Zra femror

“...Pra, mallkue njai bir Shqyptari,/q kt gjuh t Perndis’,/trashigim, q na la i pari,/trashigim s’ia len ai fmis.” Kto vargje t Fishts t shkruara para gati njqind vjetsh, kur Shqipria ende luftonte kundr msymjeve t shteteve t huaja, duket se edhe sot jan kaq aktuale, madje n mos m tepr. Prve faktorit Himar, ku popullsia atje sht verbuar dhe e shikon veten si pjes t Greqis e me kdo shqiptar tjetr flet n gjuhn greke, Shqipria e ditve t sotme, e sidomos e stins s nxeht t vers, prballet edhe me nj dukuri tjetr shqetsuese: “Fmijt e emigrantve dhe gjuha e vendit ku ata punojn”. N plazhet shqiptare dhe n vendet ku shtisin e argtohen shpesh e m shpesh kemi dgjuar fjal si: “Mamma mi puoi comprare un gelato.” Apo “Oh mam’ please, can we stay a little more.” Fillimisht t duken si fmij t ndonj ifti italian, apo amerikan dhe me gzim mendon se vrtet Shqipria sht
nj vend turistik trheqs pr syrin e gjith bots. Por, kur m pas dgjon nnn e fmijve t komunikoj gjysm italisht e gjysm n ndonj dialekt t Shqipris s Mesme, apo t jugut, ather me vshtirsi e frenon veten pr t’i krkuar t flas n gjuhn shqipe, ka sht nj krkes sa e drejt nga pikpamja atdhetare, por aq edhe e padrejt n lmin e fuqishm t t drejtave t njeriut, ku kushdo flet far gjuhe t dshiroj. Por e shtytur nga pikpyetjet dhe nga habia pyeta nj njeriun tim t afrt q jeton n Amerik, pasi pash se fmijt e saj tetmbdhjet dhe pesmbdhjet vje nuk flisnin m n gjuhn shqipe: “Moj n shtpi, n far gjuhe flisni ju?” Dhe ajo m’u prgjigj: “Shqip, shqip, most of the time”.


T krkosh nga emigrantt dhe fmijt e tyre t mos harrojn gjuhn ton, tanim sht
nj krkes e vshtir, sepse menjher ata do t mbrohen duke nxjerr argumentet e njjta: “Fmijt jan t detyruar, shkojn n shkolla t huaja; atje ku jemi nuk kemi shqiptar t tjer”. Argumente q padyshim jan t vlefshme, por n asnj rast nuk mund t justifikojn mungesn e plot t dshirs dhe vullnetit pr t luftuar pr gjuhn dhe identitetin e tyre. Duket sikur ktyre shqiptarve u vjen turp pr origjinn dhe mundohen ta fshijn at duke veshur petkun e nj gjuhe t huaj.
Prball ktij fenomeni trsisht shqiptaro–modern qndron ai i arbreshve t Italis, t cilt edhe pas shekujsh flasin, kndojn dhe vallzojn me valle me motive shqiptare. A thua atyre nuk u sht dashur t punojn e t jetojn n dhe t huaj? Po kshtu kemi nj model krejtsisht botror, i cili duhet t na bj t mendojm e madje t turprohemi. Italiant kur shkuan n Amerik, edhe pse diskriminoheshin prej vendasve si hallka e fundit e zinxhirit social, asnjher nuk e humbn gjuhn e tyre, por me pun dhe me vullnet krijuan zona t tra me ambiente, shkolla, bare e restorante, ku gjuha e tyre glonte e gjall pr t mos u harruar n breza. E po kshtu kan
grekt q kan emigruar n Amerik, po kshtu arabt. Por jo vetm kaq, ne shohim t huaj t shumt q kan vendosur t vijn e t jetojn n Shqipri si siprmarrs apo t drguar prfaqsish t huaja, por askush nga fmijt e tyre nuk shihet t flas n gjuhn shqipe. Duket se ata jan krenar pr origjinn q kan. T vetmit gjakprishur q jan dorzuar dhe me dshir e kan flakuar tutje veshjen kombtare jan shqiptart, t cilt duket se nuk guxojn t tregojn origjinn e vrtet t tyre, mes vendit ku jetojn dhe fshehtazi edhe nga vetvetja shmangin kombsin e tyre, duke harruar se n kt mnyr ata do t kthehen n individ pa identitet.


Dikur n Shqipri ka ekzistuar nj fjal q thoshte: “Fmija merr gjuhn e nns.” Kjo ndoshta sepse nna ishte ajo q i kndonte q n djep; ndoshta ngaq nna e ushqente dhe nna i qndronte m pran gjat fazave t rritjes. Fatmirsisht kjo sjellje nuk ka ndryshuar, ka m bn t besoj se pikrisht nnave u mbetet ky rol i rndsishm i prcjelljes s gjuhs te fmijt. Besoj se jan nnat q duhet t kuptojn se nse fmijt humbasin gjuhn, ather humbasin vetveten, identitetin dhe kshtu do t kthehen n qenie pa drejtim. Nse dikush nuk e di nga vjen, as nuk e di ku do t shkoj. Nse dikush harron gjuhn e nns, fardo drejtimi t marr n jet, do t jet i pasigurt, gjithmon do t jet i al, sepse gjithmon e kudo vjen nj koh q njeriu rritet dhe kthen kokn pas ku krkon t shoh rrnjt, n mnyr q t dij far drejtimi t marr n jet. Fmijt e vegjl nuk e din kt. Ndaj sht detyra e prindrve, t jen m t kujdesshm dhe m t fuqishm n ruajtjen e gjuhs, si elementi m kryesor q pron krenarin dhe prkatsin kombtare.


N fund dua ta mbyll me nj rast q na ndihmon t gjithve ne: Nj prind n Amerik i msonte fmijs s tij pesvjear t lindur atje, si t kndonte kngn labe q kujton luftn e Drashovics n vitin 1943:


Moj Mavrov e Drashovic. far na bre at dit...
Drashovic e ura mban,
’bre moj pa belan,
krisi batare e par,
mben’ sheshit ata asllan,
tok e zun istikamn,
edhe gjakun tok e dhan!..”.








#