e Merkure 7 Janar 20151441 pm


p classwp-caption-textXHELIL GJONI DUKE FOLUR PER PANORAMASSSAbrASSXhelil Gjoni ish-sekretari i Pare i Partise se Punes se Shqiperise per Tiranen dhe njekohesisht sekretar i Komitetit Qendror te PPSH-se thyen heshtjen e tij dhe flet per here te pare per Levizjen e Dhjetorit ne ShqiperiSSSAbrASSDrejtuesi enigmatik i Partise se Punes per Tiranen njeriu me influence dhe te Ramiz Alia ne nje rrefim te gjate per gazeten Panorama tregon prapaskenat qe zhvilloheshin nderkohe qe studentet e Tiranes kishin ankesa per kushte me te mira ekonomike ne konvikte Ai e krahason Levizjen e Dhjetorit 1990 me levizjen ruse te dekabristeve te vitit 1825 por me nje dallim se ndersa ne Rusi kjo levizje kishte platforma politike dhe ideologe te shquar ne Shqiperi Levizja e Dhjetorit sipas tij ishte e paqarte pa ideologji agresive dhe me nje kerkese te perbashket lirine e fjales dhe mendimitSSSAbrASSAi tregon rolin qe Partia e Punes ne pushtet luajti mbi Levizjen e Dhjetorit permes profesoreve te ndryshem qe me pas u bene politikane te njohur per kalimin nga sistemi komunist ne pluralizem me sa me pak pasoja si ato te Rumanise apo Bullgarise Gjoni tregon dhe situaten e mbushjes se ambasadave nga mijera qytetare qe i parapriu Levizjes se DhjetoritSSSAbrASSSipas tij ishin ambasadat dhe agjenturat e huaja qe e nxiten kete eksod vecanerisht ajo jugosllave qe udhezonte dhe ambasadat franceze gjermane italiane dhe ceke ne Tirane Si e menaxhoi qeveria e atehershme krizen e ambasadave mitingu i madh i Tiranes per te rimarre kontrollin ne popull dhe roli qe luajti sekretari i Pergjithshem i Kombeve te Bashkuara Perez de Kuelar qe shmangu sipas Gjonit nje incident te permasave te nje lufte civile ne Tirane me te ngujuarit e ambasadaveSSSAbrASSPak jave me pare festuam 24-vjetorin e Levizjes studentore te Dhjetorit ju per shkak te pozites suaj ne ate kohe keni dijeni per to Si nisi kjo levizje brKur degjoj Dhjetoristet me shkon mendja te dekabristet e Rusise viti 1825 Kjo levizje ishte e para levizje revolucionare kunder carizmit e cila bazohej ne kerkesat per demokraci kunder autokracise cariste Pse me vajti mendja te dekabristet Pasi kjo perkon me dhjetorin dekaber nga ka marre dhe emrin Levizja Dekabriste Por edhe levizja studentore e dhjetoristeve ose e dekabristeve tane per te pare ngjashmerine mes ketyre dy levizjeve te levizjes se 1825 ne Rusi me ate te fillimit te viteve 90 ne Shqiperi Keto levizje kane nje te perbashket etjen per liri dhe demokraci per fjalen e lire Kjo eshte nje kerkese universale dhe e perhershme e njerezimit Dekabrizmi ne Rusi ishte nje levizje e konceptuar kishte nje mendim filozofik qe udhehiqej nga keto dy ideologe Ata kishin etjen per lirine per fjalen e lire ne nje Rusi te pllakosur nga rendi feudal me kufizime te medha vendi ku njeriu me ndjenjat e tij shtypej me shume se kudo shte per tu theksuar me kete rast se linja materialiste e filozofise ruse fillon me dekabristet nepermjet Belinskit Dobrolubovit e ernishevskit Pika e takimit mes dy levizjeve ishte etja per liri sidomos per lirine e fjalesSSSAbrASSCila ishte vecoria e Dhjetorit tonebrDhjetorit tone i mungonin keto lloj ideologesh dhe e benin Dhjetorin tone pak rrumpalle me nje agresivitet pa nje ideologji pa nje platforme Mund te prezantohej ndryshe e gjithe etja per lirine e fjales dhe veprimit ballafaqimi me platforma alternative me pushtetin Kishte nje pjese te madhe te udheheqesve te Partise se Punes qe nuk kishin kundershti per hapjen dhe krijimin e hapesirave per pluralizem Djemte e popullit ishin ata Prec Zogaj ka te drejte kur thote se pluripartizmi ishte negocim dhe mbi kete logjike gjithe procesi i vendosjes se pluralizmit dhe pluripartizmit u be permes negocimit dhe jo perplasjes gjakderdhjes si