Muzikalin Romeo dhe Zhuljea, kënduar live në Butrint, e ka mbajtur emri i madh i regjisorit rumun i njohur me emrin Kero




Se deri ku shkon sublimja e dashuris njerzore, n kufij me at hyjnore, madje krejt pran saj, vetm Shekspiri ka mundur t na e thot me veprn “Romeo dhe Zhuljeta”. Askush nuk mund t tregoj me saktsi se sa her kjo vepr sht rimarr n sken, q prej 500 vjetsh, por nj gj mund t thuhet pa frik; se sublim mbetet asti, i vetm dhe i fundit, kur dashuria vdes! Nj prift shkul kryqin nga gjoksi i tij, pr t ndalur psikozn njerzore mu aty ku sht kufiri, kur nis dashuria hyjnore. Prirja biblike e Shekspirit i ka dhn dritn e fort pr ta ndjekur me shekuj njerzimi kryeveprn e tij.


Kjo sht edhe sfida ku ndahen regjisort prball ksaj vepre. Nj regjisor rumun, me emrin artistik Kero, q na thuhet se ka njohje ndrkombtare pr idet e tij, ishte n Butrint nj nat m par n festivalin ndrkombtar t teatrove pr t provuar n nj sken antike spektaklin muzikor “Romeo dhe Zhuljeta”. Prifti i Keros dukej sikur ishte vet Shekspiri, q mkon dashurin, n kryq. Ndrsa ka prekur kohn regjisori rumun; nuk sht fundi klasik q njohim nga Shekspiri. Kero flet me kohn: Romeo var veten pr fundin e Zhuljets dhe kjo e fundit pr humbjen e dashuris pret damart. N fakt, kjo sht vendimtarja pr do regjisor se si sjell fundin e Romeos dhe Zhuljets. N Butrint u ftoh pak ky fund, pr shkak t komplikimeve deri n litar t Romeos, ishin m shum manovrime teknike q vononin befasin se si vdesin t rinj, duke larguar pak ndjenjn. Nuk dihet pr ’arsye Kero tregon prirje homoseksuale n kt spektakl, megjithat e shohim n koherenc me gjith ’bhet sot n bot, pr kt pjes t shoqris moderne.


Kero vet nuk kishte vendosur ta shkelte Shqiprin. Dhe dje, aktort e teatrit rumun q realizuan kt shfaqje, than me habi se prisnin t shihnin disa njerz t egr ktu, t veshur me pere! Dhe, jo kaq dashuri. Publiku, pas 2 or e gjysm spektakl, m shum se gjysm ore pas mesnate, e mbajti gjat me duartrokitje teatrin kombtar t operets “Ion Dacian”, t Bukureshtit.


U emocionuan aktort, knduan srish nj fragment - ndrsa publiku nuk i pushonte duartrokitjet, t qndruarit n kmb para tyre, ku n t kundrt nga shfaqja e teatrit shqiptar t Shkupit, nuk bn zhurm, dhe as nuk qeshn.


Ishte spektakl, version i prshtatur muzikor nga Gerard Presgurvi. E njjta muzik q e kemi par t vn n sken edhe n Tiran, me regji t Gjergj Xhuvanit.


Por, “Romeo e Zhuljeta” e Bukureshtit ishte live, dinamike, fuqi dhe energji, zra dhe teknik n koherenc me ritmet e jets, me ngjarjet e saj.


Historia q rrjedh sht e prbotshme, e njohur; nj histori dashurie e ndaluar, q on n sakrifikimin e dy t rinjve, jets s tyre. Sikur kjo histori t’i qndronte besnike vijs klasike se si ndrtohet nj teatr edhe kjo e Keros do t dshtonte. Koha ka ecur pr kt vepr, vetm se regjisort nuk ngopen s dhni dashurin njerzore, asnjher pa mbrritur n kufi. Prderisa dhe nj nat m par, “Romeo dhe Zhuljeta” n fjal, suksesi ka kaluar caqet e njohjes, sidomos t kompozitorit q e prshtati kt vepr muzikalisht, i cili me kt vepr realizoi ndrrn e tij dhe arriti t krijonte nj kryevepr. M n fund Presgurvi ka arritur t gjej tiparet artistike n dy pasionet e tij - komedin dhe muzikn - dhe nga ky bashkim kritika ka shkruar se rrodhi nj sukses fenomenal. I krijuar n vitin 2001, muzikali pati m shum se 1 milion shikues gjat vitit t par dhe shitjet arritn shum shpejt nivele rekord.


“Romeo dhe Zhuljeta” sht vendosur n skenat e Kanadas, Londrs, Amsterdamit, Budapestit, Mosks, Vjens, Seulit dhe Taipeit, duke u prkthyer n shum gjuh t bots, midis t cilave edhe n flemisht, anglisht, hungarisht, rusisht dhe gjermanisht. N Hungari, muzikali sht vn pr her t par n vitin 2004 dhe akoma ka mbetur n repertor, duke gzuar po t njjtin sukses, me bileta t shitura shum muaj prpara. Deri tani, show sht par nga m shum se 5 milion spektator dhe jan shitur m shum se 7 milion kopje t albumeve.


