Forum/Flasin analistt: Mentor Nazarko, Elton Metaj, Aleksandr ipa dhe Arbr Zaimi

A do t zgjidhet n shtator kriza politike, apo kemi t bjm me nj manovr t re politike q mund t’i paraprij fushats elektorale? far parashikohet t ndodh me fillimin e sesionit t ri t Kuvendit, ndrkoh q sht hedhur n eter nj val e re akuzash nga kampet “ndrlugutuese politike”? N nj forum pr kt shtje flasin pr “Shqip” analistt Mentor Nazarko, Elton Metaj, Aleksandr ipa dhe Arbr Zaimi...



Pyetjet


1. Kriza politike me deklarata duket se ka ardhur drejt nj zgjidhjeje, por konkretisht problemi ka mbetur aty ku nisi, te kutit. Parashikoni nj zgjidhje n shtator?


2. Komisioni hetimor, sipas jush, do mund ta realizoj misionin e tij investigues, apo mund t kthehet n propagand, si ka ndodhur me t gjith komisionet paraardhse?


3. Me thirrjen n prokurori t deputetve Brae dhe Vokshi, duket se organi qendror i akuzs ka nisur t prek dosjet ndaj politikanve. A mendoni se do t kemi nj nisje hetimesh?



Mentor Nazarko


1. Shtatori n fakt plotson disa kushte pr t uar te zgjidhja. Po afrohemi shum te 6-mujori q duhet ta ndaj reformn zgjedhore nga dita e zgjedhjeve lokale. Jemi n prag t marrjes s vendimit pr liberalizimin e vizave q mund ta bj m bujare qeverin dhe zoti Berisha duhet t udhtoj n SHBA, ku s'mund t shkoj me nj bilanc t keq. Kjo sht arsyeja pse ai vetm po ua shkruan fjalimet deputetve t rinj, por vet po u shmanget sulmeve. Sigurisht ai ka frik se mos ha ndonj ‘top balte’ n fytyr.


2. Po, rreziku q komisioni t shndrrohet n propagand sht real. Ka shum vshtirsi praktike realizimi i hetimit, por shpresoj shum se ndrkombtart do t investohen fuqimisht q Shqipria ta zgjidh krizn. N fund t vitit nuk shqyrtohet vetm liberalizimi i vizave, por dhe statusi i vendit kandidat pr Shqiprin. Nse Serbia do ket probleme me rezolutn- nuk do t’i pranoj presionet perndimore -ather BE mund t bj nj hap pozitiv drejt Shqipris, para Serbis. Por q ta bj kt, i duhet nj Shqipri serioze, q e ka zgjidhur krizn.


3. Ka nj problem t madh nisja e hetimeve n shkall t gjer dhe n nivel t lart. Me ndryshimet kushtetuese dhe t ligjit t prokuroris, Prokurorja e Prgjithshme, q ka kaluar nj pjes t madhe t mandatit t saj, nuk sht e motivuar fuqishm t zhvilloj ksi lloj hetimesh. Zoti Berisha, me ndihmn dhe t opozits, ia arriti qllimit t’i zhbj gjith institucionet kryesore kushtetuese q ai nuk i duron dot. Ndrkoh opozita deri m tani n pikpamje t stilit po akuzon njlloj si PD. Ka n dor t bj diferencn, nse akuzat e saj kan realisht karakter penal dhe jo politik. Pra nse opozita ka fakte q kan vler penale pr korrupsionin e disa individve t shumics, ather t'i dorzoj ato. Kshtu do t marr fund cikli i akuzave politike i iniciuar prej Sali Berishs, i cili nga foltoret u ka rezervuar rivalve t vet politik mijra dnime me burgim t prjetshm, por n realitet s'ka
asgj.



Elton Metaj


1 “Pyetja juaj n fakt sht prgjigjja m e sakt pr at se far po ndodh lidhur me debatin, q prej 14 muajsh i mundon aq shum politikant. Pavarsisht deklaratave, retoriks politike m t ashpr apo m paqsore, duket se jemi srish n t njjtn pik, te debati pr hapjen ose jo t kutive t votimit. T dyja kampet politike e kan prdorur dhe besoj se do t vazhdojn ta prdorin shtjen e kutive t votimit n funksion t strategjive prkatse, po t kemi parasysh q ndodhemi n nj vit elektoral.
Partis Demokratike dhe Kryeministrit Berisha u intereson nj klim m e qet politike, pasi pak jav m pas do t shqyrtohet vendimi pr liberalizimin e vizave. Nj vendim pozitiv n kt drejtim do t shrbente si nj kart e fort pr fushatn e ardhshme elektorale. N krahun tjetr, Partis Socialiste dhe kryebashkiakut Rama u intereson ngritja e tensionit politik, n mnyr q mbshtetsit e tyre t shkojn drejt zgjedhjeve me ngarkesn e duhur emocionale dhe politike pr t prballuar kundrshtarin.
Dyshimi im i vetm sht n faktin se shtatori mund t jet muaji i nj kompromisi direkt apo indirekt, q ndoshta nuk do t prfshij vetm flett e votimit. N rast se PD dhe PS do t firmosin nj marrveshje paqeje, me shum gjasa ajo nuk do t jet vetm pr hetimin e zgjedhjeve, pavarsisht se mund t pagzohet me emrin e “transparencs”.


