Antologjit jan shum t rndsishme pr njohje dhe pr prezantim para bots. Kjo vlen sidomos pr popujt e vegjl. Ndonse n prezantime t tilla pothuaj rregullisht ka autor t paknaqur, sidomos ata q nuk jan prfshir, apo ata t prfshir me numr t vogl poezish. Megjithat, antologjia duhet t jet ngjarje. Para nesh sht “Flaka e vjedhur”, antologjia e poezis bashkkohore shqiptare. Nuk kam qllim “q ta ndreq padrejtsin” ndaj disa autorve, meq edhe nuk jam njohs aq i mir as ekspert pr letrsin shqiptare, ndonse i njoh shum shkrimtar, jemi paraqitur bashk n shum manifestime letrare dhe jemi shoqruar. Duhet pranuar, profesor Bashkim Kuuku ka pasur kritere, ka
nj antologji cilsore. Jo me shum autor- vetm 32 poet nga Shqipria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia, Italia dhe SHBA. Nuk ka
antologji me shum autor, sikurse gabojn disa hartues, t cilt bjn nj przierje gjithfarsh. Dr. Bashkim Kuukut mund t’i bhet vrejtje q nuk i ka prezantuar edhe dy-tre apo katr poet, t cilt ju i adhuroni, por nuk mund t’i bhet vrejtje pr emrat e prfshir n t. N parathnien “Shumllojshmria e stileve”, q sht fragment nga nj studim i gjer pr poezin bashkkohse shqiptare, profesori universitar nga Tirana, Bashkim Kuuku ka dhn pasqyrn pr autort, krahas t dhnave biografike. Poezia bashkkohse e shekullit XX sht krijuar n kushtet, kur kishte “nj censur t rrept n periudhn enveriane”, ather u krijua sipas modeleve ideologjike t poezis socrealiste pothuaj e uniformuar, ndrsa letrsia moderne konsiderohej e dmshme dhe degjenerative. Edhe pse modernia arrinte me vshtirsi n Shqipri, megjithat, edhe n ato kushte t vshtira krijojn autor t rndsishm, si jan Fatos Arapi, Dritro Agolli, Martin Camaj, si dhe prozatori me fam botrore Ismail Kadare. N Kosov, sidomos viteve t shtatdhjeta paraqiten shkrimtart modern, krahas gjenerats s athershme t mesme: Rrahman Dedaj, Azem Shkreli, Fahredin Gunga, Ali Podrimja, Din Mehmeti, dhe poett e rinj: Eqrem Basha, Sabri Hamiti, Ibrahim Berisha, Basri apriqi. Ne e kemi njohur poezin e shqiptarve t asaj Jugosllavie, meq n Mal t Zi sht botuar nj panoram “Syt e gurit”, 1978, prpilues dhe prkthyes ishte akademik Esad Mekuli. Kur sht fjala pr Malin e Zi dhe Shqiprin, edhe pse jemi komshi t afrt - deri von nuk jemi njohur. As ne nuk e kemi njohur letrsin e tyre, as ata nuk e kan njohur letrsin ton.


Pyetje: Pse? Prgjigja - pr shkak t politiks. Fatbardhsisht, kjo sht e kaluara, meq tani para nesh sht Antologjia e poezis bashkkohse shqiptare me titullin metaforik: “Flaka e vjedhur”. N Shqipri, n vitet e nntdhjet, me ardhjen e demokracis, bhet nj shprthim modern i poezis evropiane. Hartuesi i antologjis shkruan pr secilin poet vean, pr karakteristikat krijuese, pr cilsit, idet, konceptet, estetizmin, botn, poezin simbolike dhe metaforike. Fliste edhe pr tabut politike, dogmat, vetdijen, mentalitetin, moralin tradicional, shumllojshmrit stilistike. Sikurse, pothuaj, te t gjith shkrimtart ballkanik, edhe n kt poezi, ka tragjik, patetik, revolt kolektive, moskuptim, pritje dhe shpres, meq sosh ka edhe n jet. “Im at i verbr” i Visar Zhitit pret diellin, sepse zri sht i verbr, uji sht i verbr, libri sht i verbr, kurse n poezin tjetr, i njjti poet thot “Poett e Ballkanit/ kaq pran njri-tjetrit dhe t coptuar/ si trojet e tyre”. Mbi ato mosmarrveshje krijohen elegjit n varrezat tona. Visari n fund porosit q “t mos jen t piklluara ninullat tona” dhe e prfundon “t’i ushqejm me jetn - me lngjet e vendeve ballkanike”. Edhe pr shkak t ksaj poezie me titullin simbolik “Plaga jote n trupin tim si diellth i vogl”, poezi e shpress dhe e mesazhit, dhe t disa poezive t tjera, duhet lexuar dhe studiuar antologjia.


Ktu jan edhe poezit e Bardhyl Londos “N tregun e refugjatve”, Rrahman Dedajt “Or e madhe”, Ali Podrimjes “Pikllim”. Kur lexuesi gjen n libr poezin e mir, shum her edhe shum poezi t mira, apo ndonj citat romani, e mban mend prjet dhe bhet medaljon i tij, margaritar pr mbamendje, pr knaqsi. Ktu konsiston magjia dhe begatia e librit. Ju trheq vmendjen dhe ju rekomandon poett m t rinj: Arian Leka (poezia “Ndjenja”, “Babai ndrron”, “Dalja nga jeta”, “Kpuca me gurikn n thembr”, Blasfemi e vogl”), Lindita Ahmeti “Grafik n qelq”, “Trekndshi”, “Bjm sikur ecim pa tokn nn kmb”, Agron Tufa “Shpirti”, “Avangard engjjsh”, “Fundgusht”). Kta autor dhe poezit e cekura mund t gjenden n cilndo antologji evropiane. Kjo mjafton edhe pr kt antologji dhe pr prezantimin e poezis shqiptare. Ktu jan prezantuar poett e t gjitha profileve, q nga klasikja, trashgimia kulturore, identiteti, q do t thot tradicionalizm deri te modernia dhe avangardja. Prandaj do ta lexojn tradicionalistt dhe modernistt. sht nj rezultat, nj sukses i duhur, i dalluar i hartuesit. Pa kortezi dhe pa parulla “Flaka e vjedhur” sht libr dritare, libr-ur. Nse e hapni dritaren, keni hyr n shpirt, nse e kaloni urn keni ardhur n shtpi. Para nesh sht emblema dhe themeli. Krijuesit sht mir t jen konstruktor t bashkpunimit.


*Nga gjuha malazeze


Prktheu: Smajl Smaka