T krishtert e harruar palestinez

Para disa vitesh senatori Amerikan James Inhofe n nj deklarat t tij kishte pohuar: "Perndia iu shfaq Abrahamit dhe i tha " po ta dhuroj kt tok, Bregun Perndimor. Ky (konflikti palestinezo - izraelit) nuk sht aspak nj betej politike, por ka t bj me at se a sht e njmendt apo jo Fjala e Perndis". Ndrkaq politikani tjetr nga Teksasi Dick Armey kishte qen edhe m eksplicit "Un ngulmoj q Izraeli ta rrmbej tr Bregun Perndimor dhe besoj se Palestinezt duhet t largohen nga atje".



Dhe kur thuhet palestinez shumica ktu do t ojn mendt tek arabt mysliman dhe Islami duke e sforcuar stereotipin se bhet fjal pr nj konflikt n njrn an t t cilit qndrojn arabt mysliman dhe n ann tjetr shteti i krijuar i Izraelit, e duke e ln kshtu mnjan komunitetin n asgjsim t t krishterve arab t Toks s Shenjt. Shumica jasht Lindjes s Mesme as q e din se ata ekzistojn. N praktik, dbimi nga shtpit e tyre dhe vnia e prons s tyre n emr t Izraelitve, i ka prekur njsoj si t krishtert ashtu edhe myslimant arab dhe veanrisht t krishtert e prekur nga konflikti kan
t pamundurn pr ta sensibilizuar opinionin botror se viktima t dhuns jan n t njjtn mas edhe ata bashk me myslimant palestinez. Prandaj kur Dick Armey krkon largimin e Palestinezve nga Toka e Shenjt, t krishtert q jetojn atje e din mir se kjo i prek n t njjtn mas edhe ata. Kshtu q shkrimtari palestinez kristian Abe Ata, autor i 11 librave, i lindur n Betlehem, n po at qytet ku nja dy mij vite m par erdhi n kt tok Krishti, pyetet me dshprim "Prse t krishtert amerikan bjn sehir derisa lidert e tyre thrrasin pr dbimin e bashkfetarve t tyre?"

N vitet kur u krijua shteti i Izraelit, sipas nj raporti t National Catholic Reporter palestinezt e krishter numronin rreth 400 000 banor, shifr kjo e cila psoi rnie drastike t vazhdueshme gjat viteve t konfliktit duke rn n vetm 60 000 sa besohet se jan momentalisht t krishtert arab n territoret e okupuara Palestineze. Ata e shohin veten para s gjithash si arab dhe kjo edhe ka rezultuar n nj numr t madh t figurave t shquara t cilat kan dal nga ky komunitet dhe t cilt e kan dhn kontributin e tyre n prpjekjen pr lirim. Personalitete si Hanan Ashravi, Emile Habibi, Eduard Said, George Habash, Nayef Hauatmeh, Suleiman Hodali, Afif Safieh, dhe aktivistja Raymonda Tauil e cila sht e ma e gruas s presidentit t ndjer Arafat q t gjith ishin t krishter dhe aktivitetet e tyre n luftn Palestineze pr pavarsi kan qen enorme dhe t mirnjohura nga banort Palestinez.



Midis t dbuarve palestinez lidhur me luftn e vitit 1948 nj numr i madh ishin t krishter dhe sipas historianit Sami Haddad rreth 50 % t t krishterve palestinez t Jerusalemit Perndimor i humbn shtpit e tyre si pasoj e dbimit n kohn kur po vendoseshin themelet e shtetit hebraik. Gjithashtu rreth 30 % e toks s rrmbyer nga Izraeli pr ndrtimin e kibucve - ngulitjeve hebraike n tokat e okupuara ka qen n pronsi qoft t banorve t krishter ose t Kishave tradicionale kristiane palestineze dhe nuk ka pasur asnj kompensim pr marrjen e dhunshme t tyre. Shumica e t dbuarve palestinez kristian gjetn streh n kampet e refugjatve n Gaza, Bregun Perndimor, Siri, Jordan e Liban bashk me bashkkombsit tyre mysliman e disa t tjer u shprnguln prgjithmon drejt Perndimit.

Intifada e vitit 1987, e cila m pas rezultoi n marrveshjen paqsore Izraelito-Palestineze to Oslos, kishte n gjirin e vet nj numr t konsiderueshm t palestinezve t krishter. Bernard Sabella, nj palestinez katolik q sht antar i Fatahut, partis politike t ish presidentit palestinez, dhe profesor i sociologjis n Universitetin e Betlehemit, pohon se pjesmarrja e t krishterve n kryengritjet palestineze rezultoi qoft n rnien e tyre dshmor, n burgosjen e tyre dhe n fshehjen e tyre t detyruar nga ndjekja e autoriteteve izraelite, dhe n prgjithsi prmbyllet n vuajtjen e njllojt t shtypjes sikur edhe pjesa tjetr myslimane e kombit palestinez.