2. “S pari, n rast se do t arrihet nj marrveshje pr ta vn n pun komisionin hetimor pr Zgjedhjet e 28 qershorit, sigurisht q ai nuk do t funksionoj n shtratin e prshtatshm. Zhvillimi i nj hetimi pr zgjedhjet brenda nj viti zgjedhor sht nj kontradikt e madhe, q do t cenoj cilsin e hetimit t votimeve t shkuara parlamentare. S dyti, ky komision nuk do t ket asnj mundsi q t’i shptoj historikut t paraardhsve t tij. Po t kemi parasysh q cilsia e puns s komisioneve hetimore varet shum nga vullneti politik, sht e leht t parashikojm srish se do t kemi 1 komision dhe 2 raporte, me fakte q secila pal do t prodhoj n fabrikn e lodhur t argumenteve, veshur me ngjyr blu ose roz”.


3. “Problemi i madh i Prokurores s Prgjithshme dhe njerzve t saj nuk sht fillimi, por fundi i hetimeve. Si njerz t medias kemi raportuar dhe ndjekur raste qesharake, si ai i rrugs Rrshen-Kalimash, ku hetimi dhe gjykimi u mbylln, pasi prokurort kishin ngatrruar datn e drgimit t dosjes. Do t mjaftonte vetm ky rast, ku sipas vet organit t akuzs abuzimi arrinte n miliona euro, pr ta drguar n shtpi Kryeprokuroren. Ina Rama shpesh her m ngjan me drejtuesen e nj parukerie, q vetm i sodit klientet e saj, pa treguar interes t’ju rregulloj lukun n varsi t fests ku ato do t marrin pjes”.



Aleksandr ipa


1. Arritja e konsensusit mes krerve politik t dy partive kryesore n vend, pas nj krize mosmarrveshse 9-mujore, ende nuk sht zbardhur. E thn drejtprsdrejti, zgjidhja nuk sht zbardhur. E kemi fjaln pr at q prbn thelbin e marrveshjes q zakonisht qndron e mbshtjell me pohimet standarde publike. N ksi rastesh, politika e prdor argumentin e rezistencs si gur peshe pr t arritur dika t re. E reja q mund t fitoj politikisht pas ksaj krize opozita, n prballje me pozitn, ka lidhje me procesin elektoral t radhs. Konstatoj se prballja e dy partive tona, PD dhe PS, me kushtet integruese t vendit dhe me presionin e faktorit ndrkombtar, i nxjerr nga pista e ecjes n kriz. Por kjo nuk e prjashton rikthimin n pretekstin e vjetr. “Kutit” jan kazusi, t cilin opozita do ta prdor edhe n dit t ardhme, sidomos n ditt e kalendarit t ri elektoral, n t cilin kemi hyr. Shtatori sht muaj i provs s pranimit ose jo t makiavelizmit q dy lidert apo dy forcat q kryesojn vendin mund t ken arritur n kohpushimin korrik-gusht 2010. Dakordsia duket se sht arritur, por mesa duket sht n krkim regjia e paraqitjes publike t pals q mbrojti principin (PS) dhe pals q rezistoi n emr t ndrgjegjes konstitucionale (PD). Pra, krkohet modus vivendi i paraqitjes publike t zgjidhjes s arritur pas kaq kohsh n ngr.


