SHBA kujton nj ndr presidentt, t cilin ende shum vetë e adhurojn, ndonse ai ishte vetm njmij dit n post, nga janari 1961 deri n ditn e vrasjes n nntor 1963: John F. Kennedy.


Presidenti i 35-t i SHBA-s lindi para 100 vjetsh m 29.05.1917. Historiant i vlersojn arritjet e tij n politikn e brendshme dhe t jashtme si t nivelit mesatar. Imazhi i tij si nj kryetar shteti i ri dhe dinamik vazhdon megjithat t jet i pandryshueshm. Jo vetm n kryeqytetin Uashington, edhe n vendlindjen e tij Boston prmes nj sr veprimtarish dhe ekspozitash kujtohet i famshmi JFK.


Kontrast me Trumpin


Ndoshta sht kontrasti me presidentin aktual t SHBA-s Donald Trump arsyeja, prse t paktn Amerika liberale e kujton me knaqsi Kennedyn. N memorjen kolektive t shtetasve t SHBA-s, Kennedy ka mbetur presidenti i ri e i pashm, q e katapultoi vendin e tij t viteve pesdhjet drejt modernes. Nj frym euforie si nn Kennedyn n fillim t viteve gjashtdhjet ka pasur rrall n SHBA. 43 vjeari Kennedy rrezatonte shklqim intelektual e njkohsisht idealizm, optimizm dhe shpres. Nj fjali nga fjalimi i tij i inagurimit si president n janar 1961 edhe sot e ksaj dite i skalitur n gur lexohet n shum godina dhe ura, q mbajn emrin e Kennedyt: “Mos pyesni ç’mund t bj vendi pr ju, por pyesni ç’mund t bni ju pr vendin!”.


Trashgimia e Peace Corps


JFK n vitin 1943 n shrbim ushtarak n flotn e paqsorit


Nj trashgimi q ka mbetur edhe sot e Kennedyt sht Peace Corps. Q prej themelimit n vitin 1961, 200.000 t rinj amerikan kan kontribuuar vullnetarisht pr ndihmn e zhvillimit kryesisht n vendet e Jugut t varfr. Kennedy trhoqi kokat m t mira dhe m t menura t Ameriks n qeverin e tij. Asokoh gjithçka dukej e mundur. Pak pas marrjes s postit, Kennedy deklaroi me ambicie: “Ky komb i ka vn qllim vetes, q deri n fund t dekads t drgoj nj njeri n Hn dhe ta kthej at t sigurt n Tok.”


Vizionet e Kennedyt dhe vendosmria e tij kan efekt joshsh. Nj citat i tij pr prjetsin: “Ne kemi vendosur t fluturojm n Hn dhe t arrijm edhe gjra t tjera – jo sepse kjo sht leht, por sepse kjo do t jet e vshtir.”


Prballja me sfida t vshtira


Edhe n politikn e jashtme Kennedy n njmij dit n post u prball me sfida t vshtira. Kur n vern e vitit 1961 muri i Berlinit ndante Gjermanin Lindore nga ajo Perndimore, lufta e ftoht krcnonte t prshkallzohej. Shum berlinezë perndimor kishin frik q Perndimi do t lihej n balt. Kennedy vizitoi qytetin e ndao dhe u siguroi berlinezo-perndimorve mbshtetjen e Ameriks: “N botn e lir nuk ka sot nj shprehje m krenare, se sa: Ich bin ein Berliner!”


Mesazhe paqsore me pasoja fatale


Nj vit para ksaj gjat krizs s Kubs dy superfuqit Rusia dhe SHBA-ja ndodheshin n prag t nj lufte brthamore. Kur Bashkimi Sovjetik i trhoqi raketat brthamore nga Kuba, Kennedy krjoi nj linj speciale telefonike krize me Moskn: “Telefoni i kuq” ekziston edhe sot. Kennedy paralajmronte prej marrzis s gars s armatimit atomik:


“Ne t gjith jetojm n kt planet t vogl. Ne t gjith thithim t njjtin ajr. Pr ne t gjith sht e rndsishme e ardhmja e fmijve tan. Dhe ne t gjith jemi t vdekshm.”


Pak muaj m von, m 22 nntor 1963, Kennedyn e vran n Dallas t Teksasit në makinën e hapur. Ende edhe sot e kësaj dite qarkullojn teori komploti. lidhur me atë se kush qëndron pas atentatit. Ato e kthyen JFK n nj mit.


Ceremonia e varimit n Uashington pas atentatit n Dallas m 22 nntor 1963


Kujtim me nostalgji


N listn e presidentve m t mir t SHBA-s, historiant e SHBA-s e rendisin Kennedy n vendin e dhjet. Sespse ai nisi luftn e Vietnamit dhe t tjera nisma q ai i inicioi i oi deri n fund pasardhsi i tij Lyndon B. Johnson, p.sh. m shum t drejta pr afro-amerikant. Sidoqoft n 100 vjetorin e lindjes s Kennedyt shum amerikan n SHBA e kujtojn me nostalgji kohn, n t ciln vendi ishte m pak i prçar dhe dukej m pak cinik se sot./ ARD/DW