Pse Ardian Klosi nuk mund t prballet me Ismail Kadaren?


N datn 8 mars gazetari gjerman, Michael Martens, ka shkruar n gazetn prestigjioze "Frankfurter Allgemeine Zeitung" nj artikull. Ky shkrim vjen n vijim t debateve q ka zgjuar n Shqipri e n trevat mbarshqiptare libri i studiuesit zviceran, Oliver Jens Schmitt, mbi Sknderbeun. N at artikull Martens ka atakuar dhe shkrimtarin e shquar Ismail Kadare. Shkrimtari i madh shqiptar i ka drejtuar m 13 mars nj letr drejtorit t gazets n fjal, si reagim ndaj artikullit t Martens. Gazetari gjerman pohon se "Botimi i librit shkaktoi nj furi nacionaliste, ku luajtn nj rol t palavdishm Kryeministri Sali Berisha dhe shkrimtari Ismail Kadare". Ka mundsi q gazetari Martens t ket prdorur emrin e Kryeministrit t Shqipris dhe t shkrimtarit t madh shqiptar, thjesht pr t trhequr vmendjen e lexuesve. Pra q kta dy shqiptar, t cilt kan emr n Evrop e n Gjermani, ta bjn gazetarin dhe artikullin e tij interesant. Kjo mod e t brit gazetari nuk sht tipar vetm i shtypit shqiptar. Vetm se n Perndim kamuflimi sht m perfid. Duket se ksaj kategorie i prket gjithashtu qndrimi q kishte shfaqur n fund t shkurtit 2009 gazetari shqiptar, Enver Robelli, i cili kishte botuar t njjtn gj n gazetn e Zyrihut, "Tages Anzeiger" me titull: "Historiani zviceran zgjon nervozizm te shqiptart".


sht e vrtet se libri i Schmitt ka ngjallur diskutime n rrethet intelektuale n trevat shqiptare. Presidenti i Republiks, Kryeministri dhe lideri i letrave shqipe, Kadare, jan prononcuar pr at libr dhe kan reaguar, por jo me nervozizm, si prpiqet t thot Klosi, Robelli dhe t tjer publicist me ndikim n median gjermanishtshkruese. Vetm Rexhep Qosen nuk e kemi lexuar t prononcohet pr t.


Manipulimi me t vrtetn


Libri, prvese prmban historin e heroit kombtar t shqiptarve, njkohsisht e shtrembron dhe keqinterpreton epokn e ndritshme t ktij heroi. Libri, n vend t’i analizoj n kompleksitetin e vet veprn e luftrat e Sknderbeut, niset nga nj i ashtuquajtur dokument opinionist i kohs. Dhe kt opinion t nj bashkkohsi, por jo edhe bashkkombsi t Sknderbeut, prkthyesi i ktij libri e mbron si vler t s vrtets. sht njsoj sikur historia e sotme t shkruhej pas njqind vjetsh sipas opinioneve t Ardian Klosit ose Mustafa Nanos apo Andrea Stefanit.


N konceptin tim keqinterpretimi i historis s shqiptarve nuk prbn nj hata, nuk sht nj risi dhe as nj rast i vetm, me t cilin prballen shqiptart dhe historia jon. Oliver Schmitt sht i fundit n zinxhirin e gjat t sa e sa autorve t huaj, t cilt e kan shtrembruar dhe vazhdojn ta shtrembrojn me shpifje e trillime historin dhe t sotmen e shqiptarve. Pikrisht ky sht thelbi i debatit, i cili sht zhvilluar dhe zhvillohet n kt rast. Ismail Kadare dhe intelektualt shqiptar t fushave t ndryshme kan ngritur shqetsimin se nuk duhet lejuar q pr interesa t caktuara dikush ta njollos historin ton. M sakt: - Nuk duhet pranuar q lufta e shqiptarve nn udhheqjen e Sknderbeut t interpretohet si luft pr gjakmarrje. As edhe q heroi kombtar i shqiptarve t emrtohet si serb, maqedonas, grek apo malazez, ndrkoh q t gjitha dokumentet e asaj kohe e kan evidentuar identitetin e tij si shqiptar.


