europeNga Christoph Strack


Kto ishin dit tranzicioni. Barack Obama ishte pr her t fundit si president i SHBA-s n Europ. Me t u takuan n zyrn e kancelarit n Berlin kryetart e shteteve dhe qeverive t vendeve kryesore europiano-perndimore. Secili prej tyre i lnduar apo i sfiduar n llojin e vet.


Kryeministri i Spanjs, Rajoy drejton nj qeveri, e cila nuk ka m mazhorancn e vet n parlament dhe tolerohet. Kryeministri i Italis Renzi ndodhet para nj referendumi, q n rastin m t keq mund ta detyroj at t jap dorheqjen. Theresa May deri n fund t marsit duhet t paraqes formalisht Brexit-in, presidenti i Francs  Hollande – mse e diskutueshme nse do t rizgjidhet n pranver ose jo. Tani n fund t mandatit t tij, ai nuk mund t influencoj m asgj. Po mikpritsja Merkel? Ajo sht duke u prgatitur, n mnyr q partia e saj t qeveris edhe pas zgjedhjeve parlamentare 2017. Miku nga kontinenti tjetr, Barack Obama, largohet pr t nisur jetn pas politiks.


E ardhmja e bashksis transatlantike


Kush u shpreh nga pala europiane n zyrn e kancelares, Rajoy dhe May, prmendi n bisedimet bilaterale me kancelaren Merkel shtjet e zakonshme: zhvillimi ekonomik n Spanj, shtjen e migracionit n Europ, temn e refugjatve. Por mbi t gjitha qendronte deklarata prfundimtare, e publikuar pak minuta pas largimit t Obams, Shtpia e Bardh prmendi n radh t par: “Sfidat e prbashkta pr bashksin transatlantike”. Sfidat – fjala ky e ktyre ditve. Ishte edhe presidenti n largim i SHBA-s, q dit m par me z t lart ngazllehej pr BE-n dhe standardin e jetess n Europ. Mbetet inkurajimi pr ata, q kan frik t fishkllejn n pyll. E po ashtu mbetet sinjali mes lamtumirs dhe nj fillimi t ri, mes s kaluars dhe s ardhmes, melankolia dhe shum pyetje t hapura n sfondin e ndryshimit t qeverisjes n Uashington.


Europa. Fakti q asnjri nga prfaqsuesit kryesor t BE-s – qoft nga parlamenti, komisioni apo kshilli – nuk merrte pjes flet shum. Martin Schulz, presidenti i Parlamentit Europian, ishte rastsisht n Berlin n kuadr t koferencs ekonomike t nj gazete ditore. Por ai nuk luajti asnj rol. Kjo e premte tregon n radh t par, se far domethnieje ka Berlini dhe politika gjermane n BE. Tani Gjermania duhet t ofroj rol drejtues n nj vit plot zhvillime interesante, pa pasur pretendimin t drejtoj. Edhe kjo po duket qart kto dit nntori.


shtjet thelbsore t zgjidhen bashkarisht


Go West. Avioni i Obams, Air Force One, u largua drejt Perndimit nga aeroporti Berlin-Tegel. Kt t premte n tryez n kancelari biseduan pes kryetar shtetesh dhe qeverish nga Europa Perndimore me presidentin n largim t demokracis m t rndsishme perndimore, SHBA-s.  E megjithat – qoft skandali NSA-s apo grindja pr TTIP – fardo q kan sjell vitet e kaluara: shtja e marrdhnieve transatlantike do t mbetet fondamentalisht e rndsishme. Edhe sepse n tryez jan ende temat e vjetra, q askush nuk mund t’i zgjidh vetm: lufta kundr terrorit islamist, gjendja e tmerrshme n Siri, tensionet e vazhdueshme n Ukrain, e po ashtu Rusia dhe Putini.


Berlin, ky nuk ishte nj samit n kuptimin e mirfillt. Por kto ishin dit tranzicioni. E ato pasohen nga sfida t mdha. Muajt deri n zgjedhjet parlamentare n Gjermani nuk do t vendosin vetm pr rrugn e vendeve t veanta. Jo, Europa ndodhet para nj viti vendimtar. Politikant europian duhet t luftojn m me vendosmri pr nj rrug t prbashkt. Sepse Europa sht n rrezik madje edhe m shum: tradita e vlerave perndimore rrezikohet. Pikrisht pr kt bhet fjal pas ktij takimi n Berlin.


DW