Duke pirë qetësisht një kafe me miqtë, e madje duke folur për pushimet dimërore që afrojnë, ndjen se dikush të prek lehtë te krahu. Kthehesh e bezdisur, se të kanë lënë përgjysmë fjalinë për një hotel të shtrenjtë, ku planifikon të shkosh për disa ditë.



Ai që të ka bezdisur është një fëmijë i vogël, që nuk ka më shumë se 6 vite jetë. Është i zbehtë në fytyrë, ndonëse nuk i përket racës tënde, të bardhë. Shtrin dorën e vogël, të palarë prej shumë kohësh. Rrudh fytyrën e pulit sytë me përulësi, ndërsa përsërit fjalinë që dëgjon vazhdimisht e vazhdimisht nga ata që rëndom jemi mësuar t‘i quajmë "fëmijët e rrugës": ma fal një lek.



Ky refren i trishtë vazhdon sa nga njëra tavolinë në tjetrën. Ka njerëz të sjellshëm e të dhembshur, që nxjerrin e falin diçka, por ka të tjerë të vrazhdë e harbutë, që nuk përtojnë të përdorin dhe shkelmat për t‘i përzënë ata, vogëlushët që rriten rrokullimthi nëpër rrugë, të ndjekur në distancë nga prindërit (më falni për shprehjen nëse mund të quhen kështu). Prindërit-pronarë, që i abuzojnë rrugëve, askush nuk i ndalon, a të paktën t‘ua heqë të drejtën për të mbajtur këtë emër, duke torturuar të vegjlit.



Në rrugë



Historia vazhdon në një tjetër ambient. Në rrugë. Makinat lëvizin vrullshëm sa shohin që semafori jeshiloset. Duke u kacavjerrë në ndonjë dritare gjysmë të hapur, a me ndonjë rreckë në dorë, shtyhen drejt vijave të bardha edhe fëmijët e rrugës. Tentojnë të arrijnë shpejtësinë e makinave në nxehje e sipër. Duket loja e preferuar në këto kryqëzime trafiku. "Ma fal një lek", përsërisin pa pushim ata lutjet e tyre drejt shoferëve të automjeteve, që gjithmonë kanë diçka për të bërë e nxitojnë diku. Shpesh nervozohen se u bëhen pis xhamat e makinave. Nuk kanë faj, janë të shtrenjtë xhamat e tyre dhe duan solucione speciale, jo ujë Lane dhe rrecka lypësish. Aty kalojnë edhe "targat Z". Janë makinat zyrtare, ose ato që mbajnë zyrtarë përsipër. Xhamat e errët shkëlqejnë. Reflektojnë vogëlushët që rravgojnë në vrap pas makinave luksoze. Djersijnë, kërkojnë t‘u falet një lek. Por ata thjesht reflektohen në xhamat e makinave me "targa Z", nuk arrijnë të depërtojnë brenda. Personazhet "Z" janë shumë të "Zënë", nuk kanë kohë për të humbur me vogëlushët që bredhin me duart e ngritura drejt tyre, me lutjen e çjerrë "ma fal një lek".



Emanueli



Shumë pranë urës më të gjerë në Ballkan qëndron edhe Emanueli. Dallohet lehtë me një fytyrë simpatike, ku flasin fort sytë e mëdhenj të kadifenjtë. Është miqësor dhe përgjigjet menjëherë sapo i drejtohesh. E pyet për emrin dhe nëse e di se cili personazh në histori ka pasur këtë emër. Krejt i pafajshëm përgjigjet shpejt: "Po një shoku im që rri atje" dhe tregon me dorë nga krahu tjetër i Lanës.



