Shqiptare dhe mori pjesë në Wheaton School Central High, ku ai u takua me gruan e tij të ardhshme, Judith Jacklin. John Belushi aty ndjek dhe Universitetin e Winscosin-Whitewater dhe Coolege of DuPage afër Çikagos. Në mars të vitit 1982, John Blush u gjet i vdekur në dhomën e tij në Kaliforni. Mjekët konstatuan se shkak i vdekjes së tij është përdorimi i drogës, nga përzierja e kokainës dhe heroinës.


***


Kujtimet e rralla të familjes së legjendës shqiptaro-amerikane 


Nga Gjek Gjonlekaj/ New York

 


Disa vjet m par hyra n librarin Barnes & Nobels dhe menjher m ra n sy libri: BELUSHI. Ky libr kishte pamjen e nj albumi. Pr John Belushin jan botuar shum vepra, por ky ishte libri m luksoz q kisha par ndonjher pr aktorin ton t madh John Belushin. Edhe dimensioni i ktij libri sht i jashtëzakonshm ashtu siç ka qen edhe ky artist legjendar por jetshkurtr. Autort e librit jan Judith Belushi Pisano dhe Tanner Colby. Mbiemri Pisano sht i burrit t dyt t zonjs Belushi, sepse ajo sht martuar me zotin Pisano pas vdekjes s tij. Dan Aykroyd sht autor i nj parathnie t shklqyeshme kushtuar mikut dhe ortakut t dashur John Belushit. Ndrsa hyrjen tepr emocionale e ka prgatitur Judith Belushi tani Pisano.


John Belushi sht nj aktor pr t cilin flitet shum n Amerik. Ësht aktor i cili nuk harrohet kurr. Koh pas kohe revistat artistike dhe kanalet televizive komentojn pr aktorin shqiptaro-amerikan John Belushin. N shkollat e vendlindjes son kishin msuar pr shqiptart e Ameriks pr Nolin, Konicn, Pecin, Çekrezin e shum t tjer. Por nuk kishim dgjuar pr John Belushin. Pasi u vendosm ktu n Shtetet e Bashkuara krkonim emra t njohur shqiptarsh n shoqrin amerikane. Ata q kishin imigruar para nesh tregonin shum pr John Belushin. Ai ishte i pranishm çdo jav n kanalet televizive amerikane. John Belushi sht studiuar shum por n kt libr t jashtëzakonshm m ra n sy dashuria dhe respekti familjar e kombtar i ktij aktori t madh. Judith Belushi Pisano thot fjalt m t mira pr burrin e saj t ndjer. Jan pak gra q mund ti ken prshkruar burrat e vet aq mir pas vdekjes. Ajo thot se John Belushi ishte aktor dhe humanist i madh.


Vllau tij Jim Belushi thot: Ne ishim një familje klasike imigrantsh t gjenerats s dyt. N me t vrtet besonim n iden e Ëndrrës Amerikane dhe zotsis pr t arritur sukses. John-i punoi jashtëzakonisht rnd pr shum vjet pr tia arritur qllimit, bile u izolua pothuajse krejtsisht nga familja. Pasi e urova i thash: Un u mora me familjen ton pr disa vjet. Un ua shpjegova arsyen pse ju kurr nuk keni shkruar letra dhe nuk u keni br asnj telefon. Un e bra pjesn time, tani sht radha jote. Ai tha: Ke t drejt.

Tani do t vazhdoj un, – tha Johni-i. T nesrmen i thirri t gjith n familje dhe i rregulloi ekonomikisht. Babait e nns u bleu nj ferm n malet e larta t Kalifornis, bile babai tha se i dukej sikur jetoja n malet e larta t Shqipris.


John Belushi

Ndrsa nna e tij Agnes Belushi thot: Kur u martuam un dhe Adami, n jetonim n shtpin e vjehrrit dhe vjehrrs sime. Ishte viti 1946 dhe kishte munges shtpish dhe apartamentesh. Nj vit m von linda Mariann. Prindrit e burrit tim u zemruan aq shum pse linda vajz, kshtu q nuk isha e mirpritur n shtpin tyre, sepse krkonin djal. Djemt jan t rndsishm n familjen shqiptare. Dy vjet m von linda Johni-in dhe t gjith u gzuan shum pr lindjen e tij. Johni ishte nj vogëlush shum i mir dhe i qet, i sjellshm dhe shum i pjekur pr moshn e tij. Ishte si nj burr i vogl. Ai fliste me t gjith. N moshn 4-vjeçare kalonte rrugn vetm dhe shkonte npr shtpit e fqinjve e bisedonte pr çshtje t ndryshme. T gjith e trajtonin si t rritur, sepse kurr nuk fliste si fmijë. Vjehrra ime Vasilo Belushi jetoi n shtpin ton pasi vdekjes s burrit. Kshtu q John-i kishte dy nna. Vasilo ndihmoi shum n rritjen e John-it. T gjith e thirrnim Nn. Ajo jetoi me ne 34 vjet dhe kurr nuk msoi asnj fjal anglisht.


