Ne Kosove shumica e qytetareve mjedisin ku jetojne ende nuk e konsiderojne si pjese te veten dhe pertej shtepise dhe oborreve cdo gje eshte e huaj. Me qellim te vetedijesimit te gjeneratave te reja se mjedisi i paster eshte baza e shendetit ne kuader te Programit Arsimor eshte futur Pakoja e Gjelber. Perpjekja per zgjidhjen e problemit edhe ne nivelin lokal shihet ne iniciativat e komunave perderisa debatet e organizuara nga shoqeria civile shume here perqendrohen ne problemin e mjedisit. bdquoFamiljet kosovare shume mire e dine se cka eshte mjedisi i paster dhe rrethin ku jetojne e veprojne e kane shume te paster. Por ne momentin kur kalon pragun e shpise sacutevet ai i hedh mbeturinat pa menduar dy here thote Haki Mehmetaj i cili po debaton ne njerin nga debatet per mjedisin te mundesuar nga Fondacioni Gjerman Fridrich Ebert.
Kosova ka bukuri te rralla natyrore
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Depozite plehrash ne Gjakove
Ajri i ndotur deponite e egra degradimi i lumenjve dhe i fushave te gjelberuara jane faktoret qe jeten ne Kosove e bejne te pashendetshme. Prof.Dr. Zeqir Veselaj eshte drejtor i Qendres Rajonale te Mjedisit ne Kosove bdquoAjo qe nuk mund te vihet ne diskutim dhe me te cilin mburremi eshte natyra tejet e bukur e Kosoves. Por parametrat mjedisore jane larg standardeve te cilat do ta mundesonin nje jete te shendetshme ne Kosove edhe pse ne kete aspekt nuk qendrojme shume larg shteteve te rajonit thote drejtori Veselaj sipas te cilit mungesa e qasjes ne ujin e pijes dhe ne kanalizimin e ujerave te zeza eshte perditshmeria me te cilen jetojne nje pjese e qytetareve te Kosoves. Madje edhe me keq Nje fakt i rende per tacuteu theksuar eshte se edhe ky kanalizim na kthehet ne ujerat tona siperfaqesore dhe nentokesore i patrajtuar sepse Kosova ende nuk ka nje impiant per trajtimin e ujerave te zeza.
Uji eshte shendeti
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Prof.dr.Zeqir Veselaj drejtor i Qendres Rajonale te Mjedisit ne Kosove
Qytetaret Adem Lushaj dhe Beqir Kadrijaj bejne thirrje per ndryshim te nje realiteti me te cilin jetojne perdite. Ne me uje te pijes furnizohemi prej puseve. E dihen standardet tona me te cilat ne mund te ndertojme nje pus. Prandaj e them me plot pergjegjesi se fshati jone dhe rajoni ne te cilin gravitoj une perdorim ujin e ndotur. Sepse rrallekush ben klorizimin e tyre thote z.Lushaj. Perderisa z.Kadrijaj eshte i vetedijshem se uji nuk sherben vec sa per te shuar etjen bdquoUji i pijshem eshte shendeti dhe assesi vetem te shuaje etje. Ministria ankohet per buxhet. Komuna ankohet per mungese mbeshtetjeje. Mirepo qeveria duhet gjetur zgjidhjen se prioritet kryesor eshte ushqimi dhe uji. Nje rruge mundet mos me u shtru se rruga sacutehahet. Cdo gje mund te behet pas tyre.
Sa eshte e shendetshme te jetohet sot ne Kosove
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Prof. Dr. Ilir Morina kryeshef i Agjencise se Kosoves per Mbrojtje te Mjedisit
Edhe pse Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapesinor eshte ministria me nivelin me te ulet te shpenzimeve permiresimit te situates po i kontribuon Komisioni Evropian dhe shtetet te cilat investojne individualisht. Prof.dr. Ilir Morina kryeshef i Agjencise se Kosoves per Mbrojtje te Mjedisit flet per permiresime ne kete fushe Perqindja e popullates e cila nuk ka qasje ne uje te pijes eshte ngrit prej 48 per qind ne vitin 2000 ne 75 per qind. Qasja ne kanalizimin e ujerave te zeza eshte ngrit prej 28 per qind ne 45. Eumlshte investuar shume ne organizimin e deponive ne diga dhe lumenj por edhe ne monitorimin e ujerave te zeza. Donacione keto sigurisht thote z. Morina sipas te cilit projektet e perfunduara tashme si Rehabilitimi i deponive te vjetra komunale ne vlere prej 24 milione eurosh dhe Krijimi i rrjetit per monitorimin e cilesise se ajrit ne vlere prej 2 milione e 35 mije eurosh jane vetem disa nga donacionet e Komisionit Evropian. Perderisa mbeshtetje ne fushen e mjedisit kane dhene edhe donacionet individuale te qeverise se Zvicres Holandes dhe Gjermanise e cila ka investuar ne fushen e ujit te pijes mbi 100 milione euro.