Zhgnjimi nga teologjia e kristian sionizmit

Kristian sionizmi lindi dhe m pastaj u zhvillua deri n detaje si nj besim midis disa Kishave t Krishtere, para s gjithash atyre Evangjeliste-Protestante t vendeve anglishtfolse e sidomos Ameriks, se kthimi i hebrenjve n Tokn e Shenjt dhe krijimi i shtetit t Izraelit m 1948 ishte prmbushje e profecive Biblike dhe se ishte nj ndodhi e domosdoshme e cila pararend ardhjen e dyt t Krishtit n tok. Shumica e t krishterve adoptues t teologjis s kristian sionizmit besojn se izraelitt mbeten pjes e popullit t zgjedhur t Perndis gj q u ka dhn ktyre imazhin e mbshtetsve t Sionizmit Hebraik duke e rritur kshtu hendekun e prarjes dhe armiqsis karshi myslimanve. Themelues i Kristian Sionizmit modern sht William Hechler (1845 - 1931) nj pastor anglez me prejardhje gjermane. Kjo teologji m pastaj u popullarizua nga evangjelisti Cyrus Scofield i cili promovoi doktrinn se Jezusi nuk do t kthehej n Tok prderisa t mos krijohej shteti i Izraelit n Palestin dhe prderisa t mos rrnoheshin tempujt e shenjt islamik n Jerusalem. N shekullin XX dhe n vazhdim kjo doktrin u perfeksionua n aktivitetet e pastorve m eminent n SHBA si Franklyn Graham, Jerry Falwell, Pat Robertson, Jerry Vines disa prej tyre duke shrbyer si kshilltar t lart n kohra t caktuara n administratn amerikane.

Duke pasur parasysh zhvillimin e ksaj doktrine, Kisha Palestineze u ballafaqua me nj kriz t rndsishme teologjike e cila n mas t konsiderueshme vjen nga prdorimi i Bibls si tekst themeltar i Sionzimit politik. Na'im Atek, nj Palestinez i krishter themelues i Qendrs Ekumenike Sabeel, pohon se "para krijimit t shtetit Izraelit, Dhiata e Vjetr prdorej si pjes e Shkrimeve t Krishtere q dshmojn pr Jezusin, mirpo me krijimin e shtetit, hebrenjt dhe disa t krishter filluan ta lexojn Dhiatn e Vjetr t shumtn si nj shkrim Sionist deri n at mas sa kjo u b gati e neveritshme pr Palestinezt e krishter". T krishtert palestinez filluan ta ndjejn veten t tradhtuar nga bashkfetart e tyre t cilt n vend q t'u jepnin prkrahje n prpjekjet e tyre pr lirim ata prdorn teologjin si mbshtetse t aparatit izraelit t dhuns kundr tyre. "Konflikti aktual n Liban do ta rris mbshtetjen pr objektivat e Izraelit midis t krishterve sionist sepse shumica e tyre do ti interpretojn kto ngjarje si prelud t betejs s Armagedonit dhe skenarit final t fundit t bots. Ky keqinterpretim i Bibls sht nj miopri politike e cila nuk ndjen dhembje pr vuajtjen e civilve t krishter, mysliman apo hebrenj" deklaron pastori Donald Wagner, themelues i Institutit pr Studimin e Kristian Sionizmit. Sarah Posner, analiste dhe gazetare nga SHBA konsideron se viteve t fundit me fitoren e Republikanve teologjia e kristian sionizmit nga kishat u ngrit n instancat m t larta t politiks amerikane duke u
gur themeltar i politiks s jashtme t SHBA-ve.

Kjo tollovi teologjike shpeshher krijoi relacione krejtsisht t uditshme midis t krishterve palestinez, e veanrisht midis refugjatve n Liban, Siri, Jordani ose n kampet brenda territoreve t okupuara, t cilt n shum raste e gjetn veten duke simpatizuar Hamasin ose Hezbollahun t cilt prndryshe nga bashkfetart e tyre t krishter n Perndim cilsohen si terrorist islamik.



E ardhmja e ngrysur



Palestina, toka e shenjt npr t ciln kan kaluar shum profet t respektuar pr t tri besimet monoteiste ka nj histori t gjat t mbushur me imazhe dhe epoka nga m t ndryshmet duke filluar nga periudha magjepse e profetve t Dhiats s Vjetr me msimet e tyre t cilat pr shum u shndrruan n psime, koha e mesazhit paqsor t Krishtit dhe persekutimi i mpastajm i pasuesve t tij, ardhja e Islamit dhe bashkjetesa n harmoni e t tri konfesioneve, epoka damkosse e kryqzatave, perandoria ndrrimtare e Otomanve, krijimi i dhunshm i shtetit hebraik n tokn e palestinezve e deri te dekadat e fundit t intifads s pafundme dhe prpjekjeve pr lirim.

Pr veprimtarin palestinezo krisitan Bernard Sabella e ardhmja e t krishterve palestinez n Tokn e Shenjt duket e ngrysur. Pas shum vitesh dshprim nga mosdgjimi i zrit t tyre tek bashkfetart e tyre perndimor, vlugu i zhvendosjes s tyre nuk ka t ndalur dhe nse vazhdon me t njjtn tempo pas disa vitesh t krishtert n Palestin do t jen nj kultur, tradit dhe civilizim n zhdukje. Mirpo specie e zhdukur do t jet edhe humanizmi i fuqive ndrkombtare n syt e t cilve nj popull i tr sakrifikohet pr mirqenien e nj populli tjetr. N ndrkoh palestinezve, t krishter dhe mysliman, u ngelet t prpiqen me mish e me shpirt ta mbajn gjall, t paktn, shpresn e Moisiut, Jezusit e Muhamedit n kto kohra t turbullta t padrejtsive gjigande.