Porosia e nj gjuhtari t shquar sht: "Mos e lini gjuhn vetm." Ne shqiptart, t vetme e pa mbrojtje kemi ln jo vetm gjuhn, por 'sht m keq, edhe dijen.



Shtrembrimeve, gabimeve, pasaktsive lidhur me dijen, q vrehen kudo, q nga tabelat e dyqaneve (ku shkruhen n mnyr t gabuar emra vendesh, njerzish etj), te tabelat e institucioneve, te artikujt e shtypit t prditshm e atij periodik, te emisionet e TV-ve (aq m tepr atyre kulturore), e sidomos te librat shkollor, pra t gjitha ktyre gabimeve e pasaktsive nuk u kundrvihet askush.

Po sjellim nj shembull t ditve t fundit. Lexojm n shkrimin e nj gazetari se Galileu paska prfunduar n turrn e druve. Lexojm pastaj se Gtja paska thn se edhe t tjer para Galileut e dinin se toka rrotullohet por ishin t martuar e kishin fmij. M tej lexojm se n nj libr t shenjt thuhet: "Ai ndau molln e vetme q kishte dhe me tushqeu 2000 njerz q i shkonin pas."



Le t'i marrim me radh kto pohime pr t par sa t drejta jan.



Rasti i Galileut, i cili pikrisht q t mos prfundonte n turrn e druve e mohoi prfundimin e vet shkencor se toka rrotullohet, ka qen kaq mbreslns gjat historis, saq ktij shkenctari t shquar i sht atribuar (ndofta sht edhe e vrtet) mohimi i mohimit t thnies s tij.



Pra se "toka, megjithat, rrotullohet" (e famshmja: E pur si muove). Me kt subjekt Brehti ka shkruar nj dram; n koht tona sht realizuar nj film. Pra, kaq mbres ka ln rasti i Galileut, saq s'ka si t ngatrrohet emri i tij me at t Xhordano Brunos, q vrtet prfundoi n turrn e druve, sepse nuk i mohoi zbulimet e pikpamjet e veta shkencore.



Le t vijm te thnia e Gtes. Si mund t bnte Gtja nj pohim t till kur ai e ka ditur shum mir q t gjith ata shkenctar q mbronin iden e rrotullimit t toks kan mundur jo vetm ta shprehnin 'mendonin, por edhe t'i bnin publike, t'i botonin studimet e tyre, duke filluar nga antikiteti me Aristarkun e Samosit, deri te Koperniku, Kepleri e Galileu.



Q t gjith t akuzuar nga feja (paganizmi i lasht grek dhe krishterimi) si t pafe, dhe me pasoja kush m pak e kush m shum t rnda. Megjithat, as kjo thnie nuk mund t ngatrrohet me vargjet shum t njohura t Jevtushenkos: Ai ishte m i zgjuar se Galileu / E dinte para tij se toka rrotullohet / Por ah! kishte familje! (prkthim i lir).



Tani vjen radha e citimit t marr nga nj libr i shenjt. (Duhet t sqarojm qysh n fillim se ky citim nuk sillet nga autori n ndonj kontekst humori, alegorie a ironie). Pra, citimi sht: "Ai ndau molln e vetme q kishte dhe me t ushqeu 2000 njerz q i shkonin pas."



Dim se n Ungjill flitet pr shtimin e bukve, t vers e t peshqve nga Jezu Krishti. Nuk flitet gjkund pr ndonj moll me t ciln qenkan ushqyer nj numr i caktuar (!) njerzish. Vetm n prralla shohim se me nj buk ushqehet nj ushtri e tr. Ndrsa n Ungjill flitet pr shumzim t nj haje.



Pra s'kemi as moll, as nj moll, as 2000 njerz, as q i shkonin pas. Edhe me kt molln kemi ndofta, me sa duket, prsri nj ngatrrim: me molln e ndaluar t Adamit e t Evs, pem q s'arriti t ushqej mir as dy vet, se pr m tepr Adamit t gjor i ngeci edhe n fyt.



Shembulli i msiprm sht nj prej aq shum shembujsh gabimesh e pasaktsish, sa njeriut vetvetiu i lind pyetja: si sht e mundur t lihet kshtu dija vetm n nj shtet e nj shoqri t organizuar?



Duke nisur nga maja e shtetit, nga qeveria, me ministrit e saj t kulturs e t arsimit, nga institucionet e tjera kulturore, nga mediat, por edhe nga

qytetart e thjesht, si mund t rrim t gjith kaq moskokars e mosprfills ndaj nj shtjeje kaq t ndjeshme, kaq t rndsishme e madhore, si 'sht e drejta e qytetarve pr t marr njohuri t sakta?



Nse institucionet jan t pandjeshme, pr t'i nxjerr nga shtangia e tyre a nuk mund t ndikojn miliona shqiptar n Shqipri, n Kosov e n bot duke reaguar pr do rast shkeljeje, n mnyr q dija t ndjehet e mbrojtur?

Nse nuk e marrim n dor ne vet shqiptart ta luftojm nj dukuri q na nxin faqen, ather s'ka pse t qahemi po t na quajn qytetar t dors s fundit.