Shkrimtari i shquar shqiptar i prmbahet pikrisht ksaj t vrtete. Dhe nse e vrteta interpretohet si dshtim e jo si lavdi, ky sht problem i Martens, Klosit apo Robellit. Nuk sht problem i Kadares. N letrn e tij pr drejtorin e FAZ, Ismail Kadare duket se ankohet pr trillim e shpifje ndaj qndrimit q ai ka mbajtur pr librin e Schmitt. Duket se ai “ka frik” e droj se "mos akuzohet pr nacionalist". Kjo sht shtje e shijeve t tij dhe nuk prbn thelbin e debatit q zhvillohet. N fund t fundit Kadare ka dshmuar jo vetm si shkrimtar, por edhe si intelektual, akademik dhe njohs i shklqyer i historis dhe realiteteve shqiptare e ballkanike se i prket avokaturs moderne t shtjes son kombtare.


Ismail Kadare e quan "trillim" dhe "kthim me kok posht t s vrtets" tezn e Oliver Schmitt, sipas s cils, "Aureoln e Sknderbeut dhe at t Rilindjes Shqiptare e ngriti sidomos regjimi komunist". Ndrkaq entuziazmin dhe ngutin e Ardian Klosit pr ta prkthyer librin n shqip duket qart se e ka nxitur pikrisht lanimi i ksaj teze. Kurse ndaj letrs s Kadares, prkthyesi Klosi nuk ka pritur as 24 or. sht prgjigjur menjher, duke hedhur balt mbi mendimin filozofik t interpretimit t historis shqiptare e ballkanike t shkrimtarit dhe akademikut t madh. Ai ia quan me t madhe Kadares pse ky ka thn q n trajtimin e Schmitt-it gjen nj doz racizmi antishqiptar.


N t vrtet shtrembrimi i historis, t asaj historie pr t ciln jan shkruar mbi njmij libra e ku sht pranuar si e vrtet e pakontestueshme kontributi proevropian i Sknderbeut, nuk t bn t prfitosh ndonj prshtypje tjetr pr librin e Oliver Schmitt. Dhe t pretendosh se n Perndim nuk ka studiues e profesor antishqiptar e racist besoj se sht gabim. Un kam njohur profesor dhe doktor shkencash n Evrop, t cilt e quanin p.sh., librin e Aleksandr Leo Freundlich "Golgota shqiptare", si "Albanische Propaganda". Kam njohur ndr ta q pr shqiptart flasin si pr "UFO"-t, q prodhojn vetm frik dhe tmerr e kurrfar vlere. Kam ndeshur n nj far keqdashje pr Kadaren, keqdashje e mosprfillje q e shfaqin pikrisht ata studiues e profesor q kan pr idol t tyre Ivo Andriin e preferuar t Ardian Klosit. Oliver Schmitt, duke e cilsuar luftn e shqiptarve nn Sknderbeun si luft gjakmarrse, nuk bn tjetr, vetm sa prsrit t njjtat teza raciste.



Ardian Klosi – avokat i arkitekturs shpifse, antishqiptare



Mirpo reagimi ndaj ksaj paraqitjeje nuk i ka plqyer prkthyesit t librit t tij, Ardian Klosi. Ai prpiqet t thot n letrn-prgjigje ndaj Kadares se Schmitt “i sht prmbajtur” dokumenteve arkivore t mesjets n disa qendra kryesisht t brigjeve t Adriatikut. Reagimi i tij ka nuanca t pastra demagogjie, shkoll s t cils i prket n trashgimi. Klosi vrtitet n reagimin ndaj Kadares q t mbrthehet te "e vrteta". Ndrkaq t vrtetn pr historin e shqiptarve n mesjet, prfshir dhe epokn e Sknderbeut, e kan ndriuar shkenctar t mirfillt t asaj Evrope, s cils i prket Schmitt. Nj prej tyre, ndr m t shquarit e madje pik referimi pr gjeneratn e Schmitt-it sht Prof. Dr. Peter Bartl i Universitetit "Ludwig Maksimilian" t Munschen-it. Bartl shkruan se “lufta 25-vjeare e Sknderbeut kundr turqve e ka
popullin shqiptar plotsisht t njohur n Evrop. Ai ishte nj lufttar kundr Turqis, t cilit iu b vend pas vdekjes n literaturn historike e letrare thuajse n t gjith popujt e Evrops”. T njjtn gj thekson studiuesi dhe historian i shquar gjerman Michael W. Weithmann. Ai shkruan se Sknderbeu mbetet jo vetm miti i kristianve n Shqipri, por edhe i myslimanve.


