Regjisori Bujar Alimani dhe drejtori i Qendres Kombetare Kinematografike Artan Minarolli dje kane prezantuar zyrtarisht pjesemarrjen e filmit Amnistia ne garen e edicionit e 61-te te Festivalit te Berlinit ne seksionin International Forum qe zbulon regjisoret e rinj debutimet e para. Ky film hyn ne historine e kinemase shqiptare si i pari projekt ne Eurimages dhe i pari film fiction me metrazh te gjate ne Berlinale. fare e nxit nje regjisor drejt filmit te tij Si arriti te krijonte ne kohe rekord xhirimin e Amnistise dhe pse i eshte kthyer neorealizmit Bujar Alimanit pergjigjet




Te duash dike eshte nje moral pa moral. Mund te duash dike i/e cila eshte i martuar ose i pamartuar - keto jane pak a shume te perziera ne filmin tim. Megjithate filmi eshte shume njerezor shume humanhellip e sidomos kjo e fundit duket si e paperfshire ne ndjesite e regjisorit Bujar Alimani per shkak te nje hapesire jashtepersonale per tiu kushtuar jetes se tjetrit si ritem jete. Nje arsye per te kuptuar pse nxit ringjalljen e neorealizmit Alimani ne kete ane te kinemase shqiptare qe nuk e njohu nga fqinjet. Me filmin e tij Amnistia Bujar Alimani dje ka prezantuar zyrtarisht aspiraten e tij per ne Festivalin e Berlinit konkurrim ne seksionin Forumi Internacional ti afrohen producentet shkaku pse vuajne filmat shqiptar Ne Berlin eshte hera e pare qe futet nje film i gjate shqiptar fiction dhe per kete arsye drejtori i Qendres se Filmit Artan Minarolli e ka vleresuar nje ngjarje te suksesshme i cili arriti te xhirohej jo vetem ne nje kohe rekord pa mbaruar viti filmi perfundoi por arriti te perfshihej edhe ne nje nga tri festivalet me te medha ne bote pas atij te Kanes e Venecias.


Gara ne edicionin e gjashte te Forumithellip eshte komentuar jo vetem nje sukses qe i garanton regjisorit nje vazhdimesi me te lehte ne krijimtarine e tij por eshte konsideruar nga Minarolli si nje eveniment per nje reklame publicitet te madh per kinemane shqiptare per filmin vete dhe aktoret.


Shembullin e Bujarit duhet ta ndjekin te gjithe kineastet pavaresisht se filmi u realizua ne menyre profesionale shume shpejt praktike por mbaj mend se sic me ka thene regjisori puna pergatitore e tij ka qene shume e gjate. Ky eshte modeli i filmit kontemporan sipas Minarollit. Pervec kohes se shpejte te xhirimit per tre muaj Tirane dhe Pogradec filmi i Alimanit terheq per stafin e ri si aktore dhe teknike. Per kete ka ndalur vecanerisht regjisori per te thene sa me thjesht E them vazhdimisht se Shqiperia ka shume resurse dhe aktore ne erresire te cuar dhe neper rrethe. Ne vendosim standarde per aktoret por e mira eshte qe nje regjisor nuk duhet te kete standarde.


Alimani i cili jeton ne Greqi ka nje pervoje te akumuluar filmike duke ngritur nje proces krejt personal ne prodhimin e nje filmi ne gjetje te tregimit te atyre historive vendase lokale ku jeta dhe koha nuk e kane shnderruar akoma njeriun ne makine por ia kane vlejtur ca ndjesi. Ashtu sic ngre dilemat aktorja kryesore Luli Bitri kjo paska qene jeta kjo paska qene dashuria kur rrefehet per personazhin midis jetes e endrres permbushjes dhe realitetit erosit e pasionit.


Prej ketij veshtrimi regjisori shqiptar pret te vleresohet ne Forum Internacional ngritur enkas per regjisore te rinj debutues nje arsye pse Festivali i Berlinit ka dhe namin qe i quan zbulime prej tij.


Eumlshte nje praktike qe ndjekin festivalet e medha boterore qe shpesh krijojne regjisore kur thuhet se ky eshte fjala vjen regjisori i Berlinit i Kanes apo i Venecias. Festivalet kane politika per regjisoret e rinj debutues kryesisht per filma te pare. Shqetesimet moshumbja nga ritmi dhe energjia e jetes a do ti jape Bujar Alimanit nderin e emrit per te qene regjisor i Berlinit Entuziazmi i shprehur dje ka qene per shanse por njekohesisht drejt Berlinit jane nisur dhe dy filma te tjere me pjesemarrje shqiptare ai i gjermanit Joshua Marston dhe ne rruge personale mesojme per filmin e Edmond Budines. Megjithate sfida zyrtare i mbetet Alimanit dhe dje ka qene fakt se filmi i Bujar Alimanit i pari me metrazh te gjate prodhuar nga Qendra Kombetare Kinematografike me bashkeprodhues Greqine dhe Francen do te jete ne Berlinale ne datat 10-20 shkurt te ketij viti i pari ne Berlin dhe projekt i pare ne Euroimages.


