Krkesa
Akademikt, thirrje Sarkozis pr t ndihmuar rindrtimin e Haitit

Nj grup akademiksh ndrkombtar dhe autorsh t shquar i kan shkruar Presidentit francez, Sarkozi, nj letr n t ciln i bjn thirrje q t’u rimbursoj haitianve borxhin e “pavarsis” q i vuri Haitit rreth 200 vjet m par.


Letra e hapur uar Presidentit Sarkozi thot se borxhi, i cili ka nj vler aktuale prej 17 miliard eurosh, do t mbulonte tashm ndrtimin e nj pjese t mir t zonave t dmtuara rnd nga trmeti i fundit q shkatrroi thuajse trsisht kryeqytetin e vendit dhe n t cilin humbn jetn 250 mij persona. Pavarsisht zotimeve t shumta q bn shum vende pr ta ndihmuar Haitin n muajin mars, vetm 5 vende e kan mbajtur fjaln dhe e kan ndihmuar realisht vendin e shkatrruar: Brazili, Norvegjia, Australia, Kolumbia dhe Estonia, t cilat kan
bashk 325 milion paund. Letra e botuar n mediat franceze thot se borxhi ishte i paligjshm. Bhet fjal pr borxhin kur Haiti, q n at koh quhej Shn Domenika, ishte nj nga kolonit q i jepte Francs prfitime shum t mdha fal institucionit t skllavris. N vitin 1791, skllevrit u revoltuan dhe n vitin 1804, pas mposhtjes s forcave t Napoleonit, ata themeluan edhe republikn e par n bot t zezakve. Por pas ksaj republike t pavarur, pronart francez t skllevrve t dikurshm krkuan kompensim. N vitin 1825, monarku francez, arli X, i krkoi Haitit q t’i paguante Francs “borxhin e pavarsis” prej 150 milion frangash ari, q n at koh ishte 10-fishi i t ardhurave vjetore t shtetit. Shuma origjinale u reduktua, por Haiti pagoi 90 milion franga, ose 17 miliard euro sipas shifrave t sotme. Kt borxh vazhdon Haiti q t’ia paguaj Francs q nga viti 1947.


Kundrshtart e ktij borxhi thon se ai ishte i paligjshm, sepse ktu sht
krkesa pr kompensim teknikisht, skllavria sht e jashtligjshme. Kjo do t thot se Franca ka marr me pa t drejt para nga Haiti i varfr, para q duhet t’ia kthej sa m shpejt.








#