Sa është masa e pensionit për invalidët dhe cilat janë kushtet që një invalid ta përfitojë




Invalidt, t cilt nuk kan prftuar paaftsin n kushtet e puns, prfitojn pension invaliditeti me an t vrtetimit mjeksor si edhe nse plotsojn kriteret e prcaktuara dhe t bra dje publike nga Instituti i Sigurimeve Shoqrore.


Kriteret mjeksore


“N vartsi t shkalls s humbjes t aftsis pr pun invaliditeti klasifikohet n tri grupe: Invaliditet i pjesshm, kur personi i siguruar humbet aftsin pr pun n profesionin apo punn e tij t fundit, por mund t kryej pun t tjera sipas prcaktimit t vendimit t KMCAP-it; Invaliditet i plot, kur personi i siguruar bhet i paaft pr do pun; Invaliditet i plot n kushtet e nevojs pr kujdestari”, - bn t ditur Instituti i Sigurimeve Shoqrore. Pr t prcaktuar invaliditetin, personi i interesuar duhet t dorzoj dokumentet prkatse tek mjeku i ekspertizs, i cili pas verifikimit t nevojshm njofton datn pr t kaluar n KMCAP ose i kthen mbrapsht dokumentet pr pasaktsi. KMCAP n mbledhjen e tij shqyrton paraprakisht dokumentet, njofton dhe ekzaminon t smurin, merr vendimin prkats jo n prani t tij dhe kryetari i KMCAP-it ia komunikon zyrtarisht t smurit gojarisht dhe nprmjet vrtetimit-tip. Kundr ktij vendimi i smuri ose invalidi mund t ankohet tek KMCAP-i epror. Ankesa bhet me shkrim dhe dorzohet n DRSSH-n prkatse.


Kushtet e prfitimit


Pr t prfituar pension invaliditeti t plot, personi i siguruar duhet t ket plotsuar periudhn minimale t sigurimit, e cila sht e barabart me gjysmn e diferencs s moshs s personit t siguruar, n kohn q bhet i paaft dhe moshs 20 vje. Kjo do t thot se nse personi q sht
invalid, sht 38 vje, pr t prfituar pension t plot invaliditeti i duhen 9 vite sigurim. Kjo llogaritet duke zbritur moshn e invaliditetit me 20 dhe duke e pjestuar pr dy m pas shifrn q del. Kushti tjetr, sipas ISSH-s, sht “t ket humbur plotsisht aftsin pr pun, jo pr shkak t aksidentit n pun apo smundjes profesionale”. Ndrkaq, e drejta pr t prfituar pension invaliditeti t plot fillon pas mbarimit t periudhs 6-mujore t trajtimit me raport mjeksor pr paaftsi t prkohshme n pun. Vlersimi nga KMCAP duhet t bhet n muajin e pest ose t gjasht, para prfundimit t ksaj periudhe.


Masa e prfitimit


Masa mujore e pensionit t plot t invaliditetit prbhet nga pensioni baz dhe nga nj shtes pensioni q llogaritet si pensioni i pleqris. Por, krahas saj, invalidt prfitojn edhe dy t ardhura shtes. E para ka t bj pr shtesn mbi kujdesjen. “Kur prfituesi i nj pensioni t plot t invaliditetit bhet i paaft dhe ka nevoj pr nj kujdesje t vazhdueshme nga nj person tjetr, sipas prcaktimit t KMCAP-it, atij i jepet nj pages shtes prej 15% t bazs s vlersueshme”, - bn t ditur Instituti i Sigurimeve Shoqrore. E ardhura e dyt shtes ka t bj me fmijt n ngarkim t personit q prfiton pension invaliditeti. “Nj person i siguruar i paaft, q merr pension invaliditeti t plot, sipas nenit 35 t ligjit nr. 7703, dat 11.5.1993 “Pr sigurimet shoqrore n Republikn e Shqipris”, t ndryshuar dhe ka fmij n ngarkim deri n moshn 18 vje ose deri n moshn 25 vje kur vazhdon studimet e larta me shkputje nga puna, do t marr nj t ardhur shtes familjare pr do fmij n masn 5% t pensionit baz, por jo m shum s 30% e tij”, - njofton ISSH-ja.


