Ve i bajm Bajram e Pashk,

Po Shqipnin e kena bashk ...

Arshi PIPA



Bota dhe shoqria shqiptare prgjat prvojs s saj historike ka njohur kontradikta e konflikte t ndryshme mesvedi, t natyrave t ndryshme, prgjithsisht t kaprcyeshme e t pajtueshme si ather kur ajo ka qen e paorganizuar n njsi t veta shtetrore, ashtu edhe n dekadat e konsolidimit t shtetit modern. N prgjithsi, ne nuk njohim ndonj periudh apo moment t veant q shqiptari t ket shprehur fobin, nervozizmin apo racizmin ndaj nj grupi shoqror etnik, kulturor apo religjioz.



Filozofia e bashkekzistenc me popuj, kultura e religjione t ndryshme si brenda vendit nn sundimet e huaja, si jasht territorit shqiptar n mjedise e kultura t tjera, e po aq n vendin dhe qeverisjen e tyre n asnj rast nuk sht
dominante dhe nuk ka nxjerr krye mes shqiptarve ndjenja e padurimi pr tjetrin, e identifikuar si tjetrmendues, si tjetrkonceptues t bots shpirtrore, individuale.



sht
zakon t theksohet e t zgjidhet n prvojn e bashkjetess shqiptare ndjenja e respektit dhe respektimit t ndrsjellt t t tre besimeve prkatse q dominojn strukturn shpirtrore fetare.



Ne nuk dim se si ka qen kryepari, n zanafill, raporti individual dhe ndrindividual midis besimtarve shqiptar, n kohn kur filloi t pozicionohej me shpejtsi besimi i tret, duke e konfiguruar tashm botn ton frymore n nj shoqri me lidhje trenare katolike, ortodokse dhe myslimane. Ne dim rezultatin e fundm, se si jeta me prvojn e saj u tregua shum her m e talentuar, duke i tejkaluar paragjykimet njerzore dhe duke ngulitur sekretin e nj bashkjetese t prbashkt. Nuk do t merremi ktu as me morfologjin e rrnjve t ktij sekreti n botn e shqiptarit, edhe pse nj gj e till do t kishte qen tejet e dshirueshme dhe e dobishme. M intereson posarisht zgjedhja e tolerancs proverbiale, e bashkekzistencs ton religjioze si kultur q, edhe pse imune, duhet t dij ta mbroj sekretin e saj human prball aksioneve dhe gjesteve provokuese, n kushtet e nj njerzimi q sapo ka dal nga nj diktatur (komuniste), ka hyr n nj diktatur t re: bumin teknologjik postmodern t mjeteve t informacionit, pa harruar ktu aspak kushtin kur institucionet tona t besimit dhe besimi n Zot n trsi, ende nuk i ka riprtrir plagt e marra nga diktatura, ende nuk i ka numruar martirt e saj.



Kshtu, zgjedhja, mshimi, theksimi i virtytit ton proverbial t tolerancs fetare bhet, artikulohet dhe shtrohet si argument ekzotik, sidomos pr t uditur t huajt, e sidomos, duke
jo pak politik banale me imazhin m t mir, jo t nj vlere humane pan-njerzore, t formsuar nga urtsia, njohja dhe vlersimi i shenjtris s tjetrit, por thjesht pr ta shitur tolerancn fetare n Shqipri si mall eksporti Made in Albania.



Pra, m shqetson tendenca e nj pozicionimi derdimen dhe, nga ana tjetr, tejet hipokrit, q i bhet ksaj tradite nprmjet a) receptimit banal; b) nprmjet logjiks s xhambazit dhe c) rrezikut q, duke u trajtuar kshtu, si mall sensacional informacioni, pa u thelluar n reflektim t ndrsjellt pr sistemin e vlerave t do besimi, ajo do t keqkuptohet duke i ikur thelbit t saj edukues metafizik, duke u shndrruar n di zbavitse, t leht, si fast food.



Jo m kot, teknika dhe parimi i fast food-it me t cilin veprohet pr t reklamuar udit tona (q si paskshim ditur!), mbshtetet dhe shtrohet n diskurset tona publike n media, nga po ata personazhe publik t cilt dikur, me pathos e frymzim komsomolas u prinin organizatave t rinis t shembnin n mbar Shqiprin tempujt e besimit, pa harruar dhjetra e qindra artikuj, reportazhe, fejtone, libra, me t cilt sht mbushur shtypi i kohs.