ne disa vende te tjera Por Zogaj nuk ka te drejte kur thote se ky negocim politik nisi me krijimin e PD Vete negocimi eshte politike dhe madje ishte politike e mencur qe coi ne krijimin e Partise Demokratike Politika nuk filloi me krijimin e PD por kishte filluar qe me negocimin e krijimit te kushteve qe coi ne krijimin e kesaj partie Kjo politike krijoi nje proces normal dhe unikal per ShqiperineSSSAbrASSNdoshta ky negocim erdhi edhe per shkak te ngjarjeve qe kishin ndodhur ne vendet e tjera te Lindjes si Rumania dhe pushteti i asaj kohe po krijonte hapesirat per shmangien e nje Rumanie te dytebrJo jo nuk ishte vetem ndikim i jashtem Kishte nje predispozicion te madh ne shume drejtime per ndryshime sepse vete komunistet ishin bere te pakenaqur ndaj udheheqesve te tyre dhe kerkonin ndryshime Dhe ndryshimi erdhi nga vete brenda sistemit Me kurajoze u bene vete komunistet per te ndryshuar situaten ne vend femijet e tyrebrbrSi lindi Levizja studentore vinin te ju shqetesimet e studenteve per kushte me te mira ne konvikte energjia ushqimibrUne jam marre me kete pune qe kur me sollen nga Dibra ne Tirane ne 1990 Kur erdha i gjeta ambasada te mbushura Ramiz Alia me mori ne kabinetin e tij dhe me caktoi ndihmes per inteligjencen qe te ndihmoja Pirro Kondin fillimisht si sekretar i Pare i Tiranes Ambasadat ishin te mbushura me qytetare dhe Tirana zientebrbrfare produkti gjykuat ne ate kohe se ishin ambasadat Kishte nje shperthim te brendshem apo nxitje nga jashtebrSSSAbrASSNese nje ambasade e jona ne Perendim do te ishte sjelle ne ate menyre me qytetaret e tyre menjehere do te  ishte nderhyre dhe kjo situate do te ishte zhbere Ne Tirane ishin shume agresive ambasada franceze gjermane dhe shume agresive per cudi dhe ambasada ceke Ndersa ambasada italiane ishte me e matur por dhe ajo punonte intensivisht Te gjithe keto kur vijme te Levizja e Dhjetorit ishin nje ndikim i jashtem ne nxitjen e ndjenjave antipushtet te revoltes Mbushja e ambasadave ishte totalisht nen ndikimin e diplomacive te huaja dhe te agjenturave te tyre Kryebashi i ketyre nxitjeve ishte Ambasada jugosllave ne Tirane pasi ambasadori i saj ishte dhe dekani i ambasadoreve me i vjetri ne sherbimin diplomatik Ne Ambasaden jugosllave hyne vetem 12 veta dhe takimet e ambasadoreve perendimore beheshin ne Ambasaden jugosllave Po ta kene te ruajtur arshiven duhet ta kene te dokumentuar kete periudhe SSSAbrAbrSSA u menaxhua si duhet kjo krizebr Une kujtoj se u menaxhua dhe ka qene urtesia e njerezve qe drejtonin ne ate kohe dhe nuk vajti puna te perdorimi i forces per ti nxjerre njerezit nga ambasadat Jo pak here eshte ngritur pyetja qe pse ne Shqiperi nuk ndodhen ngjarje te njejta me Bullgarine dhe Rumanine Ishte pleksur shoqeria shqiptare jug-veri bashke ishin martuar me njeri-tjetrin dhe kishte krijuar nje kompaktibilitet qe nuk ishte e lehte ta zhbeje ne ate mase qe te perdorej per trazira te pergjakshme Perkatesia fetare ishte e paperfillshme pas martesave mes te gjitha feve Ky ishte nje fat per Shqiperine qe kishim nje shtresezim te tille te shoqerise qe amortizonte perplasjet e dhunshme brKishit negocim me ambasadat ku kishin hyre shqiptaret ne korrik 1990 cfare kerkonin atabr Ambasadat ku kishin hyre qytetaret tane kerkuan tri sheshe per ti zhvendosur te ngujuarit ne qender te Tiranes Ata kerkuan qe 5 mije qytetaret qe kishin hyre ne ambasada te vendoseshin ne sheshin Skenderbej ku ata do te sillnin cadra krevate pajisjet mjekesore dhe ushqime ti nxirrnin nga ambientet e ambasadave Kjo nuk u pranua Me pas ata kerkuan sheshin Avni Rustemi dhe pasi u refuzua dhe ky shesh kerkuan sheshin Nene Tereza para korpusit kryesor te Universitetit Edhe kjo nuk u pranua nga ne dhe ky ishte nje menaxhim i mencur Qellimi i tyre ishte qe prane 5 mije te