Dokumentacioni pr pensionin e invaliditetit


Pr t prfituar pension t plot t invaliditetit, prfituesi ose i autorizuari me prokur paraqitet n ALSSH t vendbanimit, sipas regjistrimit n gjendje civile, pr t
krkesn e prfitimit t pensionit t invaliditetit.


Prfituesi pr pension t plot t invaliditetit ose i autorizuari me prokur, s bashku me krkesn duhet t paraqes dhe dokumentet e mposhtme:


a) Dokumentet q vrtetojn moshn dhe identitetin:


- Fotokopje e letrnjoftimit elektronik ose certifikat lindjeje me fotografi;


- Certifikat e gjendjes familjare;


- Certifikat martese (vetm pr aplikueset femra);


- Dy cop fotografi.


b) Dokumentet q vrtetojn periudhat e sigurimit dhe llojin e puns jan:


- Libreza e puns;


- Vrtetim pr vjetrsin n pun dhe llojin e saj;


- Vrtetim pr periudhn e sigurimit, e lshuar nga zyra e arkivit pran Drejtoris Rajonale t Sigurimeve Shoqrore pr pundhnsit, t punsuarit, t vetpunsuarit, t vetpunsuarit n bujqsi dhe t siguruarit n mnyr vullnetare, si dhe t siguruarit sipas VKM;


- Vendim gjykate pr njohje t vjetrsis n pun (nse shikohet e arsyeshme);


- Vrtetim i vjetrsis n pun pr ish-antart e kooperativave bujqsore, para vitit 1992;


- Vrtetim i Degs Ushtarake pr periudhn e kryerjes s shrbimit t detyrueshm ushtarak (pr krkuesit meshkuj);


- Vrtetim-tip i vjetrsis n pun pr ushtarakt;


- Fotokopje e noterizuar e diploms s shkolls s lart pr krkueset femra (kur kan mbaruar studimet e larta, me shkputje nga puna);


- do dokument tjetr justifikues, q vrteton qenien n pun;


- Vrtetim nga pundhnsi pr profesionin dhe natyrn e puns;


- Kto dokumente, pr efekt prfitimi pensioni invaliditeti, do t pranohen kur personi nuk ka mbushur moshn e pensionit t pleqris.


c) Dokumentet q vrtetojn t ardhurat e realizuara:


- Vrtetim page, sipas s cils sht derdhur kontribut pr periudhat e sigurimit q nga 1.1.1994 deri n momentin e shkputjes nga puna, sipas formularit tip (nse ka punuar dhe ka derdhur kontribute pr periudhat pas dats 1.1.1994);


- Vrtetim i pags mesatare neto, pr vitin e fundit t puns;


- do dokument tjetr justifikues, q vrteton pagn ose derdhjen e periudhave kontributive.


d) Dokumentet q vrtetojn gjendjen shndetsore:


- Flet-drejtimi pr n KMCAP, lshuar nga institucione shndetsore me shtretr, (Spital), shoqruar me flet-dalje nga spitali, ekzaminime e dokumente t tjera plotsuese, t krkuara kur del pr her t par n KMCAP;


- Flet-drejtimi nga KML pr ato gjendje shndetsore, q nuk jan objekt trajtimi n spital, sipas prcaktimit n Rregullore;


- Epikriz prcjellse, lshuar nga mjek specialist, apo konsulta e shoqruar me ekzaminimet e nevojshme. Kur del pr rikontroll duhet shoqruar me ekzaminimet prkatse zyrtare;


- Kartela personale dhe libri i shndetit pr t vrtetuar ecurin e smundjes, ndjekjen dhe trajtimin mjeksor me ilae;


- Flet-drejtimi pr KMCAP, q vrteton rndimin e gjendjes shndetsore, e vlefshme pr KMCAP, para afatit t rikontrollit;


- Raport mjeksor lshuar nga Komisioni Mjeksor, q prcakton gjendjen shndetsore dhe aftsin pr pun (para fillimit t punsimit ose t prfshirjes n do skem sigurimi);


- Raport mjeksor i lirimit nga ushtria, lshuar nga KMU pran SQU, pr ushtart q bhen invalid gjat shrbimit ushtarak;


- Vrtetim pr pagesn e paaftsis pr pun, shkaktuar nga nj smundje e prgjithshme (pr punmarrsin).