John-i merrte vesh shqip dhe kurr nuk kishin vshtirsi n komunikim me gjyshen. Ai e quante shpirti i familjes.

Jim Belushi thot: Gjyshja jon kishte ndikim t madh tek ne. Flisnim anglisht me nj theks t veçant, duke menduar se po na kupton m mir, por siç duket e bnim m keq. Marrëdhëniet tona me gjyshen ishin t vshtira dhe pr tia shpjeguar gjrat krkohej nj lloj komunikimi fizik. Shum pun artistike t John-it e kan kt cilsi. Kushëriri i tij nga nna Gus Dimas shkruan: N qoft se prindrit ton flisnin shqip n shtpi ishte turp, sidomos n qytetin Ëheaton. Askush nuk dinte ku sht Shqipria. Pr ata ishte vend misterioz. Edhe pr ne ishte misteriozitet. Thua se duhej t ishim t gjith gjerman, polak ose grek. Ne jemi shqiptar, çka dreqi sht kshtu.


Motra e tij Mariana Belushi thot: John-i ishte gjithmon vllai im i madh pavarsisht se kisha lindur para tij. Nj nat ishim n stadium futbolli dhe nj djalë thirri me z t lart emrin tim. John-i u zemrua shum dhe e kapi pr gjoksi, duke e goditur me grushta. Ai u rrzua pr tok. Un u zemërova shum dhe e pyeta John pse bn kshtu. Ai u prgjigj menjher se nuk flitet ashtu me motrn time. Un shkova pr ta par njeriun e lnduar. Edhe John-i erdhi me mua dhe i brtiti me z t lart t m krkonte falje.

Ashtu i prgjakur m krkoi falje. N moshn e tij t re John-i dgjonte gjith ditn kng t ndryshme. Dgjonte sidomos Jonathan Ëinters dhe Bob Neëhart dhe i imitonte n pasqyr, bile m detyronte edhe mua ti dgjoja me or t tra, pr t msuar nga opinioni im. Ndonjher m zgjonte nga gjumi n mesnat pr ti dëgjuar ato kng dhe pastaj bnte disa shnime.


Jim Belushi thot: Pas nj kohe shihej tek ai ndikimi i aktorve dhekngtarve t njohur. Ai ishte frymzuar pak edhe nga babai e xhaxhai, bile ndonjher edhe i shpotiste ata, por jo n pranin e tyre, sidomos babain nuk e shpotiti asnjher n pranin e tij. E kishte frik. N shtpi ishte shum i qet. N tryezn e buks bnte humor, por motra e ndalonte sepse kishte frik babain. John-i aktroi pr her t par si nxns, dhe luajti rolin e Nikita Khrushchevit.

Nna e tij Agnes Belushi thot: Ai luajti Nikita Khrushchevin n Kombet e Bashkuara, duke i rn foltores me kpuc. Ai vet e kishte prgatitur kt sken. T gjith u mahnitn pr rolin e tij dramatik dhe komik. Pasi mbaroi shfaqja drejtori i shkolls e ndaloi burrin tim n korridor: Zoti dhe zonja Belushi, djali juaj sht jashtëzakonisht i talentuar, n krahasim me nxnsit e tjer t ksaj shkolle, ai sht nj n nj milion. N moshn 12 vjeçare ai fitoi Çmimin Aktori m i Mir, Çmimin Atleti m i Mir dhe Shprblimin Legjioni Amerikan. Bile Legjioni Amerikan shtroi nj dark madhshtore pr John-in n qytetin Springfield. Pas ceremonis erdhi n shtpi: Nn sot sht dita m e lumtur e jets sime, sepse zbulova nj gj. N qoft se me t vrtet krkon diçka, duhet t punosh rnd dhe vetm kshtu do t fitosh. Mendoj se ishte mendim i thell pr nj djal 12-vjeçar. John-i ishte atlet i madh. Edhe pse ishte lnduar rnd gjat nj loje t futbollit amerikan ai nuk pranoi t dilte nga loja,ashtu i lnduar vazhdoi deri n fund. Ai vinte n shtpi n koh pr t rn n gjum, bile n orn 10 shkonte n shtrat. John-i ftonte njerzit n ekipin e tij dhe i porosiste t mos bjn gabime, t mos pin duhan e alkohol dhe t flejn mjaft. Ai ishte gjithmon si vlla i madh pr ekipin e tij, duke br t gjitha prpjekjet e duhura q t shkoj puna mbar. Tre engjujt e mi bn kthes t madhe pr burrin tim. Ne e dinim q John-it po i shkon puna mir. Nj dit Adami tha: John-i u b aktor.