2. Prova e gjat e terrenit mosndshkues, n vendin ku sht bjerur plotsisht vlera e s vrtets, do t mbetet n fuqi edhe n rastin e komisionit m t ri hetimor parlamentar q do t ngren dy partit tona kryesore. Nuk do t kemi nj histori t ndryshme hetimi parlamentar, fatkeqsisht do t kemi nj histori t vjetr n seanc t re. Ky komision vjen n jet dhe veprimtarin e tij n rrethana rnduese demagogjike. Ai do t mandatohet pr hetim t zgjedhjeve t 2009-s, kur kalendarisht jemi n muajt e par t fushats pr 2011. Kushdo e kupton se ky komision nuk mund t ket as forc, as terren dhe as vullnet pr t nxjerr n shesh anatomin e shmtuar t procesit dhe procedimit zgjedhor, i cili demagogjikisht vetkrahasohet prej palve me proceset shqiptare dhe jo me kriterin europian t standardit.
Investigimi i procesit t shkuar zgjedhor prej t dalve nga ai proces, prbn n vetvete nj rast konflikti interesi. Nisur prej ktij arsyetimi, personalisht besoj shum pak pr investigim real dhe t sinqert, sikundr edhe pr arritjen e misionit t pastr t verifikimit real t deformimit t procesit e aq m keq t ndshkimit t duarfutsve n procesin e 2009-s. Komisioni hetimor parlamentar n kto kushte, s paku ka nj shans pr t kryer nj akt ndihmues pr procesin e ardhshm. N raportin e mbylljes s hetimeve t mund t sugjeroj masa ligjore pr mosriprfshirjen n shrbes apo pozicione n administratn zgjedhore t atyre prfaqsuesve q manifestuan shrbes deformuese n procesin e hetuar t 2009-s. Fatkeqsisht parlamentarizmi postkomunist n vend ka nj histori t ndenjur pr mnyrn se si i ka ngritur dhe se si i ka kalenduar misionet e pretenduara t komisioneve hetimore parlamentare. Komisioni i ri hetimor, sipas t gjitha gjasave, s’ka pr ta kaprcyer historin e ndenjur t dshtimeve dhe misioneve t pakryera.


3. Q kemi nj nisje hetimesh, kjo tashm s’duhet t vihet n dyshim. Pr kt shkak ka ndodhur edhe ftesa prej segmentit t rndsishm t Prokuroris s Tirans e dy deputetve antagonist. Por thirrja n hetuesi sht e pamjaftueshme, sidomos n rastin e dy deputetve. Ne e dim se burokracia proceduese n rastet e prfaqsuesve politik me imunitet kaprcen do afat kohor dhe stivos rastet e politizuara dhe t pandshkueshmris. Kompleksi q ka drejtsia dhe sidomos akuza shqiptare ndaj politiks sht i shumprovuar. Kjo tabu sht ende e pakaprcyeshme n marrdhnien mes Prokuroris-Gjykats dhe Politiks n vend. Pr kt shkak, demokracia ligjore n Shqipri sht nj ndr parametrat m t prdhosur t krejt demokracis dhe t forcs reale t shtetit ligjor, apo si paraplqen politika ta quaj: shtet i s drejts. Nisje hetimesh si n shum raste, edhe ksaj here ka, por nuk ka mbrritje... te ndshkimi apo provimi i afers s pretenduar si nga njra pal, ashtu edhe nga tjetra. Ndonse n rastin e fundit, flagranca pr penalizim t akuzuesit dhe t kundrakuzuesit sht e pakrahasueshme me shembuj paraardhs.



Arbr Zaimi


1. Kriza politike e vitit t fundit sht nj shou pa thelb mes dy partish q nuk ndryshojn programatikisht, madje nuk ndryshojn as n mnyrn e organizimit t brendshm (parti t centralizuara rreth karizms s liderve autoritar q kan grumbulluar rreth vetes grupime servile biznesmensh dhe pseudointelektualsh, ndrkoh q kan margjinalizuar gjith mendimin politik q do t mund t’u bnte sfid). N lexim t par, kriza s’sht vese nj luft pr pushtet. Pavarsisht sloganit t transparencs (marketingu i sotm politik sht i aft t prodhoj njra pas tjetrs kopertina t shndritshme, por pa brendi), kriza q prej fillimit sht karakterizuar nga mungesa e qasjes sistematike, nga mungesa e kndvshtrimeve parimore dhe e objektivitetit. Polarizimi fals dhe radikalizimi bosh i opozits ka
q rrotull akteve t saj t mos materializohet energjia politike q do t duhej pr ta uar deri n fund nj aksion t denj, si sht ai i transparencs prfundimtare t zgjedhjeve. Bashkfajtor n gatimin e orbs zgjedhore, Rama, nprmjet zvarritjes “trhiq e mos e kput” t konfliktit t kutive, thjesht po prpiqet t forcoj pozitat e veta e po prpiqet t shmang prgjegjsit q i bien mbi shpatulla pr bjerrjen e argumentit politik opozitar, pr rrudhjen e mbshtetjes popullore t opozits, pr shkatrrimin e pozicioneve politike prmes qndrimit catch all post-modern e post-politik, por dhe pr dritshkurtsin kokfort q ka rezultuar n dshtime t opozits n disa raste me radh (kujtojm rastin e zgjedhjes s Presidentit, Prokurorit t Prgjithshm, przgjedhjen e stafeve elektorale q m von u akuzuan si t shitur, przgjedhjen e kandidatve pr deputet t cilt shpeshher nuk kishin lidhje me elektoratin, mungesn e nj programi politik parazgjedhor etj.). Forcimi i pozitave t Rams n PS shkon prkrah me at t forcimit t pozitave t Berishs n PD, pasi t dy lidert prdorin imazhin e fort t kundrshtarit pr t shtrnguar radht mes t vetve. Kjo ka qen metoda mes s cils sht qeverisur n Shqipri n 20 vitet e fundit, prej nj klase politike q gjithnj ka prodhuar konflikte, po asnjher politik, asnjher emancipim shoqror. N shtator konflikti patjetr q do t ndryshoj form, por jo brendi. Ai do t mbetet po aq bosh. sht e mundshme q opozita t mos kmbngul m te konflikti i kutive, por t nxjerr n plan t par konfliktin moral (akuzat korruptive t ditve t fundit). Gjithsesi, konflikti mbetet instrumental, pa thelb, pr sa koh q nuk ohet deri n fund, pr sa koh nuk sillen perspektiva t reja, pr sa koh nuk tregohet nj diferenc ideore dhe politike me kt qeveri t korruptuar e t paaft q po e zhyt vendin n kriz e po e ushqen publikun me lugn bosh t spektaklit t inaugurimeve.


