Vern e vitit 2006, n krye t lufts kundr korrupsionit n Rumani erdhi prokurori me emrin Daniel Morar. Prej asaj dite e n vazhdimsi Morari ndodhej n faqet e para t shtypit. Numri i padive q hapi me ekipin e tij, i cili prbhej prej 120 hetuesish, 170 policsh dhe 45 specialistsh i kalonte t 850-at.



Nj pun intensive dhe me objekt, dit e nat. Katr ish ministra me 9 deputet i oi pr gjykim n gjykat. N gjykat shkoi edhe ish-kryeministri, Adrian Nastase, i cili akuzohet pr marrje komisioni n shumn e 700 mij dollarve. N radh ishte edhe Ionel Mantog, emr i fuqishm i partis n pushtet.



Nuk ka prfunduar; u arrestuan me qindra npuns q ishin implikuar n korrupsion dhe rryshfete n punt publike, n banka, n hetuesi, n polici. Ai, vendosmrin e tij e shprehte n kt mnyr: "Pa hetuesi dhe gjyqsor t pastr dhe t fuqishm, nuk mund t fitohet lufta me korrupsionin.



Kjo e vrtet shprehej edhe n raportin e Komisionit Evropian, ku nnvizohej se "Rumania n luftn kundr korrupsionit dhe ryshfetit vepron me aq shpejtsi, si do vend q sht antar i Bashkimit Evropian.



N vendet ish-komuniste gjat periudhs s tranzicionit u fuqizuan grupe t caktuara deri n krijimin e mafies, mafie t cilat mbrritn t jen m t fuqishme se sa vet shteti. Kt e provoi edhe Bullgaria.



Vlersimin e gjendjes s ktij vendi e ka shprehur mjaft qart ish kryetari i shtetit, Jelio Jelev: "Korrrupsioni u prhap n t gjitha organet e shtetit. U krijua nj situat e frikshme! do rrug q u przgjodh pr t luftuar korrupsionin q ishte kthyer smundja e sistemit, n vend t prmirsimit situata shkonte drejt vdekjes.



Prandaj nse organizatat kriminale nuk luftohen n kohn e duhur ato mbrrijn n nivelet m t larta t organizimit t tyre, q emrtohen mafia. Mafia i bnte llogarite mu n qendr t kryeqytetit t Bullgaris, Sofje.



Kriminelt e paguar ose me qira pr 5 vjet vran 170 persona prpara syve t t gjithve. Asnjri prej ktyre kriminelve nuk u kap. U zhvillua me ritme t shpejta trafikimi i armve dhe lndve narkotike, pastrimi i parave t zeza, tregtimi i pasaportave falso, trafikimi njerzor, trafikimi mishit (grave) t bardh etj.



N Bullgari u formuan veprimtarie mafioze t do lloji, si ishte edhe trafikimi i fmijve!. Ktyre shtoju edhe vartsin e prokuroris dhe gjyqsorit nga politika dhe burokracia e lart. Njra nga kazinot m t mdha t Bullgaris ndodhet prball parlamentit.



Me gjith kt tablo, mbas 4 muajsh Bashkimi Evropian a mund ti ndezte kartn jeshile Bullgaris?. Ajo me presionet politike edhe mund ta marrte OK-un, por Bashkimi Evropian n Bullgari futi mekanizimin e kontrollit t funksionimit t drejtsis dhe t punve t brendshme.



"Nj mekanizm q nuk sht prdorur ndaj asnj antari tjetr Evropian. Megjithat Bullgaria ka ecur me shpejtsi n ndrtimin dhe funksionimit t shtetit ligjor. Kshtu, ajo prej vitit 1992 e deri n fillim t 2007-s ka pasur vetm dy prokuror te prgjithshm, t cilt jan me mandat 7 vjear.



Pra politika nuk e ka aq t leht sa n Shqipri pr t shkarkuar Prokurorin e Prgjithshm, Drejtorin e Prgjithshm t Policis s Shtetit, Kryetarin e Shrbimit Informativ Kombtar, Drejtorin e Prgjithshm t Doganave, Drejtorin e Prgjithshm t Tatimeve etj.



Me ardhjen n pushtet t koalicionit t djatht t drejtuar nga Partia Demokratike, propaganda ndaj korrupsionit dhe trafikut t organizuar pushtoi t gjith hapsirat e politiks dhe t mediave. Por me kalimin e 3 vjetve, veanrisht t vitit t fundit opinioni i prgjithshm nga akuzat dhe zhurma q bhet ndaj qeverisjes e kan zbehur shum besimin ndaj saj.