Agnes Belushi tregon: Nj dit John-i m thirri n telefon dhe m tha se nuk do t m plqej lajmi q do t m jepte. Un do t shkoj n Neë York me National Lampon tha Ai. John-i mendonte se do t turprohesha pr pjesëmarrjen e tij pran atij programi artistik, pavarsisht se nuk kisha dijeni kush jan ata. Nuk do t punoj atje gjithmon, por ky sht nj hap me rndsi drejt afirmimit dhe sukseseve t tjera. Para se i dha fund biseds telefonike pohoi se momentalisht nuk mund t ndryshonte asgj pr mua dhe babain e tij. N at koh kishim probleme t mdha ekonomike. Kjo gjendje mund t vazhdonte shum koh. N qoft se nuk dgjoni nga un ose nuk u thrras, nuk do t jet ndonj arsye tjetr vetm nuk do t kem mundsi pr tu ndihmuar. Tani pr tani dua t mendoj pr veten time dhe karriern time dhe m von kur gjrat t bhen m mir Un do tju ndihmoj. Mir ska gj u prgjigja. John-i e mbajti fjaln.


b38505e17009f46df5942be1f2bbedae

Vdekja e John Belushit 34 vjet m par ishte humbje e madhe pr shoqrin amerikane. Ishte humbje e madhe edhe pr popullin shqiptar sidomos pr shqiptart e Ameriks. Ne ishim krenar pr kt legjend shqiptaro-amerikane. Ai ishte aktor, patriot amerikan dhe patriot shqiptar. N shum programe televizive t Hollyëood-it vishte bluzn me flamurin shqiptar. John Belushi ishte kryelart pr origjinn e tij kombtare. Vdekja e tij e papritur dhe tragjike tronditi Amerikn dhe gjithe botn e artit filmik, sidomos atij komik. Pr ne shqiptart e Ameriks John Belushi dhe Nna Tereza ishin si letr njoftimi. Ai vdiq n mosh tepr t re. Arti amerikan humbi nj gjenial t madh. John Belushi pr shqiptart e Ameriks ishte si Aleksandr Moisiu pr shqiptart e Evrops para Lufts s Dyt. Pr nj dekad t tr John Belushi ishte aktori m i dashur i Ameriks, sidomos pr humorin e tij t madh. N librin BELUSHI jan botuar dhjetra mendime t shklqyeshme nga aktor e artist t njohur amerikan, dhe sht illustruar me qindra fotografi individuale dhe kolektive nga veprimtaria e tij artistike. Tani pas 30 vjetsh e kujtojm me shum respekt e dashuri kt titan i cili u shua si meteor n qiellin artistik t Ameriks. Paç drit n jetn e pasosur o bir fisnik i racs arbrore.


Vdekja

Më 5 Mars 1982, Belushi u gjend i vdekur në dhomën e tij në Bungalow nr.3, Sunset Bulevard në Los Angeles, California. Shkaku i vdekjes ishte një injeksion kokaine përzier me heroinë. Natën e vdekjes së tij, ai priti në shtëpinë e tij (veças) miqtë e tij Robin Ëilliams dhe Robert De Niro, secili prej të cilëve e lanë Belushin në shoqërinë e shumë të tjerëve, mes të cilëve dhe Cathy Smith. Autopsia vërtetoi se shkaku i vdekjes ishte i lidhur me drogën.  Dy muaj më vonë, Smith pranoi gjatë një interviste se ajo ia kish injektuar dozën Belushit natën e vdekjes. Pas publikimit të artikullit Unë vrava Belushin çështja u rihap. Smith u ekstradua nga Toronto dhe u arresua me akuzën per vrasje me paramendim. Më pas akuza u reduktua në vrasje të pavullnetshme dhe ajo u dënua me 18 muaj burg./Tirana Observer/