Krimi i organizuar sht krimi q realizohet me m shum se nj person, me periudh t gjat ose me periudh t paprcaktuar, i cili prdor infrastrukturn profesionale ose infrastrukturn ligjore q i prngjan biznesit, ose prdorimit t mjeteve t detyrimit apo t krcnimit, t influencs politike apo ekonomike. sht prfitim i jashtligjshm sipas nj plani t qart e t organizuar krimesh. Prandaj organizatat e krimit t organizuar, pr shkak se kthehen n qendra t fuqishme ekonomike dhe politike t jashtligjshme, prbjn nj krcnim dhe nj problem shum t madh n funksionimin e shteteve demokratike. Ky problem q po globalizohet, megjith ekzistencn e ligjeve t brendshme n shtetet demokratike ligjore dhe pranimit nga kto shtete t kuadrit ligjor t marrveshjeve ndrkombtare, prsri vazhdon t jet n rritje.



Krimi i organizuar, aq sa sht krcnim nga pikpamja politike dhe ekonomike ndaj demokracive t zhvilluara n vendet perndimore, po aq ai prbn nj problem serioz edhe pr vendet, t cilat punojn t zhvillohen gjat periudhs s tranzicionit demokratik. Lidhjet reciproke ekonomike q jan vendosur midis vendeve t ndryshme dhe lvizja e lir e njerzve e kan rritur edhe m tepr rrezikun e ktij krcnimi.



Terrorizmi ndrkombtar dhe trafiku i lndve narkotike prbjn dy krcnime, t cilat jan t lidhura me njra-tjetrn dhe krcnojn seriozisht t gjith njerzimin dhe vlerat e demokracis. T dyja jan
pjes e njra-tjetrs dhe krcnimi q kan krijuar n kto zhvillime ka fituar nj qartsi edhe m t madhe mbas prfundimit t Lufts s Ftoht. Trafikimi i lndve narkotike siguron financimet e nevojshme pr blerjen e armatimit t organizatave terroriste dhe radhitet midis elementve q prdoren n operacionet e pastrimit t parave t zeza. Koha ka provuar se ashtu si terroristt kan nevoj pr para, ashtu edhe trafikantt kan nevoj pr organizatat terroriste. Trafikimi armatimit t narkomanve me terrorizimin ndrkombtar tashm sht vrtetuar se sht n marrdhnie reciproke interesash.



Krimet e organizuara, t cilat njihen si Kriminelt e Rinj, prbjn zinxhirin e kriminelve t mafias s madhe, trafikimit t lndve narkotiketerrorizimit, n formn e nj shembulli q nuk sht hasur m par. Me prfundimin e Lufts s Ftoht , mosmarrveshjet rajonale nuk prfunduan, n t kundrt t saj ato treguan rritje. Kjo gjendje, duke influencuar drejt pr drejt edhe ndaj problemit t narkotizimit ndrkombtar, rrit prmasat e influencs s krcnimit dhe zgjeron hapsirat e tij. Mbas Lufts s Ftoht, midis parashikimeve t para n drejtim t marrdhnieve t krimit t organizuar dhe organizatave terroriste zuri vend vlersimi se ai do t vazhdonte t rriste prmasat e lidhjeve q ekzistonin midis organizatave t krimit t organizuar me organizatat q mbrojn nacionalizmin etnik, duke prdorur pr kt forcn politike.



N vendet e pazhvilluara ose t bots s tret do t shfaqeshin lvizjet e pa kontrolluara dhe qytetet do t rrethoheshin me ndrtime t tra t pa ligjshme duke krijuar nj anarshi urbanistike, si ndodhi me Tirann deri n vitet 1997. Njsit e vogla politike do t krijonin forcat e sigurimit t tyre, ndrsa pjesa tjetr do ti kthenin t gjitha shpresat tek padront e mdhenj. Militantt etnik, forcat e armatosura gri-t zeza, terroristt q drejtonin trafikun e lndve narkotike dhe si diktatort q drejtonin forcat e armatosura do t rrisnin krcnimet potenciale. Do t formoheshin primitiviteti i politikave n vendet e bots s tret dhe ushtrit e ktyre vendeve do t thrrmoheshin dhe shprbheshin.



N nenin 5 t raportit q sqaron lidhjet e trafikantve t lndve narkotike ndrkombtare dhe organizatave terroriste t vitit 1993, prgatitur nga Sektori i Kontrollit t Narkotizimit Ndrkombtar t Kombeve t Bashkuara, lidhjen e organizatave terroriste me trafikun e narkotikve e shpjegon n kt mnyr: Trafikimi i narkotikve dhe veprimtarive terroriste n botn me lidhjet q jan krijuar midis karteleve t narkotikve shikohet edhe m e madhe n rajonet me probleme ekonomike dhe t mbrthyera me probleme etnike. N t njjtn form, n vendimin me tem Terrorizmi dhe t Drejtat e Njeriut q u mor m datn 24 nntor 1993 n Kshillin e Prgjithshm t Kombeve t Bashkuara trheq vmendjen pr lidhjet q po fuqizohen midis trafikimit t lndve narkotike dhe armatimit me grupet terroriste.



N nenin 9 t Komunikats Prfundimtare t Konferencs s Ministrave Pan-Evropian t dats 4 shkurt 1994, lidhjet e organizatave t krimit t organizuar dhe organizatave terroriste vlersohej n kt mnyr: Duke marr n konsiderat rritjen dhe prhapjen e vazhdueshme t trafikimit t lndve narkotike, rritja e pjesmarrjes n kto veprimtari t organizatave t organizuara q prdorin forcn dhe fuqin ekonomike prbjn nj krcnim serioz pr shoqrin.