Kjo n shifra rezulton se n Butrint pam nj shfaqje jo pr t’u shitur. Megjithat, sht mbyllur kapitulli me Butrintin, kur aktort kan par duartrokitjet dhe dgjuar fjalin e nj gazetari gjerman menjher pas shfaqjes se ishte nj vepr sublime. Ky entuziazm ka vazhduar edhe t nesrmen, kur aktort jan shprndar pr t shijuar Sarandn dhe konferenca pr shtyp nuk u mbajt. “Romeo dhe Zhuljeta” e ktyre rumunve si duket u kuptua ashtu si drama universale me dashurin e dy t rinjve, q prek zemrat e publikut prmes ritmeve pop-rock dhe liriks s pafundme.


Prodhimi i ktij muzikali sht bashkpunimi i dyt me Teatrin Operet n Budapest (pas “Vejushs s gzuar”) dhe kjo sht pjes e programit t operets s hapur, e cila implikon nj partneritet afatgjat me institucione t huaja, duke prjetuar ndryshime edhe rezidenca kulturore.


Ndrsa kt spektakl drejt Butrintit e ka mbajtur emri i madh i regjisorit rumun i njohur me emrin Kero (Miklos Gabor Kerenyi), i cili sht drejtor i Prgjithshm Artistik i Teatrit t Operets s Budapestit dhe n 10 vitet e fundit ai ka qen drejtori i Opers Shtetrore n Hungari. Ndoshta sht dhe nj arsye kjo pse sht vn pikrisht “Romeo dhe Zhuljeta”, nj atmosfer politike q ve prej sublimes, dashuris, mund t harrohen “armiqsit”.


Megjithat, dje gjith kohs sht folur pr opern e Keros, se si produksionet e tij muzikore e kan
t famshm si nj drejtor skene n Hungari dhe m gjer. Ai sht diplomuar n regjisur dhe n Akademin e Filmit dhe t Muziks n Kolegjin e Muziks “Bela Barok”.


Midis produksioneve t tij m t rndsishme ne gjejm: “Don Karlos” dhe “Makbeth” nga Verdi, “Faust” nga Gunot, “Madame Butterfly” nga Pucini, “Elizabeth” nga Silvester Levay, “Mozart!” nga Levay-Kunze, “Romeo e Zhuljeta” nga Prezgurvic, “West Side Story” nga Bernstein, “Mbretresha e Ksárdás” dhe “Kontesha Maritza” nga Emmerich Kálmán dhe “Die Fledermaus” nga Johann Strauss.


N vitin 2008 ai bri komedin e par muzikore hungareze, t bazuar n nj nga historit m t famshme botrore t Shekspirit, “ndrra e nj nate vere”. Ai ka qen nj nga autort n kt vepr t re. sht nderuar me mimin “Erkel Ferenc” dhe me mimin “Bartók-Pásztory” dhe at “Kossuth”, i cili sht mimi m i madh n shtetin hungarez. Disa nga produksionet e tij jan performuar n Britani, Austri, Franc, Gjermani, Zvicr, SHBA.


Sa i takon Teatrit Kombtar t Operets “Ion Dacian”, Bukuresht, Rumani, ky zhanr tregon drejtori i teatrit, ka qen mjaft i dashur pr publikun rumun. Si prov e ksaj, jan kompanit t cilat kan ekzistuar n Bukuresht dhe m gjer q pre 125 viteve. Midis 1946-s dhe vitit 1950 departamenti muzikor i Teatrit t Ushtris ka zhvilluar dimensione t reja pr operetn rumune. Fal ksaj tradite t pasur n vitin 1950 me nj vendim t Kshillit t Ministrave, Teatri Shtetror i Operets shfaqi n mbrmjen e dats 7 shtator, premiern “Liri ere”, nga Isak Dunaevski.


Pas vitit 1990, ktij instituti iu dha titulli i nderit “Mjeshtr” Idon Dacian. N 50-vjetorin e tij, Teatri Shtetror n saj t nj sr arritjesh artistike dhe me nj vendim nga qeveria rumune u quajt Teatr Kombtar. Historia e ktij teatri sa u takon shkollave dhe muzikalit modern tregohet plot suksese. Ndrsa flitet shum pr kompozitorin Gerard Presgurivi, i cili gjat karriers s tij ka gjetur lidhjen midis zrit dhe imazhit. N t njjtn koh ai i apasionuar edhe nga kinemaja (duke qen se sht diplomuar n Shkolln e Filmit) ka qen regjisor i shum filmave t shkurtr dhe ka kompozuar n t njjtn koh. Kur ai ishte 24 vje, babai i bleu nj piano dhe kjo gj shnoi fillimin e