Harrojeni reputacionin e keq. Ky vend i bukur, i friksuar nga historia, lutet q t eksplorohet



Reputacioni i ndaluar i Shqipris, u prshkrua sfundi edhe nga A.A.Gill. Duke shkruar pr gazetn Sunday, Gill e prshkroi Shqiprin si nj Sakate e Asads, nj vend ku gjakmarrja dhe zhgjaksimi q n pamje t par duket se sht burimi i tregtis s seksit dhe marrveshjeve pr armt ilegale. Vizita e Gill-it n vendin q banort e quajn Shqipri (trualli i shqiponjave) si duket ishte frymzuar nga xhirimet e lira.



Un e lexova, pjeszn e Gill-it me llahtar, duke u uditur. Un e kam vizituar Shqiprin, 4 her, dhe, po, sht nj vend i friksuar nga historia e gjakmarrjes. Por a sht ky nj vend tragjik q meriton pak m shum se prbuzja? Jo. Shqipria sht e bukur, nj vend vibrant, thuajse sa gjysma e Skocis me male t egra n zemr t tij dhe me plazhet e pacnuara q lahen nga detet Jon dhe Adriatik.



Dhe pr m tepr, ai ka nj infrastruktur n zhvillim t turizmit, q vjen natyrisht n prputhje me traditn e vjetr shekullore t mirpritjes, e ngulitur n psiqikn shqiptare.

Tashm ai apelon, i ilustruar shum mir n jug, ku ndodhen edhe resortet e qytetit t Sarands, dhe rreth nj or m tutje me makin gjenden malet spektakolare t Lunxhris. Arrita me tragetet ditor nga Korfuzi, dhe e gjeta veten t ngjeshur nga sharmi i saj i shkrir. Nj lop shtitse, nn freskun e palmave ishte shtrir buz detit. M tej gjendet, Hotel Butrinti, nj hotel modern me 5 yje i cili sht vendosur mes pemve t pjeshkve, landrave dhe luleborave. Fmijt derdhen turravrap rreth nj burri n mosh, q sht ulur n hije duke biseduar dhe pir kafe. Saranda sht e favorizuar duke patur m shum se 290 dit me diell n vit, dhe me temparatura verore q nuk i kalojn 30 gradt celcius, kshtu q kuptohet lehtsisht edhe sensi i panxituar i knaqsis s qytetit.



E kisha rregulluar q t gjeja nj udhrrfyes, Marko Gjonin. Nj njeri i gjat dhe anglishfols fluent, Gjoni me rrasi n nj restorant n maj t kodrs q shej tej n Korfuz. Pamja ishte e mrekullueshme, por Gjoni lshoi shpjegime ogurzeza t historis. Nuk sht m tepr sesa 2 milje e gjysm me not tha ai por n kohn e Enver Hoxhs, shqiptart detyroheshin t notonin q t arratiseshin. Por jo t gjith ja arrinin.

Diktatori komunist Enver Hoxha, nj stalinist i devotshm, e drejtoi Shqiprin pr rreth 40 vjet q nga vitin 1945. Ai i ndaloi shqiptart t dalin jasht, dhe ndaloi gjithknd tjetr q t grumbullonte pasuri private. Kur ai vdiq m 1985, pasardhsi i przgjedhur me dor, Ramiz Alia, bri m t mirn e tij tu shmangej reformave q prfshin Europn Lindore, ndrsa u rrzua n vitin 1992. Rrnimi i komunizmit solli kaos. Shum shqiptar, n kulmin e trbimit, shkatrruan thuajse gjithka fizike q trashguan nga sistemi i vjetr.



Gjrat shkuan pr keq n vitin 1997, me rrnimin e disa skemave piramidale q lan me mijra pa asnj kacidhe n xhep. Protestat shprthyen n shum pjes t vendit, por n pes vitet e shkuara gjrat nisn t ulen n vendet e tyre. Gjykatat gjenden t lidhura me pronart e tokave t persekutuar nga era e Enver Hoxhs, por t paktn Shqipria ka tashm nj sistem ligjor t zhvilluar e nj Ministri Drejtsie. Vizitort do t goditen nga perndimorizimi q ka ndodhur, ndrkoh q politikant krkojn antarsin n Bahskimin Europian. qershorin e shkuar, Shqipria nnshkroi MSA, e cila i jep inkurajim bashkpunimit mes BE-s dhe vendeve jo antare.



Shqipria shpreson t antarsohet mes viteve 2010 2015, sbashku me vendet e tjera t Ballkanit perndimor. Gjoni ishte optimist: ka shum gjra pr t qen optimist, por edhe shum pr t
thot ai. Udhtimi me shprblyes sht n zonn e Butrintit, nj nga zonat klasike m t mira t Mesdheut. Ngrehinat Greko-Romako-Ilire, n nj gadishull t pyllzuar sht tashm nj shtpi pr breshkat, bretkocat, dhe gjarprinjt e ujit por njkohsisht edhe pr ruajtjen perfekte t mozaikve dhe mbetjeve bizantine. Vizitort mund t apitin npr kto vendqndrime me teatre t vogla, vende pagzimi, bazilika dhe nimfomani, q datojn q nga shekulli i II, po ashtu si banjot, vilat, njra prej t cilave mban edhe emrin e oratorit t madh romak, Ciceronit. Atje ka gjithashtu mbetje nga nj kull dhe fortes e vogl, e ndrtuar n shekullin e 18-t nga sundimtari Ali Pash Tepelena, pr t mbojtur rruginat detare n detit Jon nga flota franceze.

Q kur Shqipria braktisi komunizmin, - e fundit n Europ q e veri kt- Butrinti u b nj vend popullor, veanrisht pr vizitort britanik, fal puns s Fondacionit t Butrintit, q u themelua pr t ruajtur kt zon nga Lordt Sainsbury dhe Rothchild.

Rreth 30 milje m larg, gjendet Gjirokastra, nj qytet guri q daton nga koht Osmane. Gjirokastra sht vendlindja e Hoxhs dhe e shkrimtarit m t njohur shqiptar Ismail Kadare. Prilli i Thyer i Kadars, tregon historin e Gjorgut, nj burri t ri nga malet, i cili n prputhje me Kanunin, - kodin e gjakut q dominonte Shqiprin antike,- sht i vendosur t prmbush misionin e gjakmarrjes s vllait t tij t vdekur.

Duke reflektuar n udhtimet e mia t ndryshme n Shqipri, un trhiqem srish pas pr tu ulur n nj verand t Gjirokastr, t pi nj got raki, dhe t shoh perndimin e diellit n malet e Lunxhris. Un mendoj notimin n detin e shklqyeshm t Jonit, t pi kafe n Tiran, apo t mrekullohem n rrnojat elegante t Butrintit. Un i njoh tashm t gjitha zakonet dhe dashamirsit nga Shqiptart, dhe mendoj pr fjalt e Bajronit: Ata (Shqiptart) jan t guximshm, ashprsisht t ndershm, besimplotndoshta raca m e bukurn bot. Dhe mua m ngjan, se A.A Gill, i ka
nj dmtim serioz, Shqipris!



Marre nga Belfast Telegraph

Prktheu dhe prgatiti: Alban Tartari