Debate t panumrta, male t tra t dokumenteve, kuvende, referendume, fyerje, intriga, shantazhe, kompromise - drama shumvjeare pr kushtetutn e Europs mori fund m 1 dhjetor, me hyrjen n fuqi t Traktatit t Lisbons.



N rrugt e Europs nuk do t vallzohet. Askush nuk do t dshiroj t theksoj se q nga kjo dit do t filloj nj epok e re e historis botrore. Bota multipolare erdhi e me t edhe ora e Europs srish. Por, a e ka vendosur Traktati Europn n pozit q t prballet me sukses me kt sfid?



Jo. Traktati ristrukturon peshn e pushtetit ndrmjet organeve t BE-s. N kt mnyr, Europa nuk do t bhet as m efektive e as m demokratike, as m transparente e as m unike. Elita politike ka dshtuar. Nse qytetart dshirojn at Europ, n t ciln po bjn be politikant, e cila vrtet do t luaj nj rol n bot me peshn e saj ekonomike, ather qytetart duhet t ushtrojn trysni ndaj politikanve.



Por, kto qndrime duhet t dshmohen. Le t shikojm risit m t rndsishme. Kshilli i Europs do t bhet me president t ri, me mandat dy vjet e gjysm. N teori do t ishte ky personi, i cili do t ishte prgjigja pr pyetjen e famshme t Henry Kissingerit se knd duhet ta thrras n telefon, kur dshiron t flet me Europn.



N praktik sht ky Herman Van Rompuyi. Prve ksaj, udhheqsit e BE-s e kan emruar edhe prfaqsuesin e lart pr politik t jashtme dhe siguri. Ngase Europa edhe n politikn e jashtme synon t flas me nj z. Ky funksion i takoi Catherine Ashtonit, e cila n fushn e politiks s jashtme nuk ka fare prvoj. Por, ajo sht femr, i takon qendrs s majt, pra baraspeshon Rompuyin - i cili vjen nga qendra e djatht - dhe sht britanike, gj q sht fakti m i rndsishm. Ajo njkohsisht sht edhe zvendspresidente e Komisionit t Europs. Por, n Komision zri i saj do t dgjohet shum pak, ngase ajo do t ket nj pun t madhe pr t ndrtuar shrbimin e saj diplomatik.



M tutje: N Kshill do t ndodh m shpesh q vendimet t merren me shumic t votave. Dhe Parlamenti i Europs ka kompetenca m t mdha. Por, duke pasur parasysh pjesmarrjen e vogl t qytetarve n zgjedhjet pr Parlamentin e Europs, ky organ pothuajse fare nuk mund t legjitimohet n mnyr demokratike.



Do t ishte menuri nse BE-ja fillimisht trajton interesat e prbashkta, si jan politika e jashtme, e siguris dhe ajo tregtare, ndrsa t lejoj shtetet antare q vet t kujdesen pr politikat e tyre t brendshme. Tani sht Ashton ajo e cila duhet t krkoj dhe t formuloj politikn e prbashkt t jashtme t BE-s; tani nga qytetart varet krijimi i Europs transparente e jo nga elitat n funksion.



Gjja m e rndsishme sht ruajtja dhe forcimi i tregut t prbashkt t lir. Fakti se Europa nuk u zhyt n proteksionizm gjat krizs ekonomike, pr kt meritore sht BE-ja. Euroja duhet t mbetet e fuqishme. N fushn e politiks energjetike, me n fund duhet t krijohet nj rrjet evropian i energjis dhe Europa duhet t shumfishoj burimet e energjis. Politika e zgjerimit dhe e stabilizimit, nj nga mjetet m t rndsishme t Europs pr t ushtruar trysni n fushn e politiks s jashtme, duhet t vazhdoj. (Die Welt)