Mund t prmend me dhjetra profesor m t dgjuar e m kompetent sesa fantoma e Ardian Klosit, Oliver Schmitt, t cilt Sknderbeun dhe epokn e tij e kan vlersuar si nj epok t ndritur pr shqiptart dhe Evropn. Ndoshta do t duhet q Schmitt-in dhe nxnsin e shkolls s tij, Klosin, ta ballafaqoj konkretisht me idet, tezat, faktet, argumentet dhe prfundimet n t cilat kan arritur ekspertt e njmendt t bots evropiane shkencore, t painfektuar nga propaganda sllavo-komuniste sa i prket rolit dhe misionit q patn shfaqur shqiptart e kohs s heroit t tyre kombtar.


Q t'i them Klosit se nuk jam nga ata q shkoj pas idoleve, doja t'i prmend faktin se i prkas atyre kritikve q luftrat e Sknderbeut i vlersoj si luftra me humbje t mdha, madje shpesh her t panevojshme pr kombin ton. Ato luftra, ndonse t lavdishme, sidomos sa i prket mburojs q i bn Evrops s krishter, n t vrtet i solln shum fatkeqsi kombit shqiptar. Por kto luftra shrbyen njkohsisht si mesazh pr nj ringjallje t re, pra kryen funksionin kompensues, duke sjell n shekullin e 19-t rilindjen ton kombtare, duke e mkuar at me ushqimin m t domosdoshm pr bashkimi e t gjith shqiptarve.


N bindjen time, Sknderbeu shrbeu pr rilindasit si i vetmi element i pakontestueshm pr t vn piketat e shtet-formimit. Nse kemi parasysh rrethanat e kohs, nse mendojm konfliktin fetar, krahinor e m gjer midis shqiptarve, ather do t duhet q t'i falemi figurs s Sknderbeut, e cila shrbeu si simbol dhe idol i mnjanimit t prarjeve t mdha midis shqiptarve. Bota ka mjaft shembuj t luftrave t egra e shfarosse n emr t religjionit dhe dominimit krahinor. Sknderbeu dhe vepra e tij shrbyen si katalizator i mnjanimit t konflikteve t tilla. N kt aspekt ai mbeti "leva e Arkimedit" dhe u b lokomotiva e frymzimit dhe zhvillimit modern t Shqipris, madje edhe pr krijimin e forcimin e shtetit shqiptar londinez n fillim, e t shtetit t ri t Kosovs n vijimsi. Nse dikush, si Schmitt ose Klosi, bien dakord midis tyre pr ta montuar kt "lev t Arkimedit shqiptar", aq m tepr me metodat e trillimit dhe etiketimit racist, sht i legjitimuar edhe reaksioni q vjen prej ksaj prpjekjeje. Ismail Kadare ka reaguar ather dhe reagoi edhe n rastin e botimit t artikullit n FAZ, artikull, t cilin Klosi e pranon se e ka sponsorizuar ose s paku e ka rekomanduar.



Dshtimi i klosianve



Ardian Klosi n reagimin q bn ndaj letrs s Kadares ka pranuar shum gjra, t cilat nuk mund t'i kap fantazia e kritikve t tij. Ai ka pranuar se ka gisht n botimin e shkrimit n FAZ. Ka pranuar se ai e ka
kt me motivin pr t dshmuar sesi qndrimet nacionaliste t Berishs e t Kadares ishin "t palavdishme". Ai e kritikon kritikn ndaj t pavrtetave t Schmitt-it, si prpjekje e dshtuar e nacionalistve, duke pranuar se vet ai nuk i prket lvizjes moderne nacionale t shqiptarve. Klosi triblon, duke u thirrur gjithashtu n historiografin komuniste dhe bn thirrje pr montimin e kulteve, idoleve, miteve historike. Sknderbeu sht personaliteti i par, t cilin ai dhe miku i tij zviceran e kan marr n shenj. Madje t dy jan t ngazllyer q ta quajn Sknderbeun "prodhim t propagands komuniste 50-vjeare". Pr kt Klosi shkruan se "shtja sht q tek ne dalngadal ka filluar procesi i kthjellimit t historis, i pastrimit t historiografis shqiptare, e sidomos teksteve t shkollave, nga gjith prrallat, legjendat e manipulimet q u lshuan mbi t n m shum se 100 vjet, e sidomos prej 1945-s e ktej". Sknderbeun, figurn dhe veprn e tij e konsideron "prrall, legjend, manipulim", i lshuar "n m shum se 100 vjet, e sidomos prej 1945 e ktej", pra prej kur u vendos sistemi komunist e n periudhn postkomuniste.