Pra, sht e qart q n kt gar maskulture t dirigjuar vrazhd e trash, dikush fiton e dikush humb, dikush prfiton n mnyr hipokrite pr t kuruar imazhin dhe dikujt i bhet atentat n thelbin e imazhit, sepse, tek e fundit, aventura e shfrenuar postmoderniste bhet n kushtet e mungess s shpirtit indiferencs, shprfilljes dhe moskokarjes s individit n raport me t Vrtetn. Atentat i bhet vlers s trashguar t tolerancs fetare n Shqiprin shqiptare, duke e paraqitur at jo si nj prvoj urtsie t asimiluar n filozofin e bashkjetess paqsore, pa penguar misionin e shenjt t secilit besim, por prkundrazi, si nj loj hipokrite t shqiptarit kundrejt besimit n Zot.



sht e habitshme se, pikrisht militantt e djeshm q jan dalluar n luftimin e do ndjenje religjioze, n emr t nj ateizmi ekstrem, jan po ata sot q kan ekskluzivisht monopolin npr mediat tona, pr t shkruar e udhhequr diskurset fetare, q vlersojn e klasifikojn, q japin receta e prgatisin opinione, q prfitojn tek e fundit, duke fyer sensibilitete grupesh t gjera t besimtarve shqiptar.



Kta gazetar, publicist, drejtor institutesh mediatike e udhheqs shoqatash, dikur militant e ateist, sot jan banort e prhershm t studiove televizive, show-eve e shtyllave t para t shtypit t shkruar, duke na u prezantuar tashm jo si ateist, por me terma sofiste si gnostik, spiritualist, besimtar jo praktikant, agnostik, skeptik, pragmatist t ritualit, apo n mnyr t mjegullt: Zoti im sht abstrakt dhe un me t komunikoj pa ndrmjets, me nj intuicion prtej arsyes s shpjegueshme. Pjesa tjetr q deklarohet ateiste dhe q thrret konferenca, madje ndrkombtare, pr toleranc fetare, mendon se pavarsisht t qenit ateist, ata dhe vetm ata jan neutral dhe mund tu ofrojn besimtarve t feve t ndryshme kushtet, tezat dhe formulat e qlluara t harmonis ndrfetare.



Pa u zgjatur n tautologjit dhe nonsenset e ideve t reja t inteligjencies son ish-ateiste, dua t theksoj karakterin e dmshm e propagandistik t ktyre interpretve t lir, duke i dhn nj kuptim t mbrapsht sekretit t bashkjetess paqsore t besimeve n shoqrin shqiptare. Konkluzioni i tyre shfaqet si m posht:



1 Shqiptari ka qen gjithnj indiferent e moskokars ndaj feve. Duke qen se ato (fet) nuk jan t tijat, por t sjella dhe t imponuara nga pushtuesi, shqiptari ka prfituar dhe ka
kompromis, duke e pranuar sa pr sy e faqe fen e pushtuesit, por q, nga ana tjetr, ai ka vazhduar t mbetet mosbesues ndaj tyre (d.m.th. si vet udhheqsit e diskursit publik).



2 Q kjo sht e vrtet, kt na e tregon edhe vargu imperativ i P. Vass: Mos shikoni kisha e xhamia, feja e shqiptarit sht shqiptaria. Sipas ktij mendimi, i bie q shqiptari ose sht ateist, ose ka shpikur nj fe tjetr, nj religjion t panjohur nga bota, q sht pjes e nj sekti mbireligjioz.



Duke e trajtuar n mnyr kaq psikopate shtjen ekzistenciale t besimtarit shqiptar (dhe nj perceptim i till ka mundur t ndikoj tek-tuk), ather shqiptari na del nj qenie hipokrite dhe trsisht i pafe (pa krisht, pa din e imam).

Kjo mnyr arsyetimi q shpesh dgjohet sapo plasin debatet historike apo preken shtjet e identitetit, sht aq e cekt dhe naive, sa katandiset t marr nj kuptim t drejtprdrejt, tekstual, at q sht metafor nga P. Vasa. Imagjinoni se far tmerri do t ndodhte po ti merrnin t gjitha metaforat n kuptimin e fjalprfjalshm. Dhe nse vargu i P. Vass ka patur ndofar vlere gjith metafora kur sht krijuar, ai tash sht jashtfunksional n kushtet e vetdijes dhe cilsis s individit t sotm bashkkohor.



Sikur t kishin qen t lexueshm intelektualt e opinioneve t sotme mediatike dhe t kishin lexuar vargun e Arshi Pips: Ve i bajm Bajram e Pashk/ Por Shqipnin e kena bashk! ather do t kishin kuptuar shum m tepr nga dialektika e paqes, tolerancs dhe bashkjetess s tre besimeve n nj kultur t vetme q i ka dhn popullit t vet dhe njerzimit q nga koht e lashta shembuj t mahnitshm humanizmi, mshire e prdllimi, po aq sa dhe shembuj mendjemprehtsie e gjykimi t kthjellt. Kjo dshmon se njeriu shqiptar, jo vetm q nuk sht indiferent ndaj fes dhe vullnetit hyjnor, por prkundrazi, ai di t jap shembuj frymzues pr njerzimin mbar, qofshin ortodoks, katolik apo mysliman. Komunikimi me kto vlera lyp nj recepient t devotshm, jo pasiv, jo banal, prkundr etiks utilitariste t nj morali ateist, pa Zot.