albana Nga Albana M. Lifschin


Ishim instaluar me grupin e xhirimit tek Qendra e Madhe Kulturs, apo Piramida, siç i thon, dhe po filmonim nj program pr missin e par shqiptar. At koh piramida nuk ishte aq e populluar dhe ne t RTVSH, na shrbente si studio n raste intervistash apo programesh t shkurtra. Po xhironim n hollin pran zyrs se drejtorit t Qendrs,t cilin ndodhi ta kisha patur shok klase n fakultet. Tek dera e tij qndronin n kmb dy zotrinj t veshur me pallto gub, dy figura impozante. U shkputa nga puna pr nj minut e habitur se si spo dilte askush nga zyra pr ti pritur.


Trokita dy her dhe shtyva dern. Shoku im i klass kishte rn prmbys mbi disa skeda n anglisht.


-Oh, sa bukur,- thash, se po t presin dy t huaj tek dera.


Ai u duk i çuditur. Askush se kishte njoftuar. Zotrinjt hyn n zyr duke m hedhur vshtrime mirnjohje. Kur doln prej andej, dy operatort e xhirimit ai i figurs dhe i zrit po fusnin aparatet n makin. T huajt m prshndetn. I pyeta nse kishin mbaruar pun. Ata vshtruan nga njeri-tjetri dhe pastaj ai m i moshuari m tregoi se punonin pr MALEVI-n, por kishin ardhur pr bisnes privat. Krkonin t hapnin nj zyr t tyren n kryeqytet. Kishin menduar se ndoshta mund t rregullonin ndonj ambient t vogl brenda piramids. Por drejtori su kishte premtuar gj. U thash se ende skishte filluar privatizimi dhe njerzit ndruheshin t bnin gjra pa urdhr, megjithat do prpiqesha t bja diçka pr ta. Mu kujtua nj mikeshë q ishte edhe ajo shefe e madhe n nj shtpi botuese. Duke biseduar i shoqrova deri sa doln n bulevard. M erdhi mir q m’u dha rasti t vija n prov anglishten q sapo e kisha dhn provim. Para se t ndaheshim, t dy nxorrn kartat e bisnesit dhe m i vjetri n mosh, i cili kishte nj emr shum t leht pr tu mbajtur mend, Janosh, m falenderoi dhe pr habin time m pyeti nse kisha ndonj dshir, apo ndonj porosi pr n Budapest. Do t ma kryenin me knaqsi. Ngrita supet dhe gati m erdhi pr t qeshur. Un skisha par bot me sy ai m fliste pr Budapestin sikur ta kisha prapa ders s shtpis. E kuptova q kjo ishte nj mnyr e shprehjes s mirnjohjes pr gatishmrin pr ti ndihmuar. E kush nga ne nuk do ti kishte ndihmuar t huajt?


– Skam dal asnjher jasht shtetit, -thash ashtu kot, pa e peshuar fjaln, por kisha shprehur n mnyr spontane nj dshir t brendshme timen, dhe n sekond u habita se sa e paturpshme u tregova. Gjithnj m qe dukur se un dhe shrbimet jasht shtetit prjashtonim njri-tjetrin. Askush dhe asnjher, sm kishin vn n list. Dihej q po t kishe ndonj t ikur apo t arratisur nga familja, dhe shteti kishte dijeni pr kt, ajo der pr ty qe e mbyllur prfundimisht. Dhe un skisha nj, por tre. Nj n Kanada dhe dy n Amerik. Gjithsesi Janoshi, buzqeshi e m kujtoi q ata punonin n aeroportin e Budapestit, sikur kjo t qe e barabart me hapjen e qiejve.


-Ne do t interesohemi dhe nse do t ket ndonj aktivitet pr gazetart n Budapest, do prpiqemi t bjm diçka pr ju.