Edhe n komunikatn politike q u pranua n prfundim t Mbledhjes Speciale t Kombeve t Bashkuara kundr narkotizimit ndrkombtar q u organizua n Ne York n datat 8-10 qershor 1998, solli n rend t dits lidhjet terrorizm- narkotizim. Si prfundim, sht e nevojshme t nnvizohet se prpjekja dhe lufta kundr trafikimit t lndve narkotike dhe terrorizmit ndrkombtar nuk mund t realizohet me nj sukses t plot dhe t vazhdueshm me prpjekjet e vetme q mund t bjn vendet q ndodhen prball ktyre krcnimeve. Pr t drejtuar nj lufte efektive ndaj ktyre problemeve sht e nevojshme ngritja e nj sistemi konsultimi dhe bashkpunimi t gjer midis vendeve demokratike. Pr kto arsye krimi i organizuar dhe terrorizmi prbjn nj problem madhor me t cilin ndeshet bota e sotme.



Me kto probleme po ndeshet ashpr edhe vendi yn. Krimi i organizuar n vendin ton hodhi shtrat me kalimin n sistemin demokratik dhe u perfeksionua me shpejtsi duke tronditur ndjeshm stabilitetin politik, ekonomik dhe sigurin e vendit. Ai mbrriti kulmin me organizatat e krimit t organizuar financiar t viteve 1966 t prfaqsuara nga bankat rentier: Vefa, Gjallica, Sudia, Kamberi e t tjera si kto. Pasojat e ktyre organizatave t krimit t organizuar vendosn n pikpyetje ekzistencn e shtetit shqiptar, duke humbur jetn mbi 2000 qytetar, zhdukjen e mbi 1.2 miliard dollarve nga pasuria e qytetarve dhe me miliarda t tjera nga shkatrrimet q psoi pasuria kombtare.



Por krimi i organizuar n Shqipri vazhdon t jet prezent me parat q i vidhen pasuris kombtare nprmjet tenderve t t gjitha niveleve q zhvillohen, ku pjesn m t madhe e marrin ministrat prkats dhe ekipi i tij i besuar, n shitjen e objekteve t ndryshme shtetrore, n deformimin e zgjedhjeve elektorale dhe vjedhjen e vots s qytetarve, n mbulimin e t ardhurave financiare dhe kalimin pa dogan t eksporteve apo importeve t rndsishme, n trafikimin e lndve narkotike duke e prdorur Shqiprin ur kalimi pr n perndim, n kultivimin e lndve narkotike brenda Shqipris dhe eksportimin e tyre nprmjet organizatave kriminale q funksionojn pr kt qllim, trafikimi i qenieve njerzore etj.



T gjitha kto veprimtari kriminale nuk mund t kryhen nga nj njeri dhe nuk mund t bhen pa pr fitime financiare. Prandaj ato radhiten te krimi i organizuar. Pr ta mbrojtur dhe realizuar kt krim t organizuar, vazhdimisht direkt ose indirekt pjes e tij bhet politika dhe pushtetart e veshur me imunitet. Kt e kan treguar edhe shum krime t organizuara, t cilat jan zbuluar ose jan aktualisht n hetim. T gjith mbrapa kan nj mburoj politike. Kur krimi i organizuar rrezikohet nga goditja shtetrore, ather ai kalon deri n veprimtari terroriste, ashtu si ka ndodhur shpesh deri n asgjsimin e drejtuesve dhe efektivave t policis apo vendosjes s tritolit n shtpit ku ata banojn.



Lndt narkotike q kalojn nprmjet Shqipris ose q tregtohen brenda Shqipris, realizohen vetm nprmjet organizatave t krimit t organizuar q prfshin disa shtete si Turqi, Bullgari, Maqedoni, Shqipri, Itali dhe m tutje. Suksesi pr shpartallimin e ktyre korridoreve t lndve narkotike apo t armatimit, si ishte ai me destinacion Mali i Zi-Shqipri-Maqedoni ka qndruar vetm kur midis shrbimeve sekrete dhe t policive sht vendosur nj bashkpunim profesional. Parat e zeza t prfituara nga organizatat e krimit t organizuar n Shqipri kryesisht jan hedhur n industrin e ndrtimeve, nprmjet t cilave sht realizuar larja e tyre.



T gjitha kto veprimtari jan
dhe vazhdojn t bhen n prezencn e shtetit, i cili sht edhe prgjegjsi kryesor ligjor pr shpartallimin e krimit apo organizatave t krimit t organizuar. Deri tani shteti shqiptar nuk e ka justifikuar n kuptimin e gjer luftn ndaj krimit t organizuar dhe organizatave t krimit t organizuar.



Megjithat, mundsit pr ta goditur, orientuar dhe asgjsuar pjes-pjes jan t plota. Kryesorja sht pastrimi i politiks nga politikant e koruptuar dhe q krkojn t marrin imunitetin politik vetm pr t fshehur dhe mbrojtur krimin ekonomik dhe financiar q kan
apo q kan planzuar pr ta realizuar. Shqipria sht vend i vogl dhe nse ekziston predispozicioni dhe pastrtia politike e politikanve, krimi i organizuar dhe veprimtarit terroriste do t uleshin n minimum. Por edhe vlersimi i fundit, Shqiprin e radhiti n vendet q nuk e ka luftuar n shkalln e duhur krimin e organizuar dhe prezenca e tij e radhit Shqiprin me siguri shum t cunguar.



*Drejtor i Institutit t Politikave t Siguris Kombtare.