ngujuarve te ambasadave te grumbulloheshin rreth tyre dhe nga 4-5 familjare te tyre qe do ta conte numrin ne rreth 20 mije veta te ngujuar ne sheshet e Tiranes Agjenturat prisnin qe ne Shqiperi te shperthente situata dhe kjo ishte e lehte sepse brenda tyre mjaftonte nje provokim i vogel qe te behej Vaterloja Prandaj nuk u lejua nje ngujim i tyre ne sheshet e Tiranes jo thjesht si rrezik per pushtetin por per te shmangur nje gjakderdhje Per kete rast Ramiz Alia nuk u tregua i drejte sepse atij dhe me vone zotit Moisiu ketij te fundit i kam shkruar se njeriu qe duhet te merrte medalje nderimi nga shqiptaret duhet te ishte ish-sekretari i Pergjithshem i OKB-se ne ate kohe Perez de Kuelar Ai dergoi dy personalitete te OKB-se ne Tirane per te pare nga afer situaten dhe rekomandoi ambasadat qe ti pajisin qytetaret shqiptare qe kishin hyre ne to me pasaporta dhe ti merrnin ne vendet e tyre si emigrante Kjo ishte zgjidhja magjike e shfryrjes se atij tensioni Kete merite te De Kuelar nuk e njohu asnje nga presidentet dhe nuk e di se per cfare arsyesh Moisiut ia kam kerkuar une permes nje letre derguar me ndihmesin e tij Xhevahir SpahiuSSSAbrASSPas tejkalimit te kesaj krize me ambasadat ju keni zhvilluar ne sheshin Skenderbej mitingun me te madh te zhvilluar ne ate shesh Ishte kjo nje matje force apo nje prezantim se pushteti qendronte ne kembe i forte Madje qytetaret e ambasadave jane cilesuar dhe si jashteqitje e kombit8230 brNe ate miting qytetaret nuk jane cilesuar si jashteqitje Historia e atij mitingu eshte kjo Ramizi me kishte kerkuar qe te zhvillonim mbledhje ne ndermarrje te Tiranes per te sqaruar situaten se pas ambasadave pushteti vijon te jete i forte dhe i konsoliduar Une i thashe se nuk jam dakord me takimet e vogla ne ndermarrje por jam per nje miting ne qender te Tiranes per te treguar se ne jemi ne kembe Ne fjalimin tim atakohet shume Serbia e cila kishte nxitur dhe vene ne levizje agjenturen e vet me elementet qe kishte ne Shqiperi Une e mora persiper kete miting mblodha te kater rajonet e Tiranes dhe nuk u vendos asnje detyrim per pjesemarrje Ne kete miting vura re qe Hekuran Isai nga frika kishte futur civile mes njerezve nga frika se mund te kishte provokime apo tentativa te ndryshme Mua nuk me erdhi mire sepse une kisha mobilizuar partine qe te merrej me garantimin e ketij mitingu Pas mitingut une shkoj te Llambi Gegprifti i cili ishte kryetar i Komitetit Ekzekutiv Aty me mori ne telefon Ramizi dhe me falenderoi per mitingun duke me thene se u mata 2-3 here qe te vija ne miting Une i thashe se duhet te kishit ardhur sepse juve ju donte populli jo mua qe sapo isha kthyer nga Dibra Qellimi i mitingut ishte frenimi i elementeve antipushtet qe ishin dhe komuniste te cilet ishin vene ne levizje kryesisht nga agjentura jugosllave brSi u zhvilluan ngjarjet pas ketij mitingubr Njerezit kerkonin qetesine dhe u krijua ideja qe ne mund tia dalim Per pyetjen qe ju beni per shprehjen jashteqitje e kombit une nuk e di se kush e ka thene sepse e pashe dhe Ardian Vehbiun qe e risillte kete fakt Por une jam deshmitar i nje fakti qe nuk e luan topi ne nje moment Ramiz Alia une ne ate kohe isha ndihmes i tij me ka thene Ore me kane thene qe Kadare paska thene per keta te ambasadave se jane jashteqitje e kombit Nuk i thua qe te beje nje poezi per keta Duket se Ramizit i pelqeu kjo figure Une e gjej Kadarene ne sallen e Kuvendit Popullor dhe i them se shoku Ramiz ka degjuar se ti ke thene qe qytetaret e ambasadave qe iken jane jashteqitje e kombit Ramizi me porositi te them se ai sugjeron te besh nje poezi per kete ceshtje Ismaili me tha se keto fjale nuk i kishte thene Kjo eshte e verteta Se nga e dinte Ramizi eshte pune e tijbrARISTIR LUMEZI  SSSAbrASSvijon neserSSSAbrASSbrbr







tweet








br