N jetn e prditshme njeriu ndrkmben mendime e opinione t ndryshme pr probleme t caktuara shoqrore, sociale, politike. Shpesh kto nxitje t jashtme bhen pjes e vendimeve t tij gjat aktivitetit jetsor dhe shtys n zhvillimin e mvonshm t veprimtaris s individit n udhkryq. Njeriut i duhet t vendos n nj mosh t paprshtatshme pr vendimet m t rndsishme, t cilat kan nj ndikim jo t vogl n t ardhmen e tij. N zgjedhjen e rrugs s jets maturantve u duhet t bjn disa llogaritje gjakftohta, pr t shmangur dilemat dhe peshn e fajit, i cili lidhet m pas me fatin individual t secilit t diplomuar. Sipas nenit 18 t Kushtetuts, “nxnsit dhe studentt mund t arsimohen edhe n shkolla jopublike t t gjitha niveleve, t cilat krijohen e funksionojn n baz t ligjit”. Natyrisht, liria e zgjedhjes do t jet vendimtare, por shpeshher n kt zgjedhje ndikojn edhe faktor t tjer ekonomik, social, shoqror e familjar. Prve ktyre faktorve, rol parsor n zgjedhjen e rrugs s jets, duke u mbshtetur n Sistemin Merit – Preferenc, duhet t luaj “Kshillimi i karriers”.



“Kshillimi i karriers” ndihmon maturantt, me qllim q ata t bjn zgjedhjen e duhur. sht e rndsishme t kuptojm misionin, strategjin e planifikimin e ktyre kshillave, q me thn t vrtetn, n ditt e sotme kan nj mision t vshtir, por pak punohet pr arritjen e standardeve dhe cilsin e puns s tyre, e cila n t shumtn e rasteve vlersohet pas disa vitesh. Mungesa e strategjive t planifikimit arsimor dhe bashkrendimit me partnert prkats e bn formale ekzistencn e ktyre kshillave. Nse bashkpunimi midis Ministris s Arsimit, universiteteve dhe shkollave t mesme do t jet frytdhns, ather misioni i ktyre kshillave do t jet i suksesshm. Kandidati q duhet t bj zgjedhjen m t rndsishme t jets s tij, duhet t informohet pr cilsin dhe programet universitare q u afrohet ktyre kandidatve. Ministria e Arsimit ka publikuar listn e universiteteve t akredituara, tek e cila mund t mbshtetet do kandidat maturant. Por, a sht ky nj kusht i mjaftueshm? Nse reforma e Maturs Shtetrore (Merit – Preferenc) ka 3 vjet q aplikohet n arsimin parauniversitar, do t ishte e domosdoshme q mes publikimeve t ndryshme t realizoheshin studime statistikore se n ’mas kjo preferenc e kandidatit ka qen e mirmenduar. Pra, a mjafton vetm dshira e pasioni pr fusha t veanta apo kandidatt duhet t mbshteten edhe n t dhna e tregues t tjer. Kjo do t integronte punn e shum instituteve t tjera, pasi nuk besojm se kemi t dhna t sakta se sa pr qind e studentve t diplomuar punsohen e sa pr qind e gjejn veten n profesionet e przgjedhura.


Nse do t prpiqemi t kuptojm karakteristikat moshore dhe psikologjin e moshs rinore, t bie n sy ndarja e t rinjve n dy grupe. Prpara se t vendosin se n cilin universitet do t studiojn, t rinjt m par duhet t vendosin nse do t studiojn brenda kufijve t Shqipris apo jasht ktyre kufijve (n Perndim). Secili nga ne, qoft prindrit e t rinjt, e kuptojn se ky vendim i rndsishm, q m pas do t ndryshoj jetn e t riut, nuk mund t merret i vetm e pa prkrahjen financiare, morale t familjes, e cila detyrimisht paguan koston financiare t ktyre studimeve, si jasht shtetit, ashtu edhe brenda tij. Nuk po diskutojm ktu pr familjet e emigrantve, t cilt n shumicn e rasteve i vazhdojn ciklet e studimit aty ku ka emigruar familja.


Maturantt duhet t jen t mirinformuar pr politikat e punsimit si dhe perspektivn e profesioneve t zgjedhura prej tyre institucionalisht. Pr kt “Kshilli i karriers “duhet t jet i informuar ose t prfshij n organizimin e tij edhe specialist t politikave t punsimit. Duhet t bhen t ditura risqet e punsimit, pritshmria dhe zhvillimet profesionale t viteve t fundit, mes statistikave t studiuara imtsisht. Duke u mbshtetur n tregun e puns e t paktn n krkesat e ndryshme t punsimit n shtypin e prditshm apo aplikimet online t bjn prshtypje krkesa t tilla:


Kushtet e aplikimit: T ket mbaruar doktoratur n vendet perndimore (prjashtohen automatikisht doktoraturat e Universitetit t Tirans) Shih faqen univlora.edu.al (vende pune).


Sipas nenit 20 t Kushtetuts, “askush nuk mund t diskriminohet padrejtsisht pr shkaqe t tilla si: gjinia, raca, feja, etnia, gjuha, bindjet politike, fetare a filozofike, gjendja ekonomike, arsimore, sociale ose prkatsia prindrore”. Mendojm se n kt zgjedhje t vshtir gjithsecili duhet t jet i prgatitur pr dhnien e shanseve t barabarta n fillim t procesit t shkollimit dhe punsimit. Askush nuk mund t prjashtohet automatikisht nga procesi, pa hartuar m par nj strategji t mbshtetur n kritere e standarde t matshme institucionale.


“Kshilli i karriers” do t kryente funksionin e tij duke ndrtuar grupe mbshtetse ose bashkpuntor t ktyre kshillave, ku t prfshihen msues, psikolog, sociolog, ekonomist, jurist dhe t hartohen projekte, t cilat do t jen partnert kryesor t kandidatve n przgjedhjen e duhur pr rrugn e jets. Institucionet prkatse mund t shpallin e ftojn specialist pr hartimin e projekteve t caktuara pr funksionimin e mir t ktyre kshillave. Domosdoshmrisht, ky kshill nuk mund t kryej funksionin e tij pa mbshtetjen e kshillit t msuesve, drejtorive arsimore, si dhe organeve t pushtetit lokal, t cilt mund t mbshtetin edhe financiarisht realizimin e projekteve rajonale.