Kaq. Dy muaj m pas, un thuajse e kisha harruar at takim t rastit me xhentlment hungarez. Por e papritura vjen athere kur se pret, thon. Marga, shoqja ime e ngusht , n pallatin n t ciln banoja, m lajmroi q i kish ardhur nj faks pr mua, nga Budapesti. Fluturova npr shkall. U kujtova q u pata dhn zotrinjve numrin e tele-faksit t saj. Letra e holl e faksit shkruar n anglisht thoshte se javn q vinte, ambasada amerikane organizonte n Budapest nj seminar me gazetart e Ballkanit dhe ata kishin siguruar nj ftes pr mua. Faksi gjithashtu thoshte q biletn e avionit e kisha falas nga Malevi, ndrsa shpenzimet e hotelit dhe t ngrnies ishin t mbuluara. Smu besua! Gjithsesi n moment m vrshuan nj qind pyetje njhersh. Si do ta merrja biletn, çdo t thot kjo falas, ku do t zbrisja, ku do t shkoja, n çhotel. Hera e par jasht shtetit dhe vetm! Shoqja ime m tha q t nesrmen t telefonoja nga zyra e saj pr tu sqaruar. At koh njerzit shmbeshin duke br telefona me jasht shtetit, nga zyrat, se paguante Drzhava- fjal m t ciln kuptonim qeverin. Ja pra, u sqarova n telefon, dhe mu tha q biletn do ta merrja n agjensin ajrore t Malevit, tek rruga e Durrsit. Mjafton tu thoja emrin tim dhe faktin q punoja n Televizionin Shtetror. Kaq. Nuk do paguaja pr t. Cdo gj m dukej si n prall, apo si n ndr.


T nesrmen u paraqita tek zyra e Malevit. Nj burr i plot e i pashm shkputi vshtrimin nga tavolina e puns dhe m pyeti se me mund t m ndihmonte. I thash emrin tim dhe se m qe thn t paraqitesh tek ai


-Punoj n televizionin shqiptar, – thash m s fundi, sikur kjo t qe gjja m e parndsishme pr momentin.


-Po, -tha ai, nga televizioni. Ne kemi nj marrveshje me ju. Por pala juaj nuk e ka zbatuar, ndaj ne nuk kemi ndonj obligim.


Un spo kuptoja. Pse po m drejtohej sikur m kishte drguar Drejtoria e Institucionit. Çishte kjo marrveshje me t ciln skisha asnj lidhje?


-Nuk kuptoj,- thash.


-Ne kemi rn dakord q ju t Televizionit t jepni reklamn e Malevit, dhe n shkmbim ne u kemi premtuar q fluturimet n Hungari nga personali juaj, t bhen falas, dmth pa bilet.


Un mbeta pa goj. Ai e mori heshtjen time si nj shenj paknaqsie.


-Nse do t rifilloni transmetimin e reklams q sonte, nesr n mngjes ejani t merrni biletn gratis,-tha ai.


Me t mbrritur n televizion, hyra n zyrën e programacionit. Gjeta aty Arjanin, nj djal i komunikueshm me t gjith.


-Arjan, di gj ti pr nj marrveshje t Televizionit ton me ata t Malevit?


-Ouuuuu, -bri ai si t kujtohej pr diçka të lënë pas dore prej kohsh. Po kemi. Ata duan tu trasmetojm reklamn, po e dham n fillim ca her, pastaj e harruam fare. Eh, kush shkon n Hungari?


Ishte nj e folur e sinqert dhe e shpenguar.


-Pr pak do shkoja un, thash dhe vura buzn n gaz. Ai m vshtroi nse e kisha me shaka apo seriozisht. I tregova tr historin.


-Mos e diskuto, q sot e nxjerr un reklamn në transmetim. Para lajmeve t orës 8 PM dhe madje pas lajmeve, meq e kemi neglizhuar. Është faji yn.


T nesrmen n mngjes, me tu dukur në dern e xhamt t zyrs s Malevit, zotria m prshndeti me kok dhe pa m thn asnj fjal, m zgjati biletn e avionit.


