Autor i librave, monografive dhe artikujve t shumt mbi kulturn, gjuhn dhe letrsin shqiptare, albanologu Francesko Altimari u nderua nga Akademia e Arteve dhe Shkencave t Kosovs me przgjedhjen e tij antar i jashtm i Akademis s Shkencave. Me nj shqipe-arbreshe, profesori i Gjuhs dhe i Letrsis Shqipe n Universitetin e Kalabris, falnderoi miqt dhe kolegt e tij pr nderin e dhn.



Para akademikve ai mbajti ligjratn: Arkivi leksikografik arbresh, q sht rezultat i puns krkimore t Universitetit t Kalabris n fushn e leksikografis arbreshe.

Me kt rast albanologu Altimari tha se Katedra e Albanologjis, e hapur m 1975 me nismn e t ndjerit prof. Franesko Solano, sot sht nj qendr e rndsishme albanologjike dhe nj qendr dokumentacioni shkencor pr komunitetet e shumta arbreshe t ksaj krahine t Jugut t Italis. Kjo katedr, sipas tij, bashk me simotrn albanologjike t Universitetit t Palermos sot prfaqsojn nj ndr tiparet q shpjegon drejtimet q mori shkenca pr gjuhn n kto dy qendra studimore.



Kto dy katedra, n kushtet e reja historike po vazhdojn aktivitetin arsimore t nisur n shekujt e mparshm nga t dy kolegjet fetare e po ashtu edhe qendra t rndsishme kulturore.



Duke u ndalur mbi aktivitetin shkencor t zhvilluar n tri dekada nga kjo katedr, zoti Altimari tha se krkimet e tyre jan prqendruar n fushn e filologjis dhe dialektologjis, si nga pedagogt, krkuesit, bashkpuntort shkencor ashtu edhe nga studentt. N periudhn e par t krkimeve q prfshin vitet 1975-1990, profesor Altimari tha se jan ndjer t obliguar t prfshijn sa m shum material etnografik, letrar e gjuhsor pr t ruajtur kujtesn historike, por edhe shenjat e gjalla t kulturs shpirtrore nn presionin e pashmangshm t modernitetit dhe t modelit asimilues t shoqris italiane. Ndrkoh q, shtoi ai, n periudhn e dyt t ktyre krkimeve jan prqendruar m shum n mbledhjen e fjalorit dialektor Pas viteve t 90 krkimet e katedrs son filluan t prqendrohen m shum n vjeljen e leksikut dialektor, duke u mbshtetur nga njra an n corpora tekstesh t rindrtuara nga ana filologjike dhe t prmbledhura n dorshkrime q u zbuluan npr revistat italiane t shekullit XIX, dhe nga ana tjetr n punn metodike t studentve tan.



Antari m i ri i Akademis s Shkencave t Kosovs prezantoi edhe projekt-programin BETA (Biblioteka Elektronike e Teksteve Arbreshe), program ky i nisur n vitin 1990, i cili prfshin t gjitha veprat e letrsis s vjetr arbreshe deri te ato t Rilindjes, me prqendrim t veant n koht e fundit n veprn letrare t Jeronim De Rads.



Nga vjelja e leksikut letrar q mblodhm prmes konkordancave elektronike dhe nga vjelja e leksikut dialektor q mblodhm pjesrisht. Pr sa i prket teksteve t vjetra, dhe krkimeve n terren t studentve, kemi vn themelet e Arkivit leksikografik arbresh q doli si konvergjenc e leksikve t autorve q vum s bashku pas prpunimit t teksteve m konkordancat dhe e leksikve t t folmeve arbreshe.



Arbreshi Altimari n fund tha se si pjes e komunitetit arbresh beson se n bashkpunim me miqt dhe kolegt e tij, dhe me mjetet e reja teknologjike mund t krijojn nj baz t madhe t t dhnave leksikore pr t konkretizuar projektin modular t nj Fjalori t Madh t Arbrishtes, t cilin, si tha ai, e sheh si sfid dhe prioritet shkencor n t ardhmen.