Emanueli, ndonëse vogëlush i denjë për të qëndruar në një kopsht me bashkëmoshatarët e tij 5-vjeçarë, çdo ditë detyrohet "të fitojë paratë për bukë". Janë këto fjalët që ai përdor teksa e pyet se përse qëndron në rrugë mes makinave dhe rrezikut për jetën. Çdo mëngjes tregon se vjen me autobusin urban nga "bregu i lumit". Për biletën nuk paguan se është ende i vogël, por në rrugë ama qëndron deri në mesnatë. "Nuk kam frikë", thotë i sigurt dhe tund gishtin e vogël, ku thoi është mbushur me dheun e zi të Lanës. Argumenti "shkollë" duket i preferuar. Tregohet i gatshëm se do të shkojë në shkollë sa të rritet edhe pak, por kur e pyet se çfarë ka më shumë dëshirë të bëjë, kur të bëhet "i madh", shprehet me ngurrim: "Po ja, të dal andej nga ajo rruga". Më pas duket se kujtohet për lojërat. Ai tregon se shkon shpesh në njërin nga sheshet publike që është hapur për fëmijët, por lodrat aty janë prishur shumë shpejt. Megjithatë, Emanueli është mësuar të kënaqet edhe me pak. Ka edhe një motër më të vogël. E ëma e mban në krah vazhdimisht. Edhe këtë "për arsye pune". Ajo qëndron nga ana tjetër e rrugës, duke përsëritur sikundër dhe i biri: "Ma fal një lek". Babai i familjes mungon. Emanueli ngre supet dhe duket se kjo fjalë nuk i sjell ndonjë gjë në kujtesë. 5-vjeçari ka edhe kënaqësi të tjera në jetë. Argëtimeve të tij, përveçse miqësive me moshatarët bashkëvuajtës, i shtohet herë pas here edhe ndonjë ditë e diele vere. Përjetimi i tij për detin dhe pushimet verore është lumi në zonën ku banon. "U lajsha aty te bregu i lumit se ishte vapë", tregon Emanueli dhe shtrin dorën te hundët që kullojnë. Ka marrë një të ftohur këto ditë, por askush nuk e ka çuar te doktori për vizitë. Ngre sërish supet dhe të sheh me sytë e kadifenjtë, të butë dhe të pafajshëm, që i janë dorëzuar që në lindje jetës së udhëkryqeve.







Fabiola dhe Kryeministri





11-vjeçarja që komenton Berishën







Janë pa fund deklaratat e gjithfarëlloj politikanëve a drejtuesve të atyre që quhen institucione të rëndësishme. E vënë shpesh dorën në zemër dhe thërrasin me të madhe se në rrugët shqiptare nuk duhet dhe nuk do të ketë më lypsa, as të vegjël e as të mëdhenj. Madje bëhet edhe ndonjë aksion ndonjë orësh nga ana e policisë. Të vegjlit e rrugëve braktisin "vendet e punës" për ca orë, ose ca ditë. Shpërndahen me nxitim nëpër rrugët anësore, dytësore, apo çfarë emri tjetër kanë. Por sërish rikthehen në rrugët kryesore të kryeqytetit, ku çdo ditë punojnë me refrenin e tyre të preferuar: ma fal një lek. Kryeministri kritikon dhe lë pa fjalë dy ministra të qeverisë së tij, që "i kanë lënë fëmijët rrugëve". Jep urdhra dhe lë afate. E çfarë ndodh???



Fabiola është 11 vjeçe. Krejtësisht analfabete. Asnjë ditë nuk ka shkuar në shkollë dhe madje për këtë nuk ka më as shpresë. Edhe ajo si Emanueli vjen çdo mëngjes me autobus, aty tek ura e Lanës, ose vendi i përditshëm i punës. Jeton në Yzberisht bashkë me të ëmën, pasi i ati i ka vdekur. Ajo tanimë e konsideron veten të rritur, në këto rrugë, duke mbledhur ndonjë lek që asnjëherë nuk e ka mbajtur vetë, por gjithnjë ia ka dorëzuar së ëmës që e ndjek me vështrime, e ulur në njërin nga stolat e lulishtes, te parku "Rinia". Duket e mirinformuar me atë që Kryeministri deklaron për lypësit e vegjël të rrugëve. "Ikni, ikni, thotë Berisha e ku të vemi neve. Me ç‘a të hamë, me ç‘a të paguajmë qiranë", thotë Fabiola, duke komentuar flakë për flak ndaj hipokrizisë. Fjalë, që sigurisht ajo nuk di ta shkruajë, por ama di t‘i përgjigjet.