(Dojçe Vele)

Mund t? dukej i nj? shaka, n?se rrethanat nuk do t? ishin ka serioze: Ambasadori turk n? BE Selim Yenel i tha gazet?s "Die Welt", se vendi i tij do t? antar?sohet n? vitin 2023 me t? drejta t? plota n? BE, kjo p?rkon me 100 vjetorin e Republik?s Turke. Por cila republik? duhet t? jet? kjo? Themeluesi i shtetit Kemal Ataturk aplikoi laicizmin n? vitin 1923. Presidenti i sot?m Rexhep Erdogan ?sht? duke e vendosur religjonin mbi t? gjitha. Turqia e sotme ?sht? nj? vend i spastrimeve politike, i shtypjes s? medieve dhe sipas vler?simit t? Ministris? s? Brendshme gjermane nj? vend, q? bash?kpunin me islamist?t dhe terrorist?t. Ky vend do t? jet? partner i barabart? n? Bruksel?

Sado e papranueshme ting?llon sot kjo k?rkes?, jo gjithmon? ka qen? k?shtu. Kryetar?t e tre vendeve m? t? r?nd?sisshme t? BE-s?, kancelari Gerhard Schröder, britaniku Tony Blair dhe francezi Jaques Chirac (nj? konservator!), u angazhuan n? nd?rrimin e shekujve p?r antar?simin e Turqis?. N? vitin 2005 q? t? tre u dhan? drit?n e gjelb?r asokohe 25 vendeve an?tare t? BE-s? p?r fillimin e bisedimeve t? antar?simit. At?her? shprehimisht thuhej: "q?llimi i bisedimeve ?sht? antar?simi".

Sidoqoft? edhe n? tekst ishte sh?nuar, q? BE-ja do ta miratoj? antar?simin, vet?m n?se vendi vendi ?sht? n? gjendje ekonomike dhe politike p?r k?t?. Sot kjo ?sht? m? pak e mundshme se kurr? m? par?. N? nj?rin prej argumentave m? t? r?nd?sishme deri m? sot nuk ka ndryshuar asgj?. Nj? popull me gati 80 milion? njer?z, q? n? pak vite do ta ket? tejkaluar edhe Gjermanin? deri m? sot me popullsin? m? t? madhe, do t? g?zonte t? drejt?n e l?vizjes dhe qendrimit t? lir? n? BE. N?se do t? b?nim t? qart? vet?m k?t? pik? n? sfondin e debatit t? nxeht? t? migracionit sot n? Europ?, v?ren se sa absurd ?sht? pretendimi p?r nj? antar?sim t? plot?. ?do qeveri europiane, q? sot do t? k?rkonte at? q? kan? k?rkuar para dhjet? vjet?sh Schröder, Blair ose Chirac, do t? kishte marr? fund politikisht. Kjo do t? thot?, q? Turqia nuk i p?rmbush aspak kushtet e antar?simit, Europa nuk e do Turqin? dhe vet Erdogani ka l?n? t? n?nkuptohet, q? p?r t? antar?simi nuk ka kaq r?nd?si.

Megjithat? bisedimet vazhdojn?, n? baz? t? marr?veshjes p?r refugjat?t ato duhet t? p?rshpejtohen. P?rse duhet gjith? kjo fars?? P?rgjigja ?sht? e thjesht?: Turqia mund ta vendos? me k?t? BE-n? n?n presion. Europian?t kan? nj? nd?rgjegje jo t? past?r, sepse ato i kan? hapur Turqis? perspektiv?n e antar?simit n? koh? krejt t? tjera dhe sepse sot ato p?r shkak t? marr?veshjes p?r refugjat?t ndihen t? detyruar kundrejt Ankaras?. Por kjo nuk mund t? jet? arsyeja. BE-ja jo vet?m duhet t'i pezulloj? bisedimet, por duhet t'i nd?rpres? ato plot?sisht. Nj? antar?sim i plot? as q? do t? shtrohej edhe n?se Turqia do t'i p?rmbushte t? gjitha kushtet. Marr?dh?nie t? ngushta po, n? t? gjitha fushat, por jo pa kushte. Pretendimet, q? rrjedhin nga nj? antar?sim i plot? do ta rrezikonin BE-n?. Vet?m perspektiva e antar?simit nxit ekstremizmin politik n? vendet e BE-s?. Ndaj duhet, q? m? n? fund t? thuhen gj?rat qart? dhe t'i jept fund k?saj loje jo dinjitoze.