Qeveria Berisha luftn kundr korrupsionit dhe krimit ekonomik t organizuar e ka prqendruar n nivelet e dyta dhe t treta dhe jo n nivelin e lart t politiks, t qeveris s tij dhe administrats shtetrore. Pra, qeveria Berisha me qndrimet q mban ndaj ish ministrit t Mbrojtjes, Z.Mediu dhe ish ministrit te Punve Publike dhe Transportit, Z.Basha, t dy deputet m imunitet t hequr dhe nn hetim e ka ulur shum reputacionin dhe besimin ndaj tij pr luftn kundr korrupsionit dhe krimit t organizuar.



Ktyre, ditt e fundit ju shtua edhe akuza e zhurma e gjithanshme ndaj biznesmenit Serb Tadi, pr t cilin aludohet pastrim parash dhe kapjen e kryeministrit direkt dhe indirekt nga pjestar t familjes. Akuzat dhe kundr akuzat reciproke midis opozits dhe qeveris, debatet e shumta n median vizive dhe t shkruar e kane kthyer temn e rendit t dits te t gjith qytetart e ktij vendi.



Shumica e tyre shprehen kujt ti besojm; akuzave t opozits apo deklarimeve t kryeministrit. N vendet e varfra akuzat e opozits pr qeverin n lidhje m korrupsionin dhe krimin e organizuar merren m shpejt t besueshme dhe t vrteta.



Prandaj qeveria Berisha duhet ta kishte n vmendje kt kur ju kundrvu prokuroris dhe krkoi hetim ndrkombtar pr shtjen Fazlli. N mes t ktyre prplasjeve, mis dy zjarreve, qndron prokuroria e prgjithshme, Zonja Ina Rama. N pamje te jashtme ajo duket e vendosur pr tu shkuar deri n fund tragjedis s Grdecit, rrugs Durrs Kuks dhe biznesmenit Tadi.



Kur ajo vihet n objektiv nga pushteti ekzekutiv apo legjislativ mburoj e saj sht kthyer ambasadori i Shteteve t Bashkuara t Ameriks dhe ndonj her edhe ambasadort e Bashkimit Evropian n Tiran. Bile ndrhyrja e fundit e prfaqsuesit Amerikan ndaj presioneve t kryeministrit dhe dy ministrave t tij ndaj prokurores Rama pr shtjen Tadi ishte shum e fort dhe ndoshta jasht etiks s marrdhnieve ndrkombtare.



Por ai u mbshtet edhe nga kolegt e Bashkimit Evropian dhe OSBE-ja. Dhe n vazhdim t ktij qndrimi ambasadori amerikan n Tiran Xhon Withers, ka vijuar edhe sot (ditn e premte) kritikat ndaj veprimeve m t fundit t qeveris. Gjat nj takimi n programin Sfidat e mijvjearit t ri, ku ishte i pranishm edhe kryeministri Sali Berisha, Withers tha se veprimet e fundit t Kuvendit, q miratuan ligjin pr gjyqsorin po cenojn pavarsin e institucioneve t drejtsis.



Sipas Withers, ligji i ri pr gjyqsorin, sht shqetsim pr demokracin n Shqipri. M tej ai tha se Shtetet e Bashkuara, jan t interesuara pr demokracin n Shqipri, ndrsa ftesa pr n NATO iu b Shqipris, n mnyr q t paraqiste standarde demokracie, dhe kto standarde sipas Withers, nuk arrihen sipas tekave t zyrtarve.



Ai i ka krkuar qeveris Berisha, q t prmirsoj marrdhniet midis institucioneve, ndaj ditt n vijim jan dit pritshmrie pr qeverin, n mnyr q t trhiqet nga presionet. Pra prplasjet dhe lufta midis institucioneve nuk sht n shrbim t fuqizimit t shtetit dhe t demokracis kushtetuese. Por duhet pranuar se prokuroria sht shum e ngadalshme n prfundimet e hetimeve t tragjedis s Grdecit dhe t rrugs Durrs Kuks.



Mos prfundimi i ktyre dy hetimeve madhore pr korrupsion shtetror ka sjell rritjen e konflikteve politike dhe uljen e stabilitetit dhe siguris n vend. Prandaj, nga kryeprokurorja nuk mjafton vetm prezantimi mediatik pr kt luft,por dhnies s prfundimeve n kohn e duhur,mbasi nga kjo varet shume edhe stabiliteti dhe imazhi i vendit.



Me kt zhurm dhe prplasje pushtetesh dhe institucionesh t pa varura n botn demokratike q ne dshirojm t integrohemi lindin shum pik pyetja dhe dyshime pr nivelin e standardeve q krkojn t plotsojm deri n antarsimin e plot n NATO.



Kushtetuta i ka prcaktuar misionin dhe detyrat do pushteti dhe institucioni. Mbi kt ligjshmri duhet t ndrtojn punn e tyre edhe pushteti ekzekutiv dhe ai legjislativ. Prokuroria, organi i akuzs sht pjes e pushtetit t pa varur gjyqsor.