Ndersa me veshtiresi Alimani ka vendosur per premieren ne Tirane duke u shprehur Premiera e filmit eshte ne Berlin dhe brenda vitit 2011 ne baze te kontrates qe kam me Qendren do vendos dhe nje emerues te perbashket ne raport me kinemane... Meqe u deklarua dje Alimani e vendosi brenda nje konference per shtyp se premiera ne Tirane do te jete kur te behet Festivali Kombetar i Filmit qe me gjase mund te ndodhe ne kete vit. Cfare e nxit nje regjisor drejt filmit te tij Si arriti te krijonte ne kohe rekord xhirimin e Amnistise dhe pse i eshte kthyer neorealizmit Bujar Alimanit pergjigjet



Ky eshte filmi i pare me metrazh te gjate qe ju realizoni i paraprire nga nje pergatitje parake. Cfare ka qene kjo pune per ju qofte nga ana e kompozicionit deri te realizmi


Ceshtja eshte se regjisori shpesh ndihet shume gati per te filluar fazen pergatitore mirepo duhet te gjeje nje minimum lekesh nga buxheti total ose patjeter nje minimum qe ti mund te besh xhirime. Me pranimin ne Euroimages aplikimi qe bera si projekt une isha shume gati ne nje kohe shume te shpejte. Pra mu deshen dy muaj e gjysme qe te beja fazen pergatitore absolutisht asgje tjeter punen praktike kastin gjetjen e vendit te xhirimit sigurimit te mjeteve teknike keto ishin veshtiresite. Nuk pata veshtiresi sa i perket anes artistike sepse nje regjisor ka ne dispozicion 24 ore qe te punoje per nje film.



Pse mbetet tek motivi i filmit qe ju keni trajtuar te Amnistia midis te moralshmes e pamoralshmes


Filmi ka nje pamoralshmeri per te cilin une vete nuk eshte hera e pare qe e them kam dyshimet e mia ne pergjithesi sidomos kur pyesim Cili eshte morali Te duash dike eshte nje moral pa moral. Mund te duash dike i/e cila eshte i martuar ose i pamartuar etj. keto jane pak a shume te perziera ne filmin tim. Megjithate filmi eshte shume njerezor shume human. Por nuk e di se cfare eshte nuk me intereson se cfare eshte. Do keni rastin te shikoni premieren ku portreti i bashkeshorteve qe jane ne burg nuk shihen kurre gjate gjithe filmit gjithmone mbrapa tyre anash tyre nen ta por nuk i shikojme asnjehere. Perderisa personazhit kryesor nuk i intereson kjo atehere ska pse na intereson edhe neve. Filmi eshte pare ne kete koncept. Por eshte nje film me kerkesen e njerezve per te jetuar per te dashuruar per te luftuar me cdo takse qofte edhe jeten shpesh. Ia vlen qe te riskoje dikush ne jete qofte edhe per te dashuruar.



Edhe nga eksperienca filmike te meparshme dalloni ne zgjedhjen e historive lokale duke shtuar dhe tempin e realizmit te nje filmi. Ju si regjisor cfare synoni te arrini te tregoni


Te jem nje regjisor me karakter evropian. Une nuk jam amerikan. Nuk do te flas per kinemane stilin e te berit film sipas nje kinemaje amerikane. Kemi plot raste ne bote ku regjisore ballkanike i kane mbetur besnike gjeografise prej nga vijne. Dhe kjo gjeografi ka mbetur e stampuar ne filmat e tyre. Nuk bejne asgje me shume asgje me pak. Krijimtaria duhet te kete nje vule nga e cila vij une. Dhe sa me thjesht. Aq me teper se nuk jetoj ne Shqiperi jetoj larg ne Greqi dhe kam kontakte me te shpeshta me kinemane ku shoh se bota nuk kerkon qe ne te tregojme se sa mjeshter jemi. I kane bere te gjitha eksperimentet. Ate qe kerkojne eshte te jemi sa me te thjeshte sa me paster sa me te sinqerte me ate qe bejme temat qe marrinhellip



Kjo do te thote te shitni historine sa me mire


Te jemi sa me thjesht sa me thjesht.



Ngjarja


Ne shtypin shqiptar para tre vjetesh doli nje ligj ku u lejua hapja e dhomave speciale per takime erotike midis bashkeshorteve nje here ne muaj. Kjo me duhej per te bere lenden e pare te krijimit te skenarit. Marr nje grua nga Pogradeci 35 vjec dhe nje burre i cili jeton ne Tirane qe eshte 52 vjec. Zgjodha mosha te ndryshme sepse po te ishin te se njejtes moshe per mua nuk do kish interes sepse ka cdo shkak per te mos qene bashke dhe gjitha shkaqet per te qene bashke. Ata kryejne vizitat speciale ne burg dhe ne kafete jashte burgut fillon nje flirt midis tyre i cili pasi jepet nje amnisti nga shteti gje qe ka ndodhur realisht dalin bashkeshortet qe ishin ne kete liste dhe rruga e personazheve merr nje rrjedhe tjeter.