Nuk dua të zgjatem me emocionet e fluturimit të parë, kur tokën e shikoja nëpërmjet reve si nëpërmjet shtëllungave të bardh të tjerrur hollë-hollë, por po vazhdoj me mbërritjen në Budapest. Ku hyra në aeroport nxora nga çanta kartën e bisnesit të Janoshit dhe ia tregova një punonjësi të shërbimit. Ai m shoqëroi deri tek zyra e menaxherit. Janoshi ishte në telefon. Më tregoi më dorë një kolltuk. E prita sa mbaroi bisedën. Më la të kuptoj që dita e puns pr t nuk kishte mbaruar ende. M dha disa revista pr tu marr me to, ndrkoh q hynte e dilte nga zyra sipas punve q kish. Unë rrija e qetë. Kisha një siguri të çuditshme nëvetvete, t ciln e kisha fituar nga eksperienca e puns si gazetare. Na kishte rënë të takoheshim, e të intervistonim koka, që para kamerave e humbisnin zyrtarizmin e tyre e na drejtoheshin si t ishim shokët tyre. Gjithsesi ndodhesha në territor të huaj. Më bëri përshtypje që vreja njerëz seriozë që shkonin e vinin duke folur me zë të ulët. Dukej sikur çdo gjë kryhej me qetësinë dhe rregullin e një sahati. Pas punës, Janoshi më ndaloi para një godinë pesëkatëshe. Dhe më shpjegoi që ai ishte nj hotel i frekuentuar kryesisht nga studentë të huaj. Midis tyre ka edhe amerikanë, shtoi ai. Studentë amerikanë që studionin në Budapest? Ky fakt më habiti. Ashensori ndaloi në katin e katërt të godinës. Ai mbante valixhen time. Tek dera, e dhoms, q ishte caktuar pr mua më dha një shumë fiorintash, e më tha:


-Këto i keni për të prishur për ushqim edhe ndonjë gjë të vogël. Ah, po! Ja edhe ftesa nga ambasada amerikane. Seminari i gazetarëve fillon nesër në orën nëntë t mëngjesit dhe zgjat deri të enjten.


E falendenderova Huniadin e sjellshëm (nuk di pse papritur me mendje kisha filluar ta thërrisja Huniad. Ndoshta se ishte dy metra i gjat, me pak mjekr? Nuk e di). Vura valixhen mbi shtrat dhe iu afrova dritares. Provova thellsisht ndjenjën që gjendesha diku tjetër, larg nga vendi im. Më patën planifikuar të më nxirrnin jashtë shtetit, në Kosovë, (Kosova klasifikohej ‘jasht shtetit’ at koh)por për shkak të trazirave të studentëve që nisën, udhëtimi u anullua. Dhe ja tek ndodhesha tani në Budapest, një ngjarje që e kishte ndihmuar krejtësisht rastësia. Ishte mirënjohja e dy xhentelmenëve ndaj ndihmës, apo më saktë përpjekjes sime për ti ndihmuar. Sa e bukur aq edhe e pabesueshme!


12342526_10207961705271303_9198249303886528692_n


Të nesërmen mora taksinë dhe shkova në adresn ku zhvillohej seminari. Kishin ardhur gazetar nga gjithë Ballkani. Bëja habi se si nuk kishte ardhur ndonjë ftesë në televizionin tonë, dhe as në gazetat e prditshme. Apo ndoshta kishin ardhur, por s’i kishte marr njeri n konsiderat. Vura re q n seminar kishte gazetar me nj anglishte shum të mirë, q i bnin pyetje lektorit pa ngurrim. Këta ishin kryesisht m të rinjtë, ata që ishin në fillim të karrierës. N pushimin e dreks, u shprndam pr t ngrn në disa restorante të vogla, që për çudinë time ishin ndërtuar në bodrumet e pallateve t banimit. Deri at koh skisha parë bodrume t kthyera në lokale. Këto erdhën m von n Tiranë me shitjen e kateve të para nga banorët.


Dy pasdite i pata të lira dhe letra që më kishte dhënë Bashkimi, një koleg i TV, për mikun e tij në Budapest, më kishte mbetur edhe në çantë. I rashë numrit të telefonit dhe prita të dëgjoj zërin. E dallova menjherë që ishte “i yni” nga dialekti kosovar. E lashë anglishten dhe vazhdova në shqip:


– Kam një letër për Sadiun, nga


-Po, po!- m ndrpreu zëri si t qe i prgatitur pr telefonatn dhe me kërkoi adresën e hotelit.


-Për një ore jam aty.


Pas një ore në derën time u dukën dy burra, me flokë disi të gjatë e si t pakrehur, apo kshtu mu duk mua. Nuk më pëlqeu që kishin veshur pantallona, si pixhama mndafshi, me ato shiritat anash. Morën letrën dhe ikën. Të nesërmen erdhën përsëri.