T gjitha kto Ardian Klosi i shkruan me "kompetenc shkencore" pa prmendur asnj fakt e t dhn, ndrsa argumentet e kundrta i quan "tymnaja", q vijn prej fantazis gazetareske t disa kolegve tan. N prgjigjen drejtuar Ismail Kadares, Ardian Klosi ka marr hapur nj pozicion mesianik dhe me prepotenc t pazakonshme sht orvatur t'i imponohet shkrimtarit t shquar. T gjith, sipas Klosit, t gjith, prfshir dhe Kadaren e pakontestuar n botn dhe Evropn e letrave, qenkan indiferent, ose paskan xhelozi ndaj studimit t Schmitt-it, ose jan mosnjohs. Kjo sht hamendja e tij. E ndrsa vetes ia jep t drejtn t hamendsoj e supozoj, t tjert i merr n shenj kur hamendsojn e deduksojn. Kshtu bn me t gjith ata q kan kritikuar librin e autorit zviceran pr Sknderbeun. Vetm Klosi ka t drejt ta vlersoj "t vrtetn". Ky aspekt i sjelljes n marrdhniet shoqrore e ndrkomunitare sht quajtur n studimet politiko-psikologjike e filozofike si vetmburrje deri n egoizm. Pra deri n masoizm.


Ndrkaq, nse ia prmbahemi kshillave t Klosit, ather do t vrejm kontradiksionin e tij t spikatur n t gjitha skemat dhe skenat e diskutimeve pr historin. Ai shfaqet i "knaqur" q n Shqipri ka filluar "procesi i kthjellimit t historis, i pastrimit t historiografis shqiptare, e sidomos teksteve t shkollave, nga gjith prrallat, legjendat e manipulimet", sidomos pas vitit 1945. Po cilat prralla, legjenda e manipulime ka parasysh Klosi?! Kush i ka ndjekur diskutimet rreth tekstit t historis pr klasn e 12-t, shkruar nga historiant Beqir Meta dhe Muharrem Dezhgiu, ka vn re se Ardian Klosi sht shfaqur si gardian i mitit, legjendave, prrallave dhe manipulimeve historike t periudhs s komunizmit. Ndrkoh ai sht shprehur me nota racizmi brendashqiptar ndaj trajtesave historike q lartsojn figurat nacionale t Shqipris. Sojin e Klosit e takoj fatkeqsisht gati do t shtun n seminaret e leksionet pr kualifikimin pasuniversitar drejtuar nga Qendra e Studimeve Albanologjike. Prof. Dr. Ana Lalaj, tek shpjegonte t shtunn e kaluar zhvillimet e pas vitit 1945 i mshonte tezs se "Enver Hoxha ishte nacionalist, por nacionalizmin e tij nuk e lejuar q ta ushtronte n praktik", duke prmendur si penges Stalinin, Titon, Miladin Popoviin, Mushan Dugoshn a dik tjetr.


Nj profesor tjetr i politizuar n stilin e Edi Rams, shpjegonte nj t shtun tjetr kishat n Shqipri dhe n do moment nuk harronte t thoshte se nj kish n Shkodr e kishte prmbytur uji dhe se shteti e kishte ln n mshirn e fatit. T njjtn dit ai kritikonte faktin se "sot politikant tan jan t varur nga t huajt". Kjo sht historia reale, t ciln e predikojn dhe prpiqen ta imponojn miqt dhe bashkmendimtart e Ardian Klosit n Shqipri.