Po nga festivali i Berlinit cfare prisni


Kam pese flete gati me tregime per projektin e ardhshem per te cilin duhet te me afrohen pese producente qe te filloj rruge per filmin tjeter. Ky film ka perfunduar per mua eshte mbaruar. Do te filloje sigurisht ciklet e veta te distribucionit shperndarjes etj. por ajo qe me shqeteson me teper eshte projekti i ardhshem. Une dua te punoj.



Meqe tendenca e Berlinit eshte per film-autor dhe meqe keni gati pese tregime qe presin producentet a mund te na thoni cili eshte shqetesimi juaj si regjisor ne kete kohe cilat jane nxitjet personale


Kur Vittorio De Sica-n e pyeten per kinemane neorealiste italiane ai tha se ajo pushoi se ekzistuari kur regjisoret nuk i hipnin me autobusit. Dhe nuk kishte parasysh autobuse urbane por kishin parasysh shkeputjen e regjisorit me tempin pulsin e jetes. Kjo eshte motoja ime. Asnje gje tjeter.




Luli Bitri Te gjitha rolet jane pasion


Nga festivali dua qe filmi te pritet mire. Kjo ka nisur si nje enderr e Bujarit dhe ai na ka perfshire te gjitheve. Ashtu si stafi dhe une jam nje nga fatlumet qe filmi shkoi ne Berlin duke pasur parasysh qe i sherben dhe te ardhmes sime per role me te mira. Ne film jam Elsa nene e dy femijeve te vegjel dy djemve grua e nje burri te rene ne burg eshte nuse e nje vjehrri. Nje femer qe gjendet ne kurthin qe i ka ngritur vete fati i saj. Ajo nuk ka pasur mundesi te realizohet. Femijet i kane ardhur shpejt kushtet ekonomike nuk e kane lejuar as te enderroje per te bere jeten qe ka deshiruar ndoshta. Sepse keto personazhe jane personazhe te cilet perpelitjet e tyre per te mbijetuar nuk i lejon qe te enderrojne. Gjendemi ne nje varferi ekstreme renia e nje burri ne burg i le pergjegjesine te mbaje nje familje. Jetojne ne nje asistence sociale. Por eshte nje femer 35 vjec dhe gjendet ne nje udhekryq te jetes se saj duke i bere pyetje vetes kjo paska qene jeta kjo paska qene dashuria per te cilen shkruhen libra e flasin etj. etj. Dhe ne kete perpelitje si femer dhe dridhmen e saj per te jetuar ajo takon nje person me te njejtin fat qe eshte Shpetimi i cili ka gruan ne burg. E bukura e filmit eshte se ngjarjet dhe takimet ndodhin ne vende me te paparashikueshme. Edhe keta te dy takohen ne rruget e Tiranes qe eshte me pak e rekomandueshme takohen ne dyert e burgjeve. Kjo nuk lind si dashuri e mirefillte e te dy personave per te konkretizuar nje dashuri. Kam pershtypjen se eshte nje perpelitje e te dy personazheve per te rikompensuar kohen e humbur ose me sakte nje thirrje e brendshme e tyre per te gjetur vetveten. Personazhet e ketij filmi jane me te ndershem se cduhet keta nuk kane bere kompromise me jeten e tyre dhe ndoshta ndaj jane ne kete udhekryq. Pikerisht ne momentin qe keto personazhe fillojne e jetojne te pakten per Elsen pikerisht ne ate moment ndodhi edhe ngjarja qe nuk e lene te shkoje me tej. Lind nje film nje idil dashuror nje shprese per te jetuar dhe pikerisht ne momentin qe ne na duket se tani u nis ajo mori vrullin dhe do jetoje pikerisht aty nga nje personazh qe nuk arrin ta kuptoje kete deshire te saj per te jetuar- ndersa ai jeton me te vjetren perpiqet te mbaje familjen te mbledhur dhe ai ben ate gjest qe nga gjaknxehtesia nderpret endrren e tyre jeten e tyre.



Skeda e filmit


Titulli Amnistia


Rregjisor Bujar Alimani


As/regjisore Neritan Zinxhiria Elena Dhimitrakopoulou


Producente Bujar Alimani Thanos Anastopoulos kompanite 90 Productions - Shqiperi/ Fantasia Audiovisual - Greqi/ Arizona Films - France


Skenograf Shpetim Baca as/skenograf Genti Decka kostumografe Ermira Turkeshi.



Aktoret Luli Bitri Karafil Shena Todi Llupi Mirela Naska Omer Hamitaj Orest Arapaj etj.


Koha 83 min