– Sadia don tju takojë. A mundeni me ardhë me ne?


-Më prisni poshtë, – u thashë.


Nuk e vrava shumë mendjen se përse kërkonte të më takonte Sadiu që ata i thoshin Sadia. Me siguri kish për të më dhënë edhe ai një letër n shkmbim për mikun e tij në Tiranë. Vesha fustanin e kuq me një jakë të ngritur rreth qafës, e me kopsa ngjyrë floriri, që e kisha për qejf, dhe zbrita poshtë.


Ata po prisnin në makinë para derës së hotelit. Hyra në ndenjësen prapa. Me nisjen e makinës vëmendja ime u shpërnda në pamjet e bukura të Budapestit. Gjithsesi, nj moment, vura re se djemtë kosovarë kur ndalonin makinat pranë njëri tjetrit, zgjasnin duart jashtë dritares. Dukej prshndeteshin me shtrëngime duarsh. Këtu duket paska shumë kosovarë, thashë me vete dhe qnkan solidar. Makina ndaloi para një hoteli luksoz, në mbarim të urës së madhe,që lidh dy pjesët e qytetit t Budapestit, Buds dhe Pestit.


Hyra në holl, duke ndjekur shoferin i cili bëri djathtas. Ishte një sall e madhe me një tavolinë drejtkëndëshe rreth të cilës ishin ulur shumë të tjerë. Po përpiqesha të kuptoja se cili duhej t ishte Sadi-a. Kureshtja m’u shtua se asnjëri nuk m’u prezantua, ose më saktë prezantimi qe i njëanshëm.


-Kjo është motra e Shqipnisë


Ndoshta kishin folur më parë për mua. Pr ardhjen time. Kush e di.


Biseduan me njeri-tjetrin për disa minuta, për gjëra që mua nuk më interesonin dhe pastaj një djalë i ri, brun, i pashm, tek 25-sat u kthye nga shoqëruesit me nj z autoritar:


-A ja tregut zonjës tregun? A e pytet se çfarë ka nevojë? Si do të largohet kjo prej këtu, pa asnjë peshqesh?


Unë u skuqa.


Ata bënë sikur futën duart nëpër xhepa, po i nxorën bosh.


Djali hodhi një shumë parash hungareze mbi tavolinë.


– Besoj ju mjaftojnë. Shkoni n treg e blini për nanën e për babën, e për motra e vllazn. E për çfarë ka nevojë.. E pastaj më njoftoni. Do të jap një letër për vllaun tem në Tiranë, m tha ai duke u drejtuar nga un


Dhe unë kuptova se ai ishte miku kosovar i Bashkimit, Sadi-a.


Tregu ishte i madh dhe i pafund.


I ngjante shum Gabit të Tiranës sot. Aty miqtë, sipas porosisë së Sadiut më pyetën sa vëllezër e sa motra kam. Kisha shumë më pak se sa mendonin ata, kështu nuk iu desh të prishnin aq shumë fiorinta, dhe ndihesha keq sa her shtoheshindhuratat’: edhe një, edhe nj tjetër .. Skisha parë kur aq mall n treg,deri at koh. U kthyem sërish në hollin e hotelit ku na priste Sadiu. Ai u kënaq kur më pa mua me dy çanta plastike në duar.


-Tani- tha, ti do të vish me mua. Do të njoh me shoqen time. Ju t tjert m prisni ktu, se si kemi mbaruar kafet.


Trime e madhe, je!” i thash vetes nj moment kur makina po ecte mbi ur.. Por trimria ime qndronte n faktin q mua sm shkonte mendja kurr pr keq. E n fund t fundit nga kush duhej t trembesha? Asgj t dyshimt nuk vura re n sjelljen e tyre, prveç respektit me t cilin m trajtonin , q un e spjegoja me ardhjen time nga Shqipria, atdheu yn i prbashkt pr t cilin ata kishin mall e nostalgji.


Makina e tij ndaloi para një shtëpie dykatëshe. Para doli një vajzë e vogël, e bukur si kukull e ndjekur nga një grua e re me flokët e mbledhura. Gruas ju bënë dy brima në faqe nga buzqeshja. Fytyra i pasqyronte një ëmbëlsi njerëzore që m bri ta ndjej veten t mirseardhur. Sadiu komunikoi me të në hungarisht. Ajo më shtrëngoi dorën duke u prezantuar: Bianka.


