Prezantohet projekti

I diskutuar pr muaj t tr, projektideja pr ngritjen e memorialit t bamirses shqiptare sht prezantuar dje n 100-vjetorin e lindjes. Do t ngrihet te “Kolonat”, do t jet nj ndrtes trekatshe me gjasht hapsira kushtuar prezantimit e promovimit t jets dhe veprs s Nn Terezs


Oliverta Lila, Arjola Hekurani


Ishte parashikuar t vihej nj gur themeli, por rrethanat e solln t bhej vetm nj prezantim projekti. M n fund sht
i ditur projektideja pr ngritjen e memorialit, dhurat e fondacionit “Nn Tereza”, drejtuar nga znj. Liri Berisha n 100-vjetorin e lindjes s bamirses. E pranishme n ceremoni, zonja Berisha tha se ishte n synimet e tyre si fondacion ngritja e nj qendre kulturore dhe muzeore pr Nn Terezn. “S pari, sht nj ndjes ndaj Nn Terezs, pr mohimin q fatkeqsisht iu b pr 50 vjet me radh. S dyti, sht nj mundsi pr t edukuar brezat e rinj pr vlerat dhe veprat e vrteta. S treti, jemi mbledhur n shenj respekti dhe mirnjohje pr veprn e Nn Terezs, por edhe t’i bjm jehon misionit t saj fisnik q do t promovohet pr memorialin n nder t saj”. Kshtu e ka prligjur zonja Berisha angazhimin e fondacionit pr t dhuruar nj projekt, zbatimi i t cilit do t financohet me buxhetin e qeveris. Ministri i Turizmit, Kulturs, Rinis dhe Sporteve, z. Ferdinand Xhaferaj, duke theksuar se memoriali do t promovoj thelbin e misionit t Nn Terezs, bri t ditur se zbatimi i ktij projekti do t nis n fillim t 2011-s. Kjo do t’i jap koh qeveris t lvroj nj buxhet pr zbatimin e projektides t prezantuar dje nga arkitekti Marin Bioku. Sipas tij, projekti q u b publik sht rezultat i bashkpunimit t ngusht me historian, autoritete shkencore, njohs personal t Nn Terezs etj. N fakt, kujtojm se nga qeveria u ngrit nj grup i posam pune me n krye zv.ministrin e Turizmit, z. Nikoll Lesi. N prezantimin prfundimtar t ideprojektit, Bioku theksoi se vendi i zgjedhur pr ngritjen e memorialit mbetet i njjti: te Koloniadat, mes Qendrs s Studimeve Albanologjike dhe rektoratit. Kjo ide, e
publike m par nga grupi i puns u debatua nga specialist, t cilt nuk ishin dakord me kt propozim q e vendos memorialin n nj zon t mbrojtur arkitekturore. Duke e kaluar kt faz, arkitekti Marin Bioku bri t ditur detajet strukturore dhe funksionale t ktij memoriali.


Projekti

Sipas projektides t prezantuar dje pr t ftuarit, memoriali i Nn Terezs do t jet nj ndrtes trekatshe, me nj kat nn dhe. Marin Bioku u shpreh se vendosn t ngrinin nj memorial n vend t nj obelisku, nj propozim i ardhur nga t tjer specialist. Sipas tij, do t ishte shum e vshtir q Nn Tereza t nderohej me nj obelisk, ndaj zgjodhn memorialin. “Duke par personalitetin e thell dhe her pas here kontradiktor t figurs s Nn Terezs, e nism punn duke prcaktuar disa objektiva: ky memorial duhet t jet ndjes pr nj sjellje jo humane ndaj nj figure humane. T jet nj vepr n prkujtim t veprs dhe jets s humanistes e t promovojm e t transmetojm vlerat q figura e saj mbart”, ka thn Bioku. Memoriali nuk sht konceptuar si nj hapsir e vetme. Projekti parashikon gjasht ndarje me funksione t prcaktuara, tri prej t cilave qndrojn n kompleks, por jo brenda nj godine. “Memoriali nuk do t jet nj muze klasik. Ne kemi kaluar n nj propozim q sht m i stilizuar dhe prpiqet q n sheshin “Nn Tereza” t bj nj ndrhyrje q sht rivitalizuese. Funksioni baz i memorialit do t jet ekspozimi, i prhershm dhe i prkohshm”, ka shpjeguar Bioku. Hapsira e par sht nj sall mikpritjeje. Sipas Biokut, do t jet nj ambient ku do t ket nj bibliotek me materiale t shkruara nga Nn Tereza, por edhe t tjert pr t, mund t lexohen libra, dorshkrime t Nn Terezs, do t jet edhe nj dyqan suveniresh q ka lidhje me aktivitetin e bamirsis. Salla e leximit sht nj holl q mirpret aktivitete t ndryshme: nj aktor mund t lexoj apo n momente t caktuara mund t ket nj linj zanore. Hapsira e tret sht quajtur muze. Sipas Biokut sht sall projeksioni, ku informacioni q do t prcillet sht fotografik, video ose kolon zanore. Sipas tij, ka shum pak relike t Nn Terezs, jo vetm n Shqipri, po n gjith botn, ndaj dhe nuk do t jet nj sall muzeu nga ato klasike. Pjesa e katrt do t jet nj kopsht pr fmij, ku mendohet q t jet nj hapsir edukative edhe pr grupe nxnsish t ardhur nga shkollat e kryeqytetit. Oborri, nj hapsir boshe sipas Biokut, mund t prdoret pr aktivitete t ndryshme q lidhen me Nn Terezn, ndrsa ndarja e gjasht do t jet salla e lutjeve, nj hapsir ku do t ekspozohet qilimi, q bamirsja ka prdorur n dhomn e saj, nj dhurat q iu b n vizitn e par n Shqipri e q iu dhurua imzot Rrok Mirdits n Kalkut pas vdekjes s Nn Terezs. Arkitekti Marin Bioku nuk ka dhn detaje pr sa i prket vllimit t ksaj ndrtese, por duke folur pr arkitekturn ka thn se ka pasur nj diskutim nse duhet t ket koincidenc stili arkitektonik i objektit me at ka ekspozohet brenda, apo duhet t jet nj guask neutrale. “N fund e kuptuam q nuk mund t qndronim neutral”, ka thn ai. Prezantimi ka prfunduar me disa pamje tredimensionale t memorialit, i cili mbetet srish i diskutueshm nga specialistt.








#