Rusin mund ta krcnoj revolucioni. Kriza financiare e ka tronditur thell popullaritetin e Putinit dhe Medvedevit, ndrsa paaftsia e tyre e plot n luftn kundr zjarreve katastrofale t ksaj vere n Rusi e ka tronditur edhe m shum besimin e rusve tek udhheqsit e tyre.


Era, vapa dhe zjarret, t cilt ksaj vere u prhapn n pjesn evropiane t Rusis, jan nj tregues i ndryshimeve dramatike t klims. Por njkohsisht edhe nxorn zbuluar paaftsin e pushtetit t Putinit dhe Medvedevit si dhe mosrespektin q kan ata ndaj qytetarve t tyre. Meqense atje nuk ka procese dhe mekanizma demokratik nprmjet t cilve mund t bhej i mundur ndryshimi i pushtetit t paaft, shtrohet pyetja nse Rusia po prballet me nj revolucion t vrtet shoqror. T dhnat paraprake tregojn se zjarret npr pyje i kan kushtuar Rusis s paku 15 miliard dollar, pra nj pr qind t GDP-s. Rritja ekonomike do t ngadalsohet edhe pr shkak t faktit se kt vit prodhimi i drithrave sht zvogluar me 20% dhe se pr shkak t zvoglimit t eksporteve do t zvoglohet edhe konsumi, ndrkoh q inflacioni rritet. Meqense Rusia sht nj nga vendet kryesore eksportuese t drithrave n shkall botrore, qeveria ka ndaluar eksportin e tyre n prpjekje pr t mbajtur nn kontroll mimet brenda vendit, sepse ka frik se n rast t kundrt mund t shprthejn trazirave sociale.


Zyrtarisht, zjarret kan prfshir 8.000 kilometr katror pyje dhe kan asgjsuar 2.000. Po zyrtarisht jan lajmruar 60 raste vdekjeje, por disa burime pohojn se vetm n Mosk numri i vdekjeve do dit nga 350 ka arritur n 700. Informohet se vetm n Mosk, pr shkak t t nxehtit, kt ver kan vdekur s paku 7.000 njerz dhe se n tr vendin numri sht shum her m i madh, por pushteti e mbulon nj fakt t till. Prpjekjet pr t vn nn kontroll zjarret katastrofale u vshtirsuan edhe pr shkak t ligjit t miratuar para katr viteve, me urdhr t Vladimir Putinit dhe n favor t interesave t industris s drurit. Ligji pr pyjet i vitit 2006 hoqi sistemin e centralizuar t drejtimit t pyjeve dhe prkujdesjen pr ta ua la n dor pushtetarve t korruptuar dhe t paaft lokal dhe lobingjeve t pamshirshme t cilat jan t interesuar vetm pr prerjen e drurve pr t siguruar nj fitim t shpejt. Gjat kohs q Vladimir Putini ishte President i Rusis, partia n pushtet Rusia e Bashkuar ka prpunuar nj strategji sipas s cils burimet drusore do t shfrytzohen n t njjtn mnyr si edhe burimet e bafts dhe t gazit. Kompania m e madhe ruse pr prpunimin e drurit “Grupa Illim”, ishte mbshtetsi kryesor pr ligjin e ri mbi pyjet, ndrsa Presidenti i sotm rus Medvedev, n kohn kur u miratua ligji, ishte n krye t sektorit juridik t ktij grupi.