Por krahas perpjekjeve pjesa dermuese e qytetareve te Kosoves jetojne ne nje mjedis te ngulfatur nga ajri i ndotur dhe mbeturinat. Dr. Ilir Morina ish-student i Universitetit te Humboltit i cili me se shumti ka mesuar nga pervoja gjermane thote se qeverise se Kosoves vazhdimisht i adresohen projekte bdquoNe gjithmone jemi ambicioze. Nga qeveria e Kosoves kemi kerkuar mbi 56 milione euro per kete vit por kemi marre mbi 5 milione euro. Pra nje milione me pak se vitin e kaluar gje e cila na ka deshperuar shume si ekologe. Mirepo fale donacioneve dhe koordinimit te mire te puneve me Komisionin Evropian dhe me qeverite e ndryshme te cilat na mbeshtesin individualisht ka perparime. Dhe une besoj se jemi ne nje nivel me rajonin thote z.Morina.
Eksporti me i madh nga Kosova metalet-mbeturine
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Kazane te stermbushur plehrash
Menagjimi i mbeturinave eshte nder sfidat me te medha mjedidore ne Kosove. Ndersa duplifikimi i institucioneve qe merren me menagjimin e mbeturinave mundeson krijimin e zbrazetirave dhe keqmenagjimin mendon drejtori Veselaj. Dhe te gjitha keto institucione te duplifikuara perbejne nje konglomerat i cili pa nje ndryshim te Ligjit per Mbeturina nuk do te arrije te behet nje sistem funksional. Mjafton te shikosh rruget tona dhe brigjet e lumejvehellipDhe pervecse eshte nje problem mjedisor kjo ngarkese e ambientit me mbeturina na ka kriju nje imazh jo te mire si shoqeri. Se me perjashtim te hapave te mire qe jane ba ne riciklimin e aluminit dhe deri diku te metaleve tjera ne leter qelq e plastike jane ba hapa shume te vegjel ne vendosjen e sistemit te riciklimit. Ju e dini se Kosova sot eksportin me te madh nga vendi e ka nga metalet mbeturine thote prof.dr. Zeqir Veselaj.
Ne Kosove menagjohen vetem 50 per qind e mbeturinave
Nga ana tjeter gjendja e rende ekonomike dhe pamundesia e pageses se sherbimeve nga ana e qytetareve veshtireson funksionimin e kompanive. Aktualisht ne territorin e Kosoves grumbullohen vetem 50 per qind e mbeturinave vetem 15 prej te cilave neper fshatra. Kompanite publike nuk kane fuqi te zgjerojne siperfaqet me kontejner per grumbullimin e tyre per arsye se sherbimin prej 4.8 eurosh e paguajne vetem 40 deri ne 60 per qind te familjeve kosovare. Me nje llogari te thjeshte del se ne nje komune nuk grumbullohen as 150 mije euro perderisa mbeturinat e grumbulluara dorezohen ne deponi perkunder nje kostoje rreth 6.8 euro per ton. Si rrjedhoje te gjitha kompanite kane borxhe mbi 1 milione euro tek deponite. D.m.th edhe ate donacion te falur nga Komisoni Evropian jemi duke e keqmenagjuar thote z. Morina.
Edhe pse Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapesinor eshte ministria me nivelin me te ulet te shpenzimeve Komisioni Evropian dhe shtetet donatore po vazhdojne mbeshtetjen e tyre duke kerkuar nga qeveria e Kosoves zhvillimin e politikave afatgjate per te perballuar sfidat e medha mjedisore ne Kosove.
Autor Ajete Beqiraj
Redaktoi Angjelina Verbica