Ai u largua, por e kuptova q i la porosi të shoqes për mua, e cila pasi m vuri prpara nj cop tort, rregulloi vajzën e më ftoi në akinën e saj. Filloi të komunikonte n anglisht dhe unë u lehtësova. Më shpuri tek Kështjella apo selia e Perandorisë austro-hungareze. Pasi bri guidën turistike, më foli edhe për Sadiun.


-Unë i detyrohem shumë atij, më tha. Ai më ka shpëtuar jetën.


Më bënë përshtypje këto fjalë. A nuk ishte Sadiu burri i saj? Nuk ishte. E kishte shptuar vajzën e mjerë nga prpjekja pr ti dhn fund jets. E vetme, pas nj drame t rnd, pa punë, e me shpresa humbura, Bianka qe hedhur nga ura n lum. U dgjuan vetëm britmat e njerzve mbi ur. Rastisi që Sadiu po kalonte aty dhe… u hodh. Vajzën e shtruan në spital. Ai i qndroi tek koka. Kur hapi sytë dhe u bë e ndërgjegjshme se ai qe shpëtimtari, kishte qarë.


-Pse më shpëtove? Unë skam asnjeri. Nuk kam se ku të shkoj.


Ai i kishte fshirë lotët.


-Ma lër mua t mendoj pr atë,- tha. Dhe e kishte shpënë në shtëpinë e tij. Nga ajo dit Sadiu u bë perëndi për Biankn.


U ktheva nga Budapesti gjithë mbresa dhe e ngarkuar me dhurata sikur po vija nga ‘Shllafaria’.


Të nesërmen n televizion takova Bashkimin. Sapo kishte hapur një kioskë. Kolegët qenë habitur me kurajon e tij. Askujt nga ne si shkonte ndër mend të fillonte ekonominë e tregut. Na vinte keq për kioskaxhinjtë, sidomos kur shihnim kolegët tanë, të pushuar nga puna,që shisnin cigare apo zarzavate. Na dukeshin mjerisht të varfër, por m shum vuanim brengn e tyre t kthimit nga gazetarë në shitës të vegjël.


Bashkimi më ftoi pr kafe.. I dhashë letrën e Sadiut. E hapi me buzë në gaz.


-E kam mik për kokë. Ai më quan vlla. Në fakt si vlla ka bërë për mua. Kioskn prej atij e kam. Ku kisha para unë të hapja kioskë? Por më trego një çikë, hë, çfar bënin atje kosovarët.


-M’u duk se shkonin mirë me njëri-tjetrin, – thashë unë duke rrufitur kafenë,- duket sikur rrinin t gjith bashk, solidar.


-Ha!ha!ha! qeshi ai,-ku e vure re? Kur shtrëngonin duart jashtë dritareve të makinave? Apo kur blenin hamburger me qese letre?


-Hë? u habita unë. Çdo të thot kjo?


-Ha! ha! ha! Qeshi ai edhe m shum.


-Je takuar me kapot e drogës së Budapestit, moj e shkretë! Të ka shpëtuar Zoti pa u bërë dëshmitare e ndonjë arrestimi. Sadi-a është kryekapoja!


-Po ti, je? – pyeta unë duke e ndjerë veten si t futur në grackë.


-E dija se do më pyesje kështu. Jo, unë nuk merrem me drog. Unë jam një viktimë si Bianka. Isha pa punë dhe kur e humba shpresën, ma solli zoti, Sadiun n shteg, është shpirtflori! Në letrn q t dhash me vete e falenderoja. Kaq. Dhe ja si më shkruan: Hallall kioskn! Të gjithë shqiptarët janë vllaznit e mi!


***


Vite m von msova se Sadi-a, ishte arrestuar e burgosur. Mendja m shkoi tek Bianka dhe vajza e saj e vogl.


NY, Janar, 2012


Ky episod është prfshir n librin tim “Yjet nuk janë t kuq” bot. 2013


*Emri “Bashkim” nuk është emri real i kolegut tëTV.