2. Komisioni i hetimit i krijuar mes palve nuk sht bashkpunimi i par mes Rams e Berishs. Bashkpunimet e mparshme (Kodi Zgjedhor, pr shembull) kan pasur rezultate tepr t kqija, prfshi ktu edhe vet krizn e kutive. Ky bashkpunim denoncon dhe nj her mungesn e parimit dhe objektivitetit. Pasi e akuzuan Berishn publikisht si vjedhs, pasi e etiketuan “Hitler” gjat grevs s tyre, socialistt tashm po krkojn bashkpunim. N nj far mnyre kjo sht munges konsistence dhe shenj e nj pragmatizmi amoral q po grryen klasn aktuale politike. Kjo lloj propagande nuk arrin t mobilizoj m asknd, pasi ecn mbi nj tradit dshtimesh.


3. Kriza morale e krijuar nga akuzat e ndrsjella mes palve sht thjesht nj degzim i konfliktit politik t krijuar mbi kutit. Ashtu si n rastin e kutive zgjedhore (ku t gjith e dinin dhe madje i prisnin vjedhjet), edhe ktu kemi t bjm me disa t vrteta pak a shum t njohura publikisht (korruptimi i prgjithshm i elitave t t dyja krahve dhe afrimi pran politiks i bizneseve e klaneve gjysm mafioze). Natyrisht q kto denoncime ia nxjerrin bojn politiks t t gjitha krahve, por ajo q sht shqetsuese sht mungesa e reagimit popullor. Ku jan vall ata intelektualt q firmosn peticione pro e anti grevs tani q denoncohet morali i humbur i klass politike post-ideologjike q qeveris prtej s mirs e t keqes? Lvizja e prokuroris sht edhe shansi i fundit i Ina Rams pr ta rehabilituar kt institucion t rndsishm. E shpallur si Silvia Konti, prokurorja jon ka dshtuar (pr arsye procedurale e burokratike) n hetimin e disa shtjeve t rndsishme, si ai i rrugs Durrs–Kuks, apo si Grdeci. Kshtu q nse nuk arrin t nxjerr gj n drit as ksaj radhe, kur praktikisht “t pandehurit” po rrfehen vet npr televizione, do t bnte mir t jepte dorheqjen. Shqipris i duhet rilindja e kurajos n kt institucion, t mos harrojm shembullin e Di Pietros dhe prokurorve italian q denoncuan “Tangentopoli”-n dhe drguan n burg apo n eksod me dhjetra politikan t rndsishm n fillim t viteve ‘90. Nj aksion i till i duhet vendit ton, jo pr efekt t spektaklit mediatik, por n emr t nj populli t molepsur nga varfria e nga plagt q rrjedhin prej saj, e q n 20 vitet e fundit m kot ka pritur t shoh t vn para prgjegjsis (pra n burg) ata q lejojn rrnimin e gjithkaje e gjithkujt n emr t pasurimit korruptiv t klanit e familjes s vet. Asnj politikan i nivelit t lart nuk ka shkuar n burg n 20 vitet e fundit, e ndoshta zonja Rama duhet ta kuptoj se ky sht rasti pr t krijuar nj precedent t domosdoshm.








#