Q ajo t kryej detyrat ligjore t saj duhet t lihet e pa varur si e prcakton ligji dhe t mos I bhet presion politik nga pushteti ekzekutiv dhe presion kontrolli e shkarkimi nga pushteti legjislativ. Prdorimi me agresivitet i ktyre presioneve po trondit shtetin dhe stabilitetin politik e shoqror. Dhe kt qndrim ne nuk e komentojm vetm pr qeverisjen Berisha, por e kemi trajtuar edhe pr qndrimin e qeveris Nano e Meta ndaj prokurorit t asaj kohe.



Me kto qndrime t politiks jo vetm q nuk mund t ket sukses lufta ndaj korrupsionit dhe krimit ekonomik t organizuar ,por ai pushton shtetin dhe drejton vendin sipas interesave kriminale t tij.



Q prokurja Ina Rama t krahasohet me prokuroren Silvia Konti duhet t realizohen dy kushte: t mos ndrhyjn dhe ti bjn presion t mtejshm pushteti ekzekutiv me pushtetin legjislativ dhe Ajo me ekipin e saj duhet t jen shum m tepr efektiv pr ti mbyllur hetimet n kohn e duhur dhe t cojn prpara prgjegjsit n gjykat, ministrat, apo pushtetart e tjer q jan pjes e ksaj lufte.



Pra lufta kundr korrupsionit, trafiqeve dhe krimit t organizuar duhet t kapet pr brirsh,n nivelet e larta t vendimmarrjes s tenderave, privatizimeve dhe te emrimeve. Ajo veanrisht duhet t ket objektiv kryeministrat, ministrat dhe drejtort qendror q kan n dor menaxhimin e shumave t mdha.



Q ata vjedhin nprmjet tenderave t rrugve, t demontimit t armve dhe municioneve si dhe veprimtarive t tjera sht e pa diskutueshme. Mjafton t shikosh ndryshimin rrnjsor n jetn e tyre personale dhe familjeve t tyre, n makinat luks X5, n veshjet shik, n super shtpit q sigurojn dhe n mobilimin e tyre, n shkollat private q drgojn fmijt e tyre, n pushimet q bjn jasht shtetit etj etj., t cilat nuk mund t realizohen kurr me rrogn q kan n borderot zyrtare.



Ku prfitim i jashtligjshm q kan siguruar deri tani qeveritaret e vjetr dhe t rinj, ka krijuar nj karrierizm t pa shoq pr rimarrjen e pushtetit me do mim nga drejtuesit e partive kryesore. Ndrsa pr forcimin e pushtetit gjyqsor dhe t prokuroris, krahas rritjes s pavarsis s tyre nga politika, duhet t ngrihet e forcohet m shume sistemi ligjor i kontrollit dhe verifikimit t veprimtaris dhe rezultateve t tyre.



Por sado t jet e suksesshme prkohsisht lufta ndaj korrupsionit ,trafiqeve dhe krimit t organizuar, duke arrestuar dhe ndshkuar nj pjes t konsiderueshme t t implikuarve, ai prsri do t rigjallrohet, nse krahas ksaj lufte t nisur nuk merren masa pr t shruar smundjet q i lindin ryshfetin, korrupsionin, trafiqet dhe krimin e organizuar.



Pa punsia masive,rrogat shum t ulta t pensionistve dhe t punonjsve t shrbimeve publike dhe private ,mungesa e tregjeve, mimet shum t larta q nuk mund t prballohen nga t ardhurat financiare, rritja e mimeve t pa prballueshme t faturave t energjis, ujit, ambientit, televizorit, t komunikimit me celular, ndryshimi madh n zhvillimin ekonomik dhe social- kulturor midis rajoneve t vendit, mos arsimimi n shkoll i nj pjese t rndsishme e fmijve n shkollat fillore dhe nntvjeare prbjn shkaqet reale t burimeve nga lindin korrupsioni, trafiqet dhe krimi i organizuar.



Prandaj lufta ndaj ktyre smundjeve t njerzimit duhet t bhet paralele me shrimin e burimeve q i lindin dhe i rrisin kto smundje. Lufta e nj anshme e ktyre smundjeve do t ket suksese t prkohshme dhe ato prsri do t rigjallrohet e do t prbjn probleme pr shoqrin ton q krkon t integrohet n Evrop.



Por Komisioni Bashkimit Evropian me t drejt tashm i ka rritur shum krkesat dhe verifikimet e plotsimit t principeve dhe normave t integrimit. Kto krkesa do te vijn n shtrngim edhe pr faktin se kapacitet thithse t Unionit pr nj koh t konsideruseshme jan shum t kufizuara.



Kto duhet t mendojn politikant q jan n pushtet dhe n opozit, mbasi t gjitha fajet dhe dobsit e tyre i vuan vendi dhe qytetari, ndrsa ata pasurohen pa drejtsisht dhe jetn e tyre e kan t sigurt.