Ndrkaq ai na servir sloganin e "pastrimit" nga manipulimet t ksaj historie. Se kush e manipulon historin, ata q i jan prmbajtur klisheve t Perndimit pr Sknderbeun, apo ata q i prmbahen klisheve staliniste pr rolin e diktatorit shqiptar, kjo pr mua sht krejt e qart. Por kthjelltsia q un kam pr kto koncepte vjen n kontrast me ato q predikon dhe prpiqet t imponoj i vetshpalluri historian, Ardian Klosi. Madje ai ka marr guximin n letrn drejtuar Kadares, q reagimin e tij ta quaj pjes t prpjekjeve t tij "t ndershme" dhe "t domosdoshme". N fakt ndershmria dhe domosdoshmria e tij shprehen n analizn selektive t historis son kombtare. Dhe duke iu prmbajtur nocionit t shpallur nga Klosi, ather dalim n prfundimin e pranuar tashm se "ndershmria dhe domosdoshmria” e Klosit jan nocione krejt subjektive". Subjekti me emrin Ardian Klosi e koncepton t ndershme t manipuloj me heroin kombtar t shqiptarve, sepse me kt akt dshiron t realizoj domosdoshmrin, prsri voluntariste t tij, pr ta zvendsuar at me kultin e diktatorit Hoxha. Nuk ka dhe nuk mund t gjendet shpjegim tjetr, nse i prmbahemi t gjith s ashtuquajturs "krijimtari" politike, publicistike dhe "historike" t Ardian Klosit.



“Historiani” anti-NATO


"Historiani" Klosi ankohet n at letr se ai dhe tutori i tij, Schmitt, jan sulmuar padrejtsisht nga "nacionalistt e palavdishm" shqiptar. Dhe kjo ndodh, sepse "i lavdishmi" Ardian Klosi e mat lavdin e tij me at t t atit, Bilbil Klosi, e pr rrjedhoj me "lavdin" e diktatorit, ose s paku me "lavdin" e njeriut t familjes s tij, Ramiz Alia. T gjith t tjert jasht ktij rrethi, prfshir dhe Sknderbeun, jan objekt i verifikimit, demistizimit, e deri rrnimit t pashmangshm e t domosdoshm. Kritikat q i adresohen, thot se "do t'i duroj" dhe zotohet se nuk do t hesht.


N t vrtet ai nuk ka heshtur asnjher, kur ka qen fjala pr t akuzuar demokracin dhe marr n mbrojtje bllokun komunist. M 8 maj t vitit t kaluar ai pruronte n ambientet e Fondacionit Sorros librin e tij pr viktimat e Grdecit, ndrkoh q miku i tij Rama s bashku me sllavo-serbo-bullgarin Dokle dje ishin n Grdec "pr t prkujtuar" kto viktima t "kutive t mbyllura".


Ardian Klosi e quante m 9 maj t vitit t kaluar hyrjen e Shqipris n NATO thjesht nj ndryshim abstrakt?! Nj "historian" i "s vrtets" nuk mund ta thjeshtoj nj ngjarje historike si sht ajo e pranimit t Shqipris n Aleancn ushtarake e t siguris botrore nj ndryshim abstrakt. Ndrkoh q kjo prbn nj ngjarje me rndsi e vlera historike thelbsore, racionale e prmbajtsore pr shqiptart dhe kombin shqiptar.


Ja si shkruante Klosi para gati nj viti: "Po t pyessh shqiptart n rrug askush nuk e ka t qart se far do t ndodh tani. Do jemi m t sigurt? Si, pse, kush na krcnonte? Koreja e veriut, Irani apo Hugo Chavezi? Do drgojm ushtar n vende t tjera? Po ne kt e bnim edhe pa qen n OTAN! Madje ushtar kemi drguar historikisht, qysh kur i quanin nizam ose edhe m par, kur quheshin maqedonas, epirot ose stratiot". Dhe pas ktyre nocioneve abstrakte ai prpiqet t matet me filozofin dhe principet nacionale q ka prpunuar n krijimtarin e tij universale, shkrimtari i shquar, Ismail Kadare. Klosi dhe klosiant kurr nuk do t kuptojn at q ka ndodhur dhe ndodh me shqiptart. Jo pse nuk kan aftsi, por se nuk duan, jo se nuk kan dijeni, porse t’i shtrembrojn dhe trillojn faktet, ngjarjet, rrethanat, fenomenet, heronjt, mitet, t vrtetat pr Shqiprin dhe shqiptart.