N mnyr q t tregoj fuqin e tij dhe t gjej nj kok turku pr krizn e vers, Medvedevi qortoi komandantin e flots ajrore Vladimir Visocki dhe pushoi disa oficer t lart pr shkak t rnies s zjarrit n nj baz detare jasht Mosks. Zjarri shkatrroi s paku 13 hangar dhe 200 akuaplan. Vlersohet se dmi mund t jet disa miliard dollar, ndrsa Ministria e Mbrojtjes e mbuloi kt incident n mnyrn e zakonshme. Edhe prkundr ktyre t dhnave statistikore, prpjekjeve zyrtare pr ti mbuluar faktet dhe lvizjeve dramatike politike, doln n drit tregues edhe m ngjeths t indiferencs dhe mungess s prgjegjsis t zyrtarve. Kur n muajin korrik filluan zjarret e par, njerzit n terren lajmruan se aparatet kundr zjarrit ishin jasht prdorimit. Ndrsa njerzit po konstatonin se zjarri po u afrohej shtpive t tyre dhe thrrisnin me panik zjarrfiksit, npunsit zyrtar thjesht kputn linjat e telefonit n vend q tu jepnin ndihm ose s paku kshilla. N Mosk pushteti hapi njqind qendra kundr tymit t zjarrit. Por kjo ishte vetm nj fars, shum prej tyre, prfshir edhe at q ishte m afr zyrs s kryetarit t bashkis s qytetit, nuk kishin s paku pajisje me ajr t kondicionuar. Pushtetart i kshilluan njerzit se duhej t mbanin maska n mnyr q t pengonin grimcat e dmshme q ty hynin n mushkri, por shumica prej tyre u desh t knaqeshin me maska kirurgjike t cilat jan krejt t paefektshme pr raste t nj ndotje t till t ajrit. Kulmin e arriti Kryetari i Bashkis s Mosks, Juri Lluzhkov, i cili as q e ndrpreu pushimin vjetor pr shkak t rnies s zjarreve, ndrsa zdhnsi i tij gjat gjith kohs e mohoi krizn.


Problem tjetr i cili ra n sy me rastin e zjarreve, ishte edhe ai i siguris brthamore. Por edhe pr kt pushteti heshti. Zjarrfiksve iu desh n shum vende t luftonin me zjarrin n mnyr q t pengonin q flaka t’u afrohej impianteve brthamore n mbar Rusin. Ndr zonat e krcnuara ishin edhe dy qendra t mdha t krkimeve brthamore n Sarov n Njizhni Novgorod dhe n Snjezhinska n malet Urale, pastaj impianti pr prpunimin e karburantit brthamor n Ozersko, gjithashtu n malet Urale, si dhe termocentrali n Novovoronjezh n Rusin Qendrore dhe ai n Kursk n zonn e Brjanskut, prej ku vinte edhe nj rrezik shtes, mundsia e prhapjes s grimcave radioaktive t mbetura nga katastrofa e ernobilit n vitin 1986, gj e cila krcnonte direkt me mijra njerz.


Rust pr shekuj me radh jan shquar si popull i urt, i but dhe i dgjueshm, t cilin e trheqin nga hunda burokratt e pandrgjegjshm dhe revolucionart e egr. Megjithat, dy dhjetvjear t nj shoqrie civile rudimentare, t lirive ekonomike relative dhe hapjes ndaj ndikimeve t jashtme, mund ta ken ndryshuar kt stereotip. Nse populli konstaton se ekziston nj alternativ reale ndaj sistemit t tanishm, ndoshta do t piqen kushtet pr nj kthes radikale n zhvillimet politike. Rnia gjithnj e m e madhe e popullaritetit Medvedevit dhe Putinit duke filluar q nga shprthimi i krizs financiare, tani e rritur n mnyr shtes edhe pr shkak t zjarreve por edhe nga mundsia e ndonj katastrofe t re, vetm sa do ta prforcojn nj qndrim t till ndaj qeveris. Vzhguesit rus kan konstatuar paknaqsi n rritje dhe nj shtim t numrit t demonstratave publike, sidomos nprmjet internetit. Shumica e demonstratave sht spontane dhe e paorganizuar, por gjithsesi ato e kan shqetsuar pa mas Moskn zyrtare. Qeveria po arreston n mnyr paraprake aktivistt e opozits, prfshir ktu edhe ish-Kryeministrin Boris Njemcov, t cilin pushteti prher e ka injoruar prderisa ai nuk prfaqsonte asnj grup me rndsi. Gjithashtu po prgatitet nj ligj i ri i cili i zgjeron kompetencat e shrbimeve sekrete n mnyr q t pengojn q individ t ndryshm t mund t organizojn ndonj protest. T gjitha kto masa merren vetm pr t ruajtur dyshen Medvedev-Putin para ndonj “revolucioni me ngjyr” si puna e atyre n Ukrain apo n Gjeorgji. Megjithat, sikurse shprehet edhe vet Njemcovi, pa nj sistem legjitim zgjedhor dhe alternativa legjitime dhe t organizuara mir, rreziku q Rusia t prballet me ndonj revolucion, ecuria e t cilit mund t jet e paparashikueshme, bhet prher e m i madh.


Revista “Nacional” Zagreb-Kroaci.


Prktheu nga gjuha